Historicus koestert illusies over Europa

Zelfs indien besluitvorming op Europees niveau puur intergouvernementeel is, vermag het nationale parlement weinig. De discussie over 'Schengen' toont dit afdoende aan. Indien in de Europese ministerraad met meerderheid wordt besloten, komt van de politieke verantwoordelijkheid van de betrokken bewindsman niets meer terecht. Ook indien met eenparigheid wordt besloten, stelt de controle door het nationale parlement weinig voor. In de Europese Unie is nog nooit een minister naar huis gestuurd omdat hij zijn vetorecht al of niet had gebruikt in Brussel.

Waar de nationale parlementen geen greep op hebben is de Europese Raad van staatshoofden en regeringsleiders. Havenaar heeft daar hoge verwachtingen van. Dit is een illusie, alleen al omdat de Franse president nooit voor zijn nationale parlement verschijnt. Ook de regeringsleiders zullen zich de handen niet laten binden door de nationale parlementen, net zo min als hun ministers dat doen voor ze naar Brussel gaan.

Wie op de Europese bestuurslaag optreedt, moet factoren in aanmerking kunnen nemen die zich aan de blik van de nationale parlementen onttrekken. Bovendien moet hij een zekere vrijheid hebben om te kunnen onderhandelen. Niemand overweegt de nationale besluitvorming in Nederland te laten controleren door de provinciale staten in de plaats van door de Tweede Kamer.

Besluitvorming op Europees niveau kan alleen doelmatig worden gecontroleerd door een volksvertegenwoordiging op diezelfde bestuurslaag die een vergelijkbare belangenafweging kan doen. Op het ogenblik heeft het EP - zeker met het vetorecht dat het met 'Maastricht' heeft gekregen over een deel van de wetgeving - daar in beperkte mate de mogelijkheid toe. Uit democratisch oogpunt is het onontbeerlijk dat het de volwaardige bevoegdheden krijgt die een volwaardige volksvertegenwoordiging toekomen.

    • Eppo Jansen