Major probeert compromis uit op achterban

LONDEN, 24 MAART. Na eerder deze week een verrassend anti-Europese opstelling te hebben gekozen in het Lagerhuis, deed de Britse premier John Major gisteren een voorstel over aanpassing van de stemverhoudingen in de EU, dat in Londen als een compromis beschouwd wordt.

Op gevoelige onderwerpen als werkgelegenheid en sociaal beleid moet het stemmental om in de ministerraad een besluit te blokkeren 23 blijven, maar voor “minder omstreden onderwerpen” toonde de premier zich bereid het aantal stemmen te verhogen naar 27. In een besloten bijeenkomst met zijn achterban in het Lagerhuis liet de premier een vlieger op met de kennelijke bedoeling te zien tot welke reacties dat in de linker- en rechtervleugel van zijn partij zou leiden.

In de ontmoeting met zijn backbenchers zei Major dat het bestaande Britse vetorecht in elk geval onverdund gehandhaafd diende te blijven op gevoelige onderwerpen als werkgelegenheid en sociaal beleid. Zijn woordvoerders zeiden dat in Londen ook de mogelijkheid wordt bestudeerd, om landen die tussen de 23 en 27 stemmen bij elkaar weten te brengen, in staat te stellen beslissingen voor zo lang ze willen op te schorten.

De tegemoetkoming van Major zou de aanhoudende impasse in Brussel kunnen doorbreken en tegelijkertijd de aan invloed winnende rechtervleugel van de Conservatieve Partij gelukkig maken, zo is de redenering. Maar vanmorgen al stortte de prominente anti-Europeaan Bill Cash een koude douche uit over het voorstel door te voorspellen dat de discussie over wat de “minder omstreden” onderwerpen zullen zijn, tot nog veel meer ruzie tussen de Europese partners zou leiden. Cash en de zijnen zijn gelukkig met de belofte van de premier dat Douglas Hurd dit weekeinde “zonder een duimbreed te wijken” zal vasthouden aan het Britse standpunt.

Veel Tories die met Major vóor ratificatie van 'Maastricht' hebben gestemd, vinden dat de regering gelijk heeft met de harde opstelling over handhaving van haar huidige invloed. Het is opmerkelijk te zien hoe een aantal kabinetscollega's van Major, met name de ministers Heseltine en Clarke, deze stemming in brede lagen van de Conservatieve Partij zo serieus nemen, dat ze menen hun tot nu toe onverdeeld pro-Europese standpunt te moeten verhullen. Beide mannen hebben het oog gericht op de post van premier, als John Major straks eindelijk struikelt. Tot zover onze correspondent.

Staatssecretaris Dankert van Europese zaken zei vanochtend de voorstellen van premier Major niet verrassend te vinden. Hij zei dat het voorstel in de kern al in Brussel op tafel gelegd was en achtte het onwaarschijnlijk dat het geaccepteerd zou worden. Dankert denkt dat het Europese parlement, met name de socialistische fractie die de grootste is, geen uitzonderingen zal willen aanvaarden als het om sociale kwesties gaat. Hij begrijpt het Britse voorstel niet, omdat het Verenigd Koninkrijk de afspraken in Maastricht die op sociaal terrein gemaakt zijn, toch al niet heeft onderschreven. “In feite hebben ze zich al buiten de meeste besluiten op dat terrein geplaatst”, aldus Dankert.

In het Europees parlement werd gisteren opgemerkt dat de “Britten met vuur spelen. Zij dreigen de historische kans om Europa via de uitbreiding weer nieuw elan te geven, verloren te laten gaan”, aldus een Euro-parlementariër. De Griekse minister van Europese zaken, Theodoros pangalos, zei gisteren dat de EU op een “dood punt” beland was. “We lijken op een organisatie die geen belangrijke beslissingen kan nemen”, aldus Pangalos die waarschuwde voor een “vreselijke crisis” als de EU-ministers dit weekeinde tijdens een bijeenkomst niet tot overeenstemming komen.

De Finse minister van buitenlandse zaken, Heikki Haavisto, zei gisteren er niet op te rekenen dat zijn land op 1 januari van volgend jaar zou kunnen toetreden.

Volgens de Duitse bondskanselier Kohl die gisteren in Bonn een persconferentie gaf, kan “met goede wil” een oplossing gevonden worden voor de impasse. Kohl onderstreepte het Duitse belang bij uitbreiding van de Unie. De pogingen tot Europese integratie weerspiegelen “fundamentele Duitse doelen en belangen”, aldus Kohl.

    • Hieke Jippes