Vrijwilligerswerk onbelast

Hoe dun is het ijs waarop de fiscus schaatst bij het belasten van activiteiten die op vrijwilligers drijven? De verontwaardiging sloeg massaal toe toen bekend werd dat de belastingdienst ijsclubs met aanslagen belaagt en ook toen een belastinginspecteur met de fiscale trimschaar een Drents schaapscheerdersfeest te lijf ging.

Waar mensen zich belangeloos voor een mooi doel inzetten, openen zich onze harten. Ook die van de politici, zeker als ze klagende streekgenoten op de stoep vinden. Hoe staat het met de sociale vernieuwing die het CDA hoog in het vaandel heeft geschreven, als de 'eigen' staatssecretaris Van Amelsvoort vrijwilligers bij sociale evenementen met aanslagen overvalt? Deze prangende vraag van de CDA-fractievoorzitter in Odoorn kwam voort uit de ijver waarmee de fiscus zich op de boekhouding van de folkloristische/culturele Vereniging dorpsbelangen Exloo stortte en vervolgens tot de conclusie kwam dat er over de afgelopen vijf jaar nog een ton aan belastinggeld betaald moest worden. De Exlooër schaapscheerders vonden gehoor bij het CDA-Tweede Kamerlid Reitsma. Bijgestaan door zijn Friese D66-collega Ybema, die zich het lot van de schaatsverenigingen aantrok, riep Reitsma in de Tweede Kamer Van Amelsvoort ter verantwoording. 'Zo vlak voor de derde mei blijkt een vereniging dorpsbelangen een politieke factor van betekenis te zijn', constateerde het Limburgse VVD-Kamerlid Van Rey, voordat hij zich met verve in het politieke gewoel stortte ten behoeve van de carnavalsverenigingen.

Het meest nuchter stelde de PvdA-er Vermeend zich vorige week tijdens het debat op: 'We hebben nu eenmaal allen gewild dat de fiscus op een efficiënte manier bepaalde doelgroepen nauwkeurig onder de loep zou nemen; dat gebeurt nu'. Van Amelsvoort bevestigde tevreden dat bijvoorbeeld de belastingdienst in Zwolle heel efficiënt te werk was gegaan bij het massaal onderzoeken van sportverenigingen in die regio. Eigenlijk was dat nog maar een proef. Blijkt de aanpak succesvol, dan kan de leiding van de belastingdienst beslissen de sportverenigingen op landelijke schaal door te lichten. Vermeend ondersteunt die opzet, maar vindt met zijn collega's dat de actie dan vooral een toekomstgericht en opvoedend karakter moet hebben en zich niet te zeer op het verleden moet richten. Teruggrijpen op fiscale missers die meer dan vijf jaar geleden uit onwetendheid zijn begaan, vinden alle partijen een verkeerde zaak. In hun enthousiasme bepleiten sommige Kamerleden zelfs een generaal pardon voor de fiscale zonden in het verenigingsleven. Maar de staatssecretaris peinst er niet over daar aan te beginnen. Dan voelen al degenen die steeds nauwgezet aan hun verplichtingen hebben voldaan, zich volledig in hun hemd gezet. Het toekomstig beleid zal neerkomen op een selectief pardon. De mate waarin verenigingsbestuurders 'hun' Kamerleden weten te vinden, zou daarbij best wel eens gewicht in de schaal kunnen leggen. Volgens de Tweede Kamer mag de continuiteit van sportverenigingen en dergelijke door de fiscale acties niet in gevaar komen.

De professionele horeca vind het overigens maar niets dat de sportkantines zich bij bruiloften en partijen tot geduchte concurrenten ontwikkelen. In 1982 is een broos compromis gesloten tussen de fiscus, de Nederlandse Sport Federatie, de Horecabonden en vertegenwoordigers van culturele organisaties. Daardoor kunnen de vrijwilligersorgansaties binnen bepaalde grenzen belastingvrij evenementen organiseren, fondsen werven en vergoedingen aan vrijwilligers geven. Kamerbreed is er nu op aangedrongen die nog nooit verhoogde drempelbedragen na veertien jaar te eens aan te passen. Van Amelsvoort voelt daar wel voor, maar blijkt dat niet zomaar te mogen. De schaapscheerders in Exloo kunnen namelijk geen hogere vrijstelling krijgen zonder toestemming van de Europese Commissie in Brussel. Toch zijn door de welwillende opstelling van de staatssecretaris de grootste problemen voor de schaats- en carnavalsverenigingen voorlopig uit de lucht.

In het debat werd over het hoofd gezien dat de rechter eind vorig jaar een bom onder de strakke regels voor het onbelaste vrijwilligerswerk heeft gelegd. Beloningen die volgens de geldende regels eigenlijk te hoog zijn, kunnen volgens de rechter soms toch buiten de heffing blijven. Dat is het geval als ze voortvloeien uit familie- en vriendschapsbanden, nabuurschap en gemeenschapszin. Die nabuurschapsgedachte leefde bij de vrijwilligers in het dorpshuis van Zwartebroek voldoende om de rechter een netto-betaling van dertig gulden per avond door de vingers te laten zien. Met deze opwaardering van nabuurschap krijgt de in Exloo zo geroemde sociale vernieuwing ook fiscaal een vriendelijk gezicht. De fiscus zelf wil zijn goede wil tonen door een gratis brochure te verspreiden waar alle fiscale regels rondom het verenigingsleven en vrijwilligers op een rij worden gezet. De nieuwe rechterlijke criteria zijn er evenwel niet in terug te vinden.

De brochure sport en fiscus is kosteloos verkrijgbaar bij de belastingtelefoon ondernemingen: 06-0443.

    • Aertjan Grotenhuis