Kandidaat voor presidentschap in Mexico vermoord; Campagne Colosio leed onder opstand indianen

MEXICO-STAD, 24 MAART. De presidentskandidaat van de regerende Institutionele Revolutionaire Partij (PRI) in Mexico, Luís Donaldo Colosio Murieta (44), is gistermiddag plaatselijke tijd (vannacht in Nederland) in de noordelijke grensplaats Tijuana bij een moordaanslag om het leven gekomen.

De aanslag, die uniek is voor de Mexicaanse politiek sinds het begin van deze eeuw, brengt het land in een nieuwe fase van grote politieke onzekerheid, na de opstand in januari van indianen uit de zuidelijke staat Chiapas.

Colosio die net een campagnetoespraak had gehouden, werd door twee kogels in het hoofd en de buikstreek getroffen. Hij werd afgevoerd naar het Algemene Ziekenhuis in Tijuana, waar later ook zijn echtgenote en de bisschop van Tijuana arriveerden. Een spoedoperatie kon Colosio niet meer redden en drie uur na de aanslag overleed hij.

Omstanders en veiligheidsfunctionarissen hielden direct na de schietpartij ter plekke een man aan, die wordt verdacht van de moord. De man werd daarbij zwaar mishandeld. Volgens het openbaar ministerie gaat het om de 23-jarige monteur Mario Aburto Martínez. Een getuige zei hem te herkennen als degene die kortgeleden nog werkte in een begrafenisonderneming in Tijuana.

Over de motieven is nog niets bekend. Vermoedelijk was ook een tweede verdachte betrokken bij de aanslag, aldus de Mexicaanse televisie. Deze medeplichtige zou de 45-jarige Vicente Mayoral Valenzuela zijn.

President Carlos Salinas, een persoonlijke vriend van Colosio, sprak na de aanslag voor radio en televisie van een “schandelijke daad”. “Dit is een aanslag tegen een nobel mens, een goede man die alleen zijn land wilde dienen”, zei hij zichtbaar aangeslagen. Salinas riep de Mexicanen op kalm te blijven en de eenheid te bewaren. Hij onderstreepte dat er “geen politieke en morele grond is, die geweld in Mexico rechtvaardigt”. De president sloot uit de noodtoestand uit te roepen.

Pag.5: Campagne Colosio leed onder opstand Indianen

De Amerikaanse president Clinton liet via een woordvoerder weten “diep geschokt” te zijn. “De gedachten en gebeden van de president en de first lady zijn bij de familie.”

Het nieuws van de aanslag op Colosio veroorzaakte een schokgolf in Mexico. De nauw aan de regeringspartij verbonden zender Televisa zond gisteravond kort na de aanslag ononderbroken uit, waarbij televisiebeelden ongemonteerd en telefoongesprekken live werden gebracht. De presidentskandidaten van andere politieke partijen haastten zich om in die uitzending hun afschuw te uiten over de aanslag op Colosio. De meesten lieten weten dat de verkiezingscampagnes tijdelijk worden opgeschort in verband met de gebeurtenis. Het Mexicaanse kernkabinet kwam direct na het overlijden van Colosio in spoedzitting bijeen.

De schrijver en Nobelprijswinnaar Octavio Paz sprak op de Mexicaanse televisie van een “omineus teken voor de staat van het land”. Voor de BBC Worldservice zei de aan de linkse oppositie gelieerde politieke commentator Jorge Castañeda dat de moordaanslag “geen geïsoleerd incident” is. “Dit moet worden gezien in de context van de onzekerheid en verwarring” in Mexico, na de opstand op 1 januari van indianen in Chiapas, de bomaanslagen begin dit jaar in de hoofdstad en de ontvoering vorige week van de steenrijke bankier Alfredo Harp Helú, aldus Castañeda.

Tijuana is de hoofdstad van Baja California, een van de weinige Mexicaanse deelstaten die wordt geleid door een gouverneur van een oppositiepartij. In het geval van Baja California gaat het om Ernesto Ruffo van de rechtse Partij van Nationale Actie (PAN). De voorzitter van de PAN, Carlos Castillo Peraza, liet nog voordat Colosio was overleden weten dat de campagneleiding van de kandidaat zelf had gevraagd om de bescherming van slechts vier politiepatrouilles, omdat er van Tijuana geen bijzonder gevaar werd verwacht.

Colosio, een beschermeling van president Salinas en zeven jaar geleden diens campagnemanager tijdens zijn verkiezingscampagne, was tot eind vorig jaar de verantwoordelijke voor het regeringsprogramma van infrastructurele werken Solidariteit. Eind november vorig jaar werd hij door de PRI, maar in feite door Salinas zelf gekozen als de kandidaat namens de regeringspartij voor de presidentsverkiezingen die op 21 augustus zullen worden gehouden.

Tot 1 januari dit jaar leek zijn verkiezingszege een vrijwel gegarandeerd feit. Maar de opstand van indianen in de zuidelijke staat Chiapas veranderde op slag het politieke panorama in Mexico. De campagne van Colosio, die een paar dagen na de opstand begon, heeft zwaar geleden onder de heftige gebeurtenissen in Mexico. Waarnemers omschreven de campagne als zwak en kleurloos en Colosio als een onzekere kandidaat die de ondankbare taak had het onder toenemende kritiek lijdende regeringsbeleid van Salinas te verdedigen.

Terwijl Colosio en zijn campagne verdwenen naar de binnenpagina's van de kranten, werden de voorpagina's in beslag genomen door de gebeurtenissen in Chiapas en de onderhandelingen met de guerrillagroepering EZLN. Deze onderhandelingen worden namens de regering gevoerd door de oud-burgemeester van Mexico-Stad, Manuel Camacho Solis, die tot aan de uitverkiezing van Colosio ook werd gezien als een kanshebber voor de PRI-kandidatuur voor het presidentschap.

Buiten en binnen de PRI werd al snel gesuggereerd dat Camacho wellicht een betere kandidaat zou zijn dan Colosio. Door lang te zwijgen over zijn intenties hield Camacho de geruchtenstroom gaande. Afgelopen dinsdag echter liet hij weten voorrang te willen geven aan zijn werk als vredesonderhandelaar boven zijn politieke ambities. De leiding van de PRI gaf gisteravond nog geen indicaties over de verdere gang van zaken na de dood van Colosio. Bij het hoofdkwartier van de partij in Mexico-Stad verzamelden zich rond middernacht plaatselijke tijd duizenden mensen met spandoeken en kaarsen om Colosio te herdenken.

De moordaanslag op Colosio is een unieke gebeurtenis in de Mexicaanse politiek sinds de bloedige revolutie van 1910-1917. In 1928 werd de gekozen president generaal Alvaro Obregon doodgeschoten, maar sindsdien zijn geen prominente Mexicaanse politici het slachtoffer geworden van politiek geweld, hoewel met name op plaatselijk niveau politieke conflicten regelmatig met vuurwapens worden beslecht. Luís Donaldo Colosio was gehuwd en had twee jonge kinderen.

    • Reinoud Roscam Abbing