'Aan het eind, als hij zich netjes gedraagt'

ROME, 24 MAART. Het was een debat all'italiana, de verbale tweestrijd tussen Achille Occhetto en Silvio Berlusconi: felle uithalen, voortdurende interrupties, veel beledigingen over en weer, weinig echte discussie over de programma's. Een duidelijke winnaar is er niet. Een verliezer wel: de kiezer die had gehoopt op basis van dit debat een keus te maken.

Misschien was de spanning te groot. Het tv-debat van gisteravond kwam aan het einde van de woeligste dag in de campagne, met een politie-inval in het hoofdkantoor van Berlusconi's partij Forza Italia en het aftreden van de voorzitter van de parlementaire anti-mafiacommissie, kandidaat voor Occhetto's progressieve alliantie.

Zowel Berlusconi als Occhetto stonden stijf van de spanning, want het was de enige directe confrontatie tussen de leiders van links en rechts. Occhetto had zijn haar anders gedaan, Berlusconi kwam al geschminkt aan en ging in de studio nog een half uur voor de spiegel zitten. Bij het begin wilde Occhetto zijn rivaal aanvankelijk geen hand geven. “Aan het einde, als hij zich netjes gedraagt”, zei hij. Uiteindelijk zwichtte Occhetto, maar dat was alleen voor de fotografen. En bij zijn slotboodschap aan het einde kon Berlusconi, die dit tientallen malen gerepeteerd heeft, even niet uit zijn woorden komen.

Het debat begon met een spervuur van beschuldigingen over en weer, over smerige campagnes, over banden met de mafia. Berlusconi zei dat links een deel van de justitie voor haar karretje heeft gespannen en via bladen als La Repubblica en l'Espresso een lastercampagne tegen hem voert. Jullie gebruiken “gewoontes die teruggaan op het stalinisme en het leninisme”, zei Berlusconi. “Frases, dat zijn alleen maar holle frases zonder betekenis,” antwoordde Occhetto. Hij verweet juist Berlusconi ondemocratisch gedrag, omdat die heeft geroepen dat een overwinning van links het einde van de democratie zou betekenen.

Op een vraag of hij niet overdrijft met zijn angst voor links, wees Berlusconi erop dat de tweede man van de Democratische Partij van Links, Massimo D'Alema, heeft gezegd dat Berlusconi maar beter naar het buitenland kan vertrekken als links wint en dat hij hoopt Berlusconi te zien bedelen.

Occhetto was het met Berlusconi eens dat de politie-inval gistermorgen in het hoofdkwartier van Forza Italia beter voorkomen had kunnen worden, zo vlak voor de verkiezingen van zondag en maandag. “Zoiets is nog nooit eerder gebeurd in onze democratie. Deze zaken gebeuren alleen in totalitaire landen” had Berlusconi 's middags in een verklaring gezegd. De politie was op zoek naar een kandidatenlijst van Forza Italia, die openbaar is en ook op Binnenlandse Zaken ligt.

Ook president Scalfaro en premier Ciampi, de onofficiële kandidaat-premier van een links kabinet, hebben gisteren de inval, in opdracht van een officier van justitie uit de Zuiditaliaanse stad Palmi, impliciet veroordeeld door de justitie op te roepen zich buiten de verkiezingscampagne te houden.

Berlusconi is er door links van beschuldigd de steun te hebben van de mafia, die overigens in het verleden nooit op linkse partijen heeft gestemd. Veel van deze beschuldigingen komen volgens hem uit de koker van Luciano Violante, voorzitter van de parlementaire anti-mafiacommissie, magistraat, en kandidaat voor de Progressieven. Violante heeft volgens La Stampa gezegd dat de justitie een onderzoek is begonnen naar een topmanager van Berlusconi's groep, Marcello Dell'Utri. Nadat de justitie dit had tegengesproken heeft Violante ontkend dat hij dit had gezegd. Maar gistermiddag is hij afgetreden als voorzitter van de anti-mafiacommissie. Zelf praat Violante, die een voortrekkersrol heeft gespeeld in de strijd tegen de mafia, over een valstrik die alleen maar de mafia in de kaart speelt. Maar ook een tegenstander van Berlusconi als Mino Martinazzoli, leider van de ex-christen-democratische Volkspartij, had 's ochtends gezegd dat Violante beter kon aftreden omdat hij te ver was gegaan.

In het debat herhaalde Berlusconi zijn kritiek op Violante, waarop Occhetto antwoordde dat hij pas recht van spreken heeft als hij net zoveel tegen de mafia heeft gedaan als Violante. Berlusconi kaatste terug met de opmerking dat de Progressieven in hun programma maar vier regels wijden aan de mafia. Maar wij hebben meer doden, zei Occhetto.

Pas in de tweede helft van het debat, uitgezonden op Berlusconi's zender Canale Cinque en een paar keer onderbroken voor reclame, was er aandacht voor de economische voorstellen. Berlusconi pleitte voor een grondige reorganisatie van de staat en verweet de progressieven dat al hun plannen voor stimulering van de economie en aanpak van de werkloosheid via de publieke sector verlopen. Occhetto kaatste terug met de opmerking dat Berlusconi met zijn belofte van één miljoen nieuwe arbeidsplaatsen en belastingverlaging aan demagogie doet. “We moeten de waarheid zeggen”, aldus Occhetto. En die is volgens hem dat het komende kabinet een begrotingstekort erft dat weinig speelruimte laat.

Occhetto werd in de loop van het debat duidelijk minder gespannen dan Berlusconi en had af en toe een kwinkslag paraat. Toen Berlusconi verwees naar de voorliefde van Occhetto voor zeilen en zei dat hij zo hard werkt dat hij geen tijd heeft voor spelevaren, antwoordde Occhetto: “Je moet af en toe ook eens nadenken.” Na de zoveelste interventie van de prikkelbare Berlusconi zei Occhetto dat deze kritiek kennelijk ervaart als majesteisschennis.