Gestolen werken van Van Gogh beschadigd terug

ROTTERDAM, 25 MAART. Twee schilderijen van Vincent van Gogh die in de zomer van 1990 werden ontvreemd uit het Noordbrabants Museum in Den Bosch, zijn gisteren door de Amsterdamse advocaat V.G. Kraal terugbezorgd op het parket van het openbaar ministerie in Den Haag. Beide doeken, Zittende boerenvrouw (1885) en Raderen van de watermolen te Gennep (1884), inmiddels afgeleverd bij het museum, zijn beschadigd. Het portret van de vrouw, een klein werk van 36 x 26,5 cm, is aan de zijkant van het doek beschadigd en het veel grotere schilderij, 60 x 78,5 cm, heeft in de verf krassen opgelopen. Mevrouw M. van Boven, directrice van het museum, schat dat de restauratie minimaal enkele weken in beslag zal nemen. Begin volgende week zal een schaderapport worden opgesteld. Een aantal gespecialiseerde restaurateurs zal worden gevraagd een offerte uit te brengen.

Voor de teruggave van de twee Van Goghs is geen losgeld betaald. Een 'spijtoptant', dief noch heler, had de doeken 'om niet' aan advocaat Kraal overhandigd, die ze op verzoek van de Haagse procureur generaal Wabeke in een deken wikkelde en op het Haagse parket bezorgde.

Een wegens hasjhandel veroordeelde Amsterdammer, cliënt van Kraal, liet januari dit jaar weten dat hij bij de teruggave van de doeken kon bemiddelen. De man was eind 1993 in Middelburg veroordeeld tot achttien maanden gevangenis waarvan zes maanden voorwaardelijk en een geldboete van honderdduizend gulden. Voorwaarde voor de teruggave was dat de officier van justitie niet in hoger beroep zou gaan. De officier van justitie had vier jaar geëist en was tegen het vonnis in hoger beroep gegaan.

Volgens Kraal is het hoger beroep inmiddels ingetrokken en komt zijn cliënt vandaag vrij. “Bij nader inzien had het openbaar ministerie geen zin om de zaak aan het hof voor te leggen”, zegt Kraal. Hij ontkent dat de teruggave van de schilderijen en het vrijkomen van zijn cliënt iets met elkaar van doen hebben. “Het hoger beroep dat tegen mijn cliënt was aangetekend, gaat om proces-economische redenen niet door”.

In 1990 verdwenen in totaal drie schilderijen uit het Noordbrabants Museum. De dieven waren binnengekomen door een ruit te verbrijzelen. De alarminstallatie werkte niet naar behoren. Het schilderij Spittende Boerin (37,5 x 25,7 cm) werd in oktober vorig jaar na een anonieme tip door de Belgische politie teruggevonden in een bankkluis in het Belgische Eeklo.

In augustus 1992 eiste officier van justitie E. Klop in Den Bosch zes jaar gevangenisstraf tegen een 48-jarige man die onder meer als hoofdverdachte van de diefstal van de drie werken werd beschouwd. Na een vonnis van vier jaar ging zowel deze man als een eveneens veroordeelde mededader in hoger beroep. In juli 1993 werd het vonnis van de rechtbank van Den Bosch door het hof bekrachtigd. Deze mannen zijn niet bij de teruggave betrokken.

NRC Handelsblad berichtte in januari dit jaar over een hasjhandelaar die in de Bijlmer-bajes in Amsterdam een straf van anderhalf jaar uitzit. De man was toen al bereid, zo bleek, de doeken 'terstond' terug te geven als de officier van justitie afzag van hoger beroep. Advocaat Kraal zei bij die gelegenheid het vreemd te vinden dat zo moeilijk werd gedaan over een paar maanden gevangenisstraf terwijl de inzet “onvervangbaar cultuurbezit” is. Vanaf september vorig jaar voerde Kraal overleg met het Openbaar Ministerie en de procureur generaal van Den Haag, die bij machte was het door hem ingestelde hoger beroep in te trekken.

Volgende week moet mr. Kraal zich voor de Raad van Discipline verantwoorden over de wijze waarop hij in maart 1992 heeft bemiddeld bij de teruggave van een aantal ontvreemde spaarbrieven.