Bejaarde Japanners met sociale contacten worden veel ouder

Mensen zijn kuddedieren en dat blijven zij tot op hoge leeftijd. De gerontologen Hidehiro Sugisawa en collega's tonen dit aan met bevolkingsonderzoek in Japan (Journal of Gerontology: Social Sciences, Vol. 49, Nr.1, 1994). Zij ondervoegen in november 1987 2.200 Japanners van zestig jaar en ouder en hielden vervolgens drie jaar lang bij wie van hen overleden. In totaal waren dat 161 personen.

Sugisawa en collega's berekenden hoeveel invloed verschillende factoren hebben op de kans om te sterven. De eigen inschatting van de gezondheid had een sterke voorspellende waarde. De proefpersonen hadden in 1987 op een vijfpuntsschaal aangegeven of zij in een slechte of blakende gezondheid verkeerden. Ieder punt hoger op deze schaal verkleinde de kans op overlijden met zevenendertig procent. Een belangrijke lichamelijke factor is de leeftijd. De biologische klok tikt onverbiddelijk en voor elk jaar na het zestigste nam de overlijdenskans met elf procent toe.

Sociale factoren wegen ook zwaar. Ruim eenderde deel van de oudere Japanners vertelde dat zij nog actief deelnamen aan een sociale organisatie. Deze groep had tweeëndertig procent minder kans op sterfte, zonder dat dit op het conto van een jongere leeftijd of betere gezondheid geschreven kon worden. Het lijkt een rechtstreeks gevolg van een actieve betrokkenheid bij maatschappij en medemens. Het is daarom opvallend dat persoonlijke relaties minder gewicht in de schaal leggen. Het maakte op zich niet uit of iemand getrouwd was of niet, maar de kwaliteit van de relaties heeft wel invloed. Wie veel liefde en begrip uit zijn omgeving ondervindt, voelt zich gezonder en heeft daardoor minder kans te sterven. Daarmee verschilt Japan van Nederland waar wel een direct verband is tussen relatievorm en sterfte. Mensen die ongelukkige getrouwd zijn gaan in Nederland uit elkaar, maar in Japan is dat minder gebruikelijk. Een laatste belangrijke factor is de opleiding. Voor ieder jaar extra scholing nam de overlijdenskans met vijf procent af. Vrouwen hadden vijftig procent minder kans hadden te overlijden dan mannen, als de overige omstandigheden hetzelfde waren. Dit hangt uiteraard samen met de langere levensverwachting van vrouwen. Japan kent ook het westerse patroon waarin de levensverwachting voor vrouwen 5 tot 10 jaar hoger is dan van mannen.

    • Ad Bergsma