In de 21e eeuw zijn vooral vrouwen oud en arm

Honderd jaar geleden werd een eigen pensioenvoorziening voor gehuwde vrouwen als een overbodige luxe beschouwd.

Tegenwoordig wordt datzelfde steeds vaker gezegd van afgeleide pensioenrechten zoals partnerpensioen. “Dat is niet reëel”, vindt mr. Mies Westerveld, die op 16 maart in Utrecht op deze materie promoveerde. “Het zijn vooral vrouwen die onbetaalde zorgtaken op zich nemen. Zij hebben een hogere levensverwachting dan hun man en bovendien zijn ze meestal jonger dan hun echtgenoot. Zij hebben dus meer kans om als langstlevende over te blijven dan hun man. Doordat een vrouw maar beperkt aanspraak kan maken op het pensioen van haar echtgenoot zullen in de 21e eeuw vooral vrouwen oud en arm zijn, zelfs als de ongelijke beloning tussen mannen en vrouwen tegen die tijd niet meer bestaat.”

Volgens de promovenda is individualisering het meest misbruikte woord van de jaren negentig. Politici gebruiken dit argument om minimumloon en minimumuitkeringen te verlagen. Mannen die mede dankzij de goede zorgen van een onbezoldigde echtgenote carrière hebben gemaakt, kunnen zich bij het scheiden van de markt op het beginsel van de individualisering beroepen om hun pensioenrechten als werknemer volledig voor zichzelf te houden. “Vrouwenemancipatie is als beleidsdoel vooral populair gebleken als er geld mee te verdienen valt”, aldus Mies Westerveld.

Bedreigend voor toekomstige ouderen noemt zij ook de toenemende kans op fraude bij de bovenwettelijke pensioenvoorziening - dat zijn alle aanvullende pensioenen waarvoor de burger zelf heeft gespaard bovenop zijn AOW. Mensen kunnen de dupe worden van mismanagement of persoonlijke verrijking van de beheerders van de steeds groter wordende pensioenfondsen. Pensioenschandalen zoals bij Maxwell en Vie d' Or zijn daar voorboden van.

Terwijl in Nederland de AOW is aangepast aan het voorschrift tot gelijke behandeling van man en vrouw in de sociale zekerheid, worden de pensioenen in Engeland en Duitsland juist beter dan voorheen afgestemd op moeders met kinderen, omdat ze daaraan in het verleden onvoldoende recht deden.

    • Marion de Boo