De hete adem van Munchen; Op het ritme van de drum door de Beierse hoofdstad

Uitgaan in München is meer dan Oktoberfesten met jodelbandjes en rijkelijk vloeiend bier; in oude electriciteitscentrales en in voormalige vlieghavens wordt gehoused en gefreaked dat het een lieve lust is. Airport Rock Explosions, Schaumparty's of Buddha-rave: de Beierse hoofdstad in de ban van de 'Hallen-Kultur'.

Discotheek P1 in het centrum van München is avond aan avond de ontmoetingsplaats van de lokale Schick. De portier begroet de gasten bij hun voornamen. Heren in pak wurmen zich naar binnen met jonge, blonde vrouwen aan hun zijde, richting rook, drank en zweet. Over P1 doen de wildste geruchten de ronde; over 'Waschraum-sex' en bizarre feesten en partijen.

Onlangs nog was P1 het toneel van een 'Negerarschen-party': op de dansvloer lag een stel naakte negers met hun billen omhoog die door de dansende Müncherinnen konden worden betast en belikt. Een groter succes nog was de 'Penner-party', het 'bedelaarsfeest', waarbij de gasten zich in lompen hulden en elkaar zwaaiend met halflege flessen vruchtenwijn om de zwetende halzen vielen. Het idee voor de Penner-party is ongetwijfeld ingegeven door de talrijke echte bedelaars die zich elke avond rond de discotheek verzamelen en op een muntstuk hopen van een van de bezoekers. Om aandacht te trekken dansen sommigen mee op de muziek die ook buiten te horen is.

De club is zo exclusief dat Rod Steward ooit buiten moest blijven. Voor buitenlandse toeristen is P1 dan ook nauwelijks toegankeljk, maar een telefoontje met de bedrijfsleider kàn resulteren in een plaatsje op de gastenlijst. In P1 toont zich de Duitse poenerigheid en decadentie zonder enige gêne. Seks en geld zijn de drijvende krachten die de bezoekers tot in de kleine uurtjes op de been houden. De vrouwen zijn halfnaakt, buitengewoon mooi en variëren in leeftijd van vijftien tot vijftig. Ze worden gulzig betast door keurige heren, maar ook door opgeschoten jeugd met gescheurde spijkerbroeken of glimmend leren pakken. P1 spreekt menig Duitser tot de verbeelding. Volgens de Duitse publicist Maxim Biller “ziet de P1-mens er altijd schitterend uit, is altijd met zweet overstroomd en als hij niet neukt, danst hij”.

De discotheek is gevestigd in de kelder van het door Hitler gebouwde 'Haus der Kunst' aan de Prinzregentenstrabe 1, een bunkerachtige constructie die geldt als schoolvoorbeeld van Nazi-bouw. Ooit richtte Göring er zijn vermaarde Entartete Kunst-tentoonstelling in, nu hangt er een van de fraaiste collecties moderne kunst van Europa. Boven is de wereld van Kokoschka, Braque, van de kunstenaars van Der blaue Reiter en van het Bauhaus, beneden regeert het geld en de lust.

Overdag concentreren de Münchener 'Schickerianen' zich in de Maximilianstrabe, de 'gröbte Luxusmeile von Deutschland' en versmelten met de etalages van topjuwelier Bulgari, van Armani, Hermes en Guy Laroche. De straat wordt afgesloten door het monumentale Maximilianeum, het door koning Maximilian II (1848-1864) gebouwde opleidingsinstituut voor hoogbegaafde Beierse studenten. Nu is het Maximilianeum de zetel van de Beierse landdag.

In de Maximilianstrabe is niet alleen het beroemde hotel 'Vier Jahreszeiten' gevestigd, maar ook café Schumann's, waar we de P1-mens kunnen observeren rond borreltijd. Schumann's is de enige plek in München waar men geen bier drinkt, maar Chablis en Perrier. De Schickerianen van München drinken Frans, kleden zich Italiaans, en tooien zich met een Hollywood-achtige arrogantie. Na een Chablis-tje of vier bij Schumann's verdwijnt de een na de ander naar discotheek P1.

In de Muffathalle in het centrum van de stad aan de oevers van de Isar treden drie bands op. Ze vertegenwoordigen de mateloos populaire scene van de techno-house, een keiharde en loodzware variant van de house-muziek. De Muffathalle was ooit een elektriciteitscentrale en werd na de ontmanteling gebruikt als indoor-tennishal voor gemeentepersoneel. Nu is de hal al bijna een jaar lang een ontmoetingspunt voor de techno-scene. Het publiek is jong, veel mannen met staarten en legerboots, en meisjes in derde-wereld-kleding.

Achter de enorme, massief metalen toegangspoort is een balie ingericht met anti-racisme materiaal. Er zijn stickers met de tekst 'Ausländer sind hier willkommen' en brochures over anti-racistische activiteiten. Nieuw is de 'Aktion-Courage' waarbij iedereen wordt opgeroepen een duidelijk zichtbare button te dragen als protest tegen racistisch geweld. Elders wordt een cursus aangeboden die je leert hoe je je het best kunt gedragen bij een confrontatie met rechts-extremisten. Enige tips: gedraag je niet als slachtoffer, doe onverwachte dingen en vermijd elk fysiek contact.

Aan München mag dan een reputatie van rechtse stad kleven, in de Beierse hoofdstad zijn nauwelijks serieuze racistische incidenten voorgevallen en de Republikaner hebben er een kleinere aanhang (6 procent) dan bijvoorbeeld de extreem-rechtse partijen (13,7 procent) in Rotterdam. Buitenlanders mogen dan van harte welkom zijn in de Muffathalle, ze zijn deze avond niet aanwezig. “Het uitgaansleven is hier nogal gescheiden”, zegt Ingrid (24), studente pedagogiek. “Ook op de universiteit kom ik nauwelijks buitenlanders tegen.”

Behalve de Muffathalle zijn er nog tien oude industriegebouwen en legerkazernes waar nacht aan nacht wordt gehoused en gefreaked. De meeste Hallen liggen ver buiten het centrum, maar dat is dank zij het beste metronet ter wereld geen probleem.

De Hallen-kultur begon zo'n acht jaar geleden, maar kwam tot een abrupt einde toen de gemeente de ene Halle na de andere sloot om de oude industrieterreinen te vervangen door moderne woningen. Tegelijkertijd echter werd naar vervangende ruimte gezocht. Normaal gesproken zou dat in het overvolle München een kansloze exercitie zijn geweest, maar de laatste jaren zorgden twee cruciale ontwikkelingen ervoor dat de Hallen-kultur weer volledig tot leven kwam.

De eerste was de ontruiming van enkele legerkazernes, die na de val van de Muur hun functie verloren; de tweede was de bouw van het nieuwe vliegveld, de Franz Joseph Strauss-Flughafen. Hierdoor kwam het oude vliegveld Riem vrij. De gemeente verpachtte Riem anderhalf jaar geleden aan 'Hallen-koning' Wolfgang Nöth die het hele vliegveld ombouwde tot een gigantisch House-gebeuren. Nu heet het vliegveld de 'Airport Party Zone' en elke vrijdag is Riem het toneel van de 'Airport Rock Explosion'.

Een bezoek aan het disco-vliegveld is een hallucinerende gebeurtenis. Van afstand ziet Riem eruit als een gewone luchthaven met verkeerstoren, vertrekhallen en landingsbanen. De borden langs de weg geven nog altijd 'Flughafen Riem' aan. Dichterbij valt slechts de graffiti op de muren op. Maar zodra je de vertrekhal binnenstapt, is de indruk overweldigend. De kuipstoeltjes waar vroeger de passagiers op hun vlucht wachtten staan er nog, de incheck-balies zijn nu bierpunten. Tegen de muren staan talloze flipperkasten en er is een bar van meer dan honderd meter lang.

Gangen en opslagruimtes van het oude vliegveld zijn nog half intact en er staat zelfs ergens een vorkheftruck. Een ideale omgeving voor stelletjes die zich moegedanst even discreet willen afzonderen. Het geluid uit de meer dan vijf meter hoge boxen is van superieure kwaliteit. Op het podium staat een New Age-achtige metalen cirkelconstructie waar je in kunt gaan hangen en in alle standen wordt rondgedraaid. De hal biedt plaats aan 8000 man en de overwegend zeer jeugdige bezoekers komen uit heel Duitsland.

Op hoogtijdagen is Riem het toneel van de wijd en zijd beruchte 'Schaum-party's' waarbij de hele vertrekhal wordt volgespoten met miljoenen liters brandweerschuim. Sommige bezoekers kleden zich bij de ingang om in badpak en los geht es. Men is wild enthousiast: “Het geilste wat ik ooit heb meegemaakt”, roept iemand in de Süddeutsche Zeitung. Er zijn ook de fake-orgasme-wedstrijden voor vrouwen (wie doet het best een orgasme na?) en vanaf de verkeerstoren kun je je eigen luchtreis maken per elastiek. Meer dan 100 duizend bezoekers per maand geven zich over aan de wereld van het party-vliegveld of bezoeken een van de talloze concerten. Riem was reeds het decor voor optredens van Living Colour, Nirvana, Chris Rea en Galliano. Eind maart verwacht men de populaire rockband Soundgarden. De gemeente München heeft met Riem een flinke bok geschoten, want uitbater Wolfgang Nöth die nu fors aan zijn airport verdient, betaalt de gemeente de lachwekkend lage huur van 62.000 mark per jaar.

Problemen rond de Hallen zijn er nauwelijks. De overlast wordt dan ook sterk beperkt door de omstandigheid dat ze ver van het centrum liggen. Dit leidt er wel weer toe, dat in de binnenstad 's avonds niet veel meer te doen is. In conservatieve kring doet men er alles aan om de Hallen te stigmatiseren als drugs-distributiecentra, maar de feiten spreken dit duidelijk tegen. Volgens Siegfried Beer, woordvoerder van burgermeester Sabine Csampai (Grünen) worden er tijdens een avondje Bayern München in het Olympiastadion meer drugs verhandeld dan op een Airport Rock Explosion. Beer: “Verder wordt er steeds weer gediscussieerd over de Sperrzeit. Normaal mogen kroegen in München tot één uur open blijven, maar voor de Hallen hebben we een uitzondering gemaakt. Sommige blijven nu tot vier uur, andere tot zes uur open.”

In de Alabama-halle, een voormalige kazerne van het Amerikaanse en het Duitse leger, is de sfeer relaxter dan in Riem. De voornaamste hal heet hier de 'Tempel'. Ook in de Alabama-halle heerst de techno scene, maar er zijn meer New Age-invloeden. Zo staat de maand maart onder het motto 'techno goes spirit' geheel in het teken van de 'Buddha-rave', een New Age-variant van de house-muziek. Een hoek met luie leunstoelen, talrijke kaarsen en rookmachines moeten een spirituele sfeer oproepen in de voormalige legerkazerne. Midden in de danshal staan drie enorme boomstronken. Op de toiletten heeft men de oude wasbakken van de soldaten laten staan; het contrast met de woest beschilderde muren geeft een bizar effect.

Hier lopen wel negers rond, maar al spoedig blijkt dat zij geen bezoekers zijn. Ze zijn ingehuurd om op de vier verhoogde podia in de hoeken van de dansvloer op Afrikaanse drums met de muziek mee te spelen. Af en toe worden ze geprovoceerd door vrouwen die vlak voor hun neus uitdagend met hun borsten bewegen, maar de negers drummen onverstoorbaar door. Ze spreken niet met de blanke bezoekers.

München is volgens het lokale Fremdesverkehrsambt de meest bezochte stad van Duitsland. Men komt voor de zeventig musea, voor de schitterende bouwwerken uit de tijd van het koninkrijk Beieren (1806-1871), voor de Staatsoper of voor het bier. De meest bezochte attractie is het Hofbrauhaus waar je bier alleen per liter kunt bestellen en jodelorkestjes en hoempapabands moeten zorgen voor de typisch Beierse sfeer die in het buitenland zo geliefd is. Het Hofbrauhaus wordt gedomineerd door schreeuwende Amerikanen en bedeesde groepen Japanners.

De meeste bezoekers van München komen niet verder dan wat musea, een enkele Biergarten en het Hofbrauhaus. Maar zelfs bij zo'n toeristische standaardtrip kun je voelen dat er in München iets bijzonders in de lucht hangt, iets dat veel te maken heeft met verleiding en lust. “Wordt er in deze stad dan echt alleen maar gedanst en gevreeën?” verzucht publicist Maxim Biller. Als oorzaak voor deze bijzondere sfeer wordt vaak - zoals ook door volksauteur Siggi Sommer - de hete Föhn genoemd die in elk seizoen zijn warme adem over de stad kan uitblazen.

Misschien hangt er nog wel iets in de lucht van het decadente koninkrijk van de Ludwigs en de Maximilianen. In 1848 klommen de Münchenaars woedend op de balustrade omdat de geliefde koning Ludwig I een verhouding had met de Ierse danseres Lola Montez. Ludwig werd tot aftreden gedwongen omdat hij het te gênant vond zich in het openbaar te verantwoorden voor zijn nachtelijke escapades. De erotisch-geladen sfeer van München is dus niet van vandaag of gisteren. Reeds in 1870 hoorde de Duitse schrijver Felix Philippi er 'in de duistere kerknissen liefdesgodjes fluisteren'.

De belangrijkste Hallen van München: Flughafen Riem, Töginger Strabe 400. Inl 00-4989906322.

Pulvertum, Schleissheimer 393. Inl 00-49893519999.

Muffathalle, Zellstrabe 4. Inl 00-4989294500.

Nachtwerk, Landsbergerstrabe 185. Inl 00-49899504949.

Alabama- of Pantzerhalle, Domagkstrabe 33. Inl 00-49893244253.

Gleis 3, Aussere Hauptstrabe 1, Neubiberg. Inl 00-49896888806.

Backstage, Helmholzstrabe 18. Inl 00-4989183330.

Tilt, Helmholzstrabe 12. Inl 00-49891297969. Fremdesverkehrsamt München, Sendlingerstrabe 1. Inl 00-49892391211.