Justitie geeft zedenschets beurs

AMSTERDAM, 24 MAART. Wie aandelen anoniem wil kopen of verkopen op de Amsterdamse beurs beschikt over een groot aantal mogelijkheden. Een kleine greep uit het instrumentarium: een Luxemburgse rekening, een zogenoemde 'tussenrekening' of doodgewoon de effectenrekening van een vriend, bij voorbeeld Free Record Shop-directeur Hans Breukhoven.

Voor de Amsterdamse rechtbank werd gisteren, op de tweede dag van HCS-voorkennisproces, een zeldzame zedenschets van de Amsterdamse effectenbeurs opgevoerd. Aan de orde was de mogelijke valsheid in geschrifte die Begemann-topman Joep van den Nieuwenhuyzen en het effectenhuis Suez Nederland Securities zouden hebben gepleegd bij de gewraakte verkoop van 4,1 miljoen aandelen HCS door Van den Nieuwenhuyzen op 31 juli 1991. Het openbaar ministerie vermoed dat daarbij sprake is van misbruik van voorwetenschap.

Tijdens een huiszoeking bij het effectenhuis Suez werden een groot aantal effectennota's aangetroffen die sloegen op aan- en verkooporders voor aandelen HCS. De nota's stonden op naam van Suez International, een volgens de adressering in Luxemburg gevestigde maatschappij. Navraag door het controlebureau van de beurs leerde dat deze maatschappij niet bekend was bij de Luxemburgse autoriteiten. Verder graafwerk in de administratie van Suez leverde 5 zogenoemde 'renterekeningen' van Van den Nieuwenhuyzen op, evenals rekeningen van maatschappijtjes verbonden aan Van den Nieuwenhuyzen zelf en zijn bedrijf. Het controlebureau vergeleek de transacties op deze rekeningen met die op naam van het geheimzinnige Suez International. Daaruit bleek dat de transacties in werkelijkheid waren verricht in opdracht van Van den Nieuwenhuyzen.

De Begemann-topman legde rechter Mastboom uit waarom het noodzakelijk was zijn identiteit via te verhullen. Andere beleggers profiteren namelijk maar al te graag van de wetenschap dat een grote belegger als Van den Nieuwenhuyzen aandelen koopt of verkoopt. “Ik handelde in '89,'90 en '91 voor vele honderden miljoenen guldens op de beurs. Om een hoop meeloperij (het zogenoemde frontrunning, red.) met mijn orders te voorkomen deed ik ze niet op eigen naam.” Om te voorkomen dat anderen zouden profiteren door dezelfde transacties uit te voeren als Van den Nieuwenhuyzen wilde de Begemann-topman zelfs niet dat de handelaren van Suez op de hoogte waren van zijn activiteiten.

Van den Nieuwenhuyzen werd in zijn streven anoniem te blijven bijgestaan door de toenmalige directeur van Suez, Roel Kooijman, die gisteren optrad als getuige. Kooijman, in die tijd ook lid van het beursbestuur, vertelde hoe hij eind 1990 Van den Nieuwenhuyzen adviseerde zijn transacties te laten lopen via een rekening bij Banque de Suez in Luxemburg. “Zo kon Joep anoniem blijven.” Met enige spijt in zijn stem vertelde hij hoe drukke werkzaamheden de Begemann-topman steeds verhinderden naar Luxemburg te gaan. “Ik heb wel tien keer gezegd: Joep, we moeten die rekening openen.” Suez International bestond daardoor alleen in naam. De transacties van Van den Nieuwenhuyzen in Amsterdam liepen in afwachting van opening van de Luxemburgse rekening via een zogenoemde tussenrekening, waardoor het controlebureau erachter kwam wie achter Suez International stak. Als de rekening in Luxemburg echt had bestaan was dat nooit gebeurd.

Maar er waren nog meer manieren om je identiteit te verhullen, zo bleek tijdens de zitting. Het graafwerk van de opsporingsinstanties leverde op dat de effectenorders van Van den Nieuwenhuyzen ook wel eens liepen via de rekening van Hans Breukhoven, topman van de muziekketen de Free Record Shop. Een pikante vondst, want Van den Nieuwenhuyzen is tevens commissaris bij Free Record Shop. President-commissaris bij Free Record Shop is Roel Kooijman.

“Joep vroeg of hij gebruik mocht maken van de rekening-Breukhoven voor affaires-HCS. Ik heb natuurlijk bij Breukhoven gechecked of Joep inderdaad toestemming had”, vertelde Kooijman. Alleen een handvol ingewijden bij Suez wist van de afspraak tussen Van den Nieuwenhuyzen en Breukhoven. Getuige Te Beest, hoofd controlebureau van de beurs, verklaarde dat op basis van de boekhouding van Suez geen verband was te leggen tussen de rekening van Van Breukhoven en transacties van Van den Nieuwenhuyzen.

Ook bij de behandeling van de voorkenniszaak rond de overname van de Rotterdam Droogdok Maatschappij (RDM) kwamen gistermiddag een aantal onthullende details aan het licht over de dagelijkse praktijk op de beurs. In april en mei 1991 gaf Van den Nieuwenhuyzen opdracht tot grote aan- en verkopen in het aandeel Begemann. In diezelfde periode praatte hij met de RDM en de grootaandeelhouder, de Staat, over overname door Begemann.

De Begemann-topman verwierp elke suggestie van misbruik van voorwetenschap en gaf zijn eigen verklaring voor de grote aan- en verkopen van het aandeel Begemann. Half mei hield Begemann een zogenoemde roadshow in Londen om Britse beleggers 'warm' te maken voor deelname in het aandelenkapitaal. Dat moest dan wel tegen een aantrekkelijke koers. Maar omdat de koers van Begemann vlak voor de “grote meetings” in Londen flink was gestegen besloot Van den Nieuwenhuyzen in te grijpen. Hij verkocht in de eerste helft van mei honderdduizenden aandelen Begemann met als doel de koersopmars te stuiten. “Je moet een beetje vlotte markt reguleren. Als je voor eigen fonds geen goede zaken meer mag doen, dan kan ik natuurlijk beter helemaal ophouden. Ik voelde me volledig vrij om dat te doen.”

    • Paul Wessels