Winst tegen Schotten schept klaarheid over Oranje-selectie

GLASGOW, 24 MAART. Drie maanden voor de eerste wedstrijd van het Nederlands elftal op het wereldkampioenschap voetbal weet bondscoach Dick Advocaat in grote lijnen waar hij met de samenstelling van zijn team aan toe is. Die conclusie was gisteravond in feite belangrijker dan de 1-0-overwinning van Oranje op Schotland, dat bestond uit een stel goed willende voetballers maar tactisch gezien niet beter was dan een veredeld café-elftal. Zijn keuzes zijn nu wel bepaald. Rechtlijnigheid staat daarbij voorop. De komende maanden hoeft Advocaat alleen maar af te wachten wie er nog met blessures en ernstig vormverlies wegvallen.

Oranje mag met 22 spelers naar Amerika afreizen. Advocaat kan dus voor elke positie een alternatief selecteren. Het ligt voor de hand dat het Nederlands elftal op het WK gaat opereren met Bryan Roy (links) en Marc Overmars (rechts) op de vleugels. Roy toonde gisteren nog eens zijn trefzekerheid. Een talent dat hij bij Ajax altijd goed verborgen hield, maar dat hij in de niet bevooroordeelde omgeving van Foggia ontwikkelde. In de 23ste minuut mikte hij de bal haarscherp in de kruising, nadat Bosman en Bergkamp voor het doel hadden gefaald. Hij schoot vanaf rechts, overigens wel een ideale positie voor een linksbenige voetballer. Maar even later mikte hij de bal ook vanaf de linkerkant achter doelman Andy Goram. Het doelpunt werd ten onrechte afgekeurd wegens buitenspel. In de tweede helft dook Roy nog eens gevaarlijk op voor het Schotse doel.

De kaalhoofdige linksbuiten heeft zich duidelijk verbeterd in de Serie A. Dat is niet alleen te merken aan zijn Torinstinct. Ook in tactisch en fysiek opzicht is hij gegroeid. En was dat niet de aanleiding tot zijn vertrek bij Ajax? Zoog Louis van Gaal, gesteund door enkele belangrijke spelers, hem om zijn tactische onvermogen niet het bloed onder de nagels vandaan? Ajax mocht willen dat het nu zo'n linksbuiten in het elftal heeft. Roy verzaakte zijn verdedigende taken niet en stelde zich positioneel goed op tegen de Schotten. Dat zal ook in Amerika noodzakelijk zijn. In Orlando, waar Oranje in ieder geval twee duels speelt, de verzengende hitte bijna ondraaglijk en de vochtigheidsgraad hoog is, zullen de vleugelspelers van Oranje het moeilijk krijgen. Zij moeten volgens het huidige spelsysteem grote afstanden overbruggen en dat zal daar conditioneel gezien niet uitvoerbaar zijn. Advocaat: “Dan zullen de flankspelers wat dichter bij de middenvelders moeten spelen. Maar daarmee kunnen we ter plekke ook nog experimenteren.”

Op de linkervleugel heeft Advocaat Peter van Vossen als alternatief achter de hand. De Zeeuw zal zich dan wel moeten bewijzen bij Ajax. Gaston Taument blijft na gisteravond in beeld als vervanger van Marc Overmars. De Schotten waren verrukt over zijn kwaliteiten. Maar Advocaat kon in het laatste kwartier, toen hij de Feyenoorder naar de kant haalde voor Overmars, het verschil zien. Dat lag vooral op het vlak van het rendement. Taument zorgde wel steeds voor dreiging en hield voortdurend zijn directe tegenstander bezig, maar de voortzetting was meestal slecht. Overmars deed bij zijn eerste actie met een lichaamsbeweging meer dan Taument in de hele wedstrijd.

Op het middenveld hanteert Advocaat een belangrijk principe: Wouters en Jonk zullen nooit meer samen in één elftal spelen. Als de verwachte weerstand groot is, wordt Wouters opgesteld en anders komt Jonk in het basisteam. Wouters dus mogelijkerwijs op de bank tijdens het WK, dat wordt even wennen. Advocaat: “Ik kijk niet naar namen. Het beste elftal moet spelen. We zullen per wedstrijd bekijken wie er speelt.” Jonk was nadrukkelijk aanwezig tegen de Schotten. Het vlakke gladde veld leende zich uitstekend voor een paar heerlijke passes. Advocaat noemde Jonk later de speler die het Schotse middenveld, dat in vergelijking met het EK toen Oranje ook met 1-0 won geen wijzigingen had ondergaan, op de knieën kreeg. De Volendammer in Italiaanse dienst moet even slikken als hij verneemt dat hij geen vaste basisplaats mag verwachten op het WK. “Ik heb er met Advocaat nog nooit over gesproken. Maar dit is wel iets wat je zelf in kunt vullen. Die rol zal voor mij niet eenvoudig worden. Ik ben geen echte pinchhitter. Wel een voetballer die een beetje wedstrijdritme nodig heeft.” De tamelijk ongevaarlijke Bergkamp speelde in het vernieuwde Hampden Park op verzoek van Inter met het oog op de competitiewedstrijd van komend weekeinde tegen Genoa slechts een halve wedstrijd. Jonk wilde daar niet aan meewerken. “Ik weet niet of Inter dat met mij ook van plan was, maar ik wilde hier in ieder geval een hele wedstrijd spelen.”

Linkshalf Rob Witschge zal moeten uitkijken dat het WK niet aan zijn neus voorbij gaat. Voor zijn positie heeft Advocaat ook nog Edgar Davids, Arthur Numan en desnoods Erwin Koeman in voorraad. De laatste heeft het voordeel dat hij ook als stand-in voor linksback Frank de Boer kan optreden. Rob Witschge speelde gisteren een onopvallende wedstrijd. Dit in tegenstelling tot Frank Rijkaard. Was het de aanvoerdersband of de andere omgeving die hem inspireerde tot beter voetbal dan hij de laatste maanden bij Ajax heeft laten zien? Rijkaard blijft als rechtshalf de voorkeur genieten boven Aron Winter, die tegen de Schotten in viel als schaduwspits voor Bergkamp.

In de laatste linie speelde Danny Blind als vrije verdediger een vlekkeloze partij. In tegenstelling tot Ronald Koeman is hij in staat een foutje van zijn secondanten, de mandekkers, te corrigeren. Maar de Barcelona-speler is eerste keus wegens zijn passing en vooral de vrije trappen. Behalve Koeman zijn er weinig spelers in het huidige Nederlands elftal met een goede traptechniek. Ruud Gullit als vrije verdediger is geen optie. De man die in de spits bij Sampdoria weer opleefde moet een koppel vormen met Dennis Bergkamp, anders wordt de aanval veel te zwak. De positie van Frank de Boer als mandekker is onomstreden. De linkervleugelverdediger bewees tegen de Schotten dat hij sneller is geworden en sterker in de lucht.

Voor de plek van tweede mandekker zal Dick Advocaat nog wat moeten experimenteren. Ulrich van Gobbel verzorgde gisteravond geen overtuigend optreden. Hij gaf de spits Gordon Durie, bij de Rangers vreemd genoeg meer een halfspeler, weliswaar geen kans, maar in opbouwend opzicht was zijn aandeel onvoldoende. “Ik ben dan ook niet tevreden”, zei Van Gobbel. “Ik heb nog te veel last van een knie- en dijbeenblessure.” Advocaat zal de komende weken Stan Valckx gaan bekijken bij Sporting Lissabon. De ex-PSV'er maakt furore in de Portugese competitie waar verdedigen tot een kunst is verheven. Ook Sonny Silooy doet er goed aan het boeken van zijn zomervakantie nog even uit te stellen. Tweede doelman Theo Snelders moet zeker rekening houden met de WK-trip. Hij had in het Hampden Park onder de lat gestaan als hij niet geblesseerd was geweest. Met het vermelden van Ronald de Boer als reserve-spits, staan het A-team en het schaduwelftal wel zo'n beetje op papier.

Het Nederlands elftal speelde gisteravond met acht wijzigingen in vergelijking met de oefenpartij tegen Tunesië, dat in januari aanzienlijk meer inventiviteit toonde dan de Schotten. De noodzakelijke verjonging leverde een Oranje-team op dat voor een groot deel ook de formatie kan worden tijdens het kwalificatietoernooi van het EK'96. Advocaat, die al elf interlands ongeslagen is, prees zijn elftal de hemel in. Dat was overdreven gezien de kracht van het Schotse team, een elftal zonder samenhang dat Nederland alle gelegenheid gaf om op te bouwen. “Maar dat hebben we zelf afgedwongen”, beet Advocaat van zich af. “Dit Oranje heeft weinig zwakke punten. We hebben ons in de tweede helft te veel laten terugzakken, waardoor de Schotten wat meer in de wedstrijd kwamen. Niettemin heb ik een echt team gezien dat werklust toonde. En je inspannen voor elkaar is toch de basis van alles. Dan komt de rest van zelf.”