Integriteit advocaten in het geding

Twee advocaten zijn vorige week aangehouden op verdenking van het plegen van valsheid in geschrifte. De advocaten zouden leden van een grote criminele organisatie terzijde hebben gestaan bij het doorsluizen van drugsgelden naar Zwitserland.

AMSTERDAM, 23 MAART. Bij de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (Fiod) en justitie is sprake van een ware juichstemming. “Het werd hoog tijd dat we een keer raakschoten”, zegt een betrokkene bij het onderzoek naar twee van fraude verdachte, gerenommeerde advocaten. De meesters H. en Van der G. werden vorige week gearresteerd, nadat er ook huiszoeking was verricht op onder andere het chique advocatenkantoor van H., Boekel de Nerée.

“De verleiding voor advocaten om zich door grote criminele organisaties te laten gebruiken voor illegale praktijken wordt steeds groter. Met een beetje hulp bij het witwassen van drugsgelden kunnen vermogens worden verdiend. Laten we hopen dat de vervolging van deze advocaten succesvol is, dan worden de advocaten voorzichtiger”, zegt de justitiële ambtenaar.

Bij de 7.800 Nederlandse advocaten is de aanhouding van twee confrères als een bom ingeslagen. Justitie heeft het jachtseizoen geopend, is een reactie die onder veel advocaten valt te beluisteren. Zij zien de aanhoudingen als een logisch vervolg op de opzienbarende mededelingen die de huiscriminoloog van het ministerie van justitie, professor J.J.M. van Dijk, vorig jaar deed. Hij verklaarde toen dat Justitie over een lijst beschikt met de namen van meer dan tien advocaten die in dienst zijn van criminele organisaties.

“De actie van justitie is ronduit schokkend”, zegt de Bredase advocaat J.J.M. Hertoghs. De almaar luider wordende roep om de bestrijding van de harde misdaad betekent volgens hem dat de justitiële bijl steeds botter wordt en dat het openbaar ministerie ook sneller ten onrechte gaat inhakken op advocaten. “Als op een gegeven moment blijkt dat een cliënt die al jarenlang een advocaat consulteert, lid is van een criminele organisatie, dan is het achteraf wel heel makkelijk om te veronderstellen dat de jurist ook van criminele praktijken moet hebben geweten. De drempel om mensen onder verdenking te stellen, is griezelig laag geworden. Ik ben bang dat dit de advocatuur gaat treffen”, zegt Hertoghs. Hij wijst erop dat er binnen het OM al stemmen opgaan om advocaten het verschoningsrecht af te nemen, omdat dit privilege hinderlijk is voor een efficiënte bestrijding van de misdaad.

“Een serieuze waarschuwing”, noemt de deken van de Orde van Advocaten, T. de Waard, het oppakken van twee collega's. “Ik hoop dat onze leden er behoorlijk van schrikken, zodat de alertheid wordt opgevoerd.” Advocaten moeten beter oppassen volgens De Waard, omdat de laatste jaren de hoeveelheid crimineel geld die cliënten met hulp van een advocaat als adviseur proberen te 'witten', aanmerkelijk is toegenomen. Het verbaast de deken dan ook niet dat er nu collega's dreigen te sneuvelen. De orde hoopt binnen twee maanden met gedragsregels te komen die advocaten in staat moeten stellen cliënten beter te screenen en de eigen integriteit te bewaken.

De Waard zegt overigens geen reden te hebben om aan te nemen dat justitie vanaf nu in de strijd tegen de harde misdaad lichtvaardig advocaten gaat aanpakken. Op de lijst-van-Van-Dijk met de tien louche collega's bleek bij navraag geen enkel lid van de Orde van Advocaten te staan. “En als je ziet hoe groot de rivaliteit is tussen OM en de strafpleiters, dan zou je verwachten dat veel van dergelijke advocaten door justitie worden aangepakt, maar dat blijkt niet het geval.”

Opvallend is inderdaad dat het bij de huidige arrestaties van advocaten nu niet gaat om leden van de nadrukkelijk aan de weg timmerende groep van overbekende strafadvocaten bij wie het eerder voor de hand zou liggen dat ze door hun omgang met grote boeven bezwijken voor de bekoorlijkheden van het criminele milieu. H. en Van der G. zijn 'keurige' civilisten met een goede juridische reputatie. H. - van een kantoor dat onder meer leden van het Koninklijk Huis als cliënt heeft - wordt door collega's weliswaar “een schreeuwlelijk” en “irritant briljant” genoemd, maar net als in het geval van Van der G. wordt zijn vakmanschap geprezen.

Bij Justitie heet het dat strafpleiters nog niet zijn gepakt, omdat die in staat zijn betere trucjes te bedenken om eigen illegale praktijken te verbergen. Advocaten houden het erop dat de civilisten veel nuttiger zijn voor criminele organisaties. “Bij een strafadvocaat komt een cliënt doorgaans pas als het kwaad al is geschied.” In het algemeen zijn die strafpleiters ook niet gespecialiseerd in fiscaal- of vennootschapsrecht. Zij kunnen geen vennootschappen opzetten die door een crimineel gebruikt kunnen worden als window-dressing voor strafbare handelingen”, zegt Hertoghs.

Een advocaat balanceert altijd op de grens van wat wel en wat niet mag, zegt de Amsterdamse strafpleiter A. Moszkowicz. Hij zegt zich goed te kunnen voorstellen dat steeds meer advocaten bezwijken voor de verleiding van het grote criminele geld. “Een éénpitter (een zelfstandige advcocaat, red.) kan al gauw een jaarsalaris opstrijken door een simpele verklaring op te stellen voor een crimineel dat zijn misdaadgeld verdiend zou zijn via legale activiteiten.”

Moszkowicz assisteert zijn vader bij de verdediging van de Surinaamse rijsthandelaar S. G. die een hoofdrol speelt in de affaire die nu een aantal advocaten noodlottig dreigt te worden. Justitie verdenkt de aangehouden advocaten ervan valse verklaringen te hebben opgesteld die het mogelijk maakten 17,5 miljoen gulden uit het faillissement van de Femis-bank te onttrekken en het naar Zwitserland over te maken. De advocaten beweerden dat het geld - afkomstig uit drugshandel volgens justitie - van Surinamer G. was, terwijl ze wisten dat het in feite eigendom was van de eveneens vastzittende bordeelhouder R Het openbaar ministerie doet er nu alles aan om S. G. naar Nederland te halen, zodat hij een belastende verklaring kan afleggen over de rol van de advocaten. S. G. komt alleen als hij de garantie krijgt dat hij niet wordt aangehouden wegens medeplichtigheid, maar dat wil justitie niet beloven.

Over de valsheid in geschrifte van de Amsterdamse advocaten is al een belastende verklaring afgelegd door een ook gearresteerde medewerker van het accountantskantoor Deloitte & Touche, R. B. Vooral op grond van dit materiaal meent de raadsman van advocaat H., mr. G. Spong, dat justitie niet lichtvaardig is overgegaan tot de aanhouding van zijn confrère. “De officier van justitie heeft genoeg materiaal om verdenkingen te koesteren tegen mijn cliënt. H. heeft evenwel te goeder trouw gehandeld, maar in ieder geval verdachte B. beweert het tegendeel. Het onderzoek van justitie tegen advocaten is dus niet volstrekt uit de lucht gegrepen. Er is hier geen sprake van een unfaire klopjacht op advocaten”, aldus Spong.

Hoe dan ook, bij veel grote advocatenkantoren bestaat voorlopig de nodige ongerustheid. “Je kunt onmogelijk instaan voor het werk van je partner. Iedereen is hier in feite een kleine zelfstandige. We weten niet van elkaar waar we mee bezig zijn”, zegt een advocaat die op een middelgroot Amsterdams kantoor werkt van zo'n dertig advocaten. En de kwetsbaarheid van een dergelijk bedrijf is groot, zo heeft de afgelopen week geleerd. “Normaal zetten journalisten nooit in de krant voor welk kantoor je werkt. Maar als een advocaat zelf verdachte is, wordt het kennelijk wel opeens belangrijk om de naam van de maatschap te noemen. Dat is niet echt fijne reclame.”

'Hopelijk schrikken de leden van de orde hier behoorlijk van'

    • Marcel Haenen