Havel looft 'wijze' Beatrix bij bezoek aan Praag

PRAAG, 23 MAART. In een sfeer van ontspannen opgetogenheid zijn koningin Beatrix en prins Claus gisteren begonnen aan een officieel bezoek van drie dagen aan de Tsjechische republiek. Het is het eerste bezoek dat een gekroond staatshoofd brengt aan het land sinds de 'Fluwelen revolutie' van 1989 een eind maakte aan de communistische overheersing.

Aanvankelijk was de bedoeling dat het koninklijk paar al in 1992 het toenmalige Tsjechoslowakije zou bezoeken, maar de politieke verwikkelingen na de verkiezingen van juni van dat jaar, die leidden tot de splitsing van het land op 1 januari 1993, gooiden roet in het eten.

Koningin Beatrix verwees gisteravond in haar tafelrede naar die “voor velen pijnlijke” scheiding, die, zo zei zij, voor de president een “teleurstelling” was geweest “omdat u zich ervoor hebt ingespannen de bestaande federatie in stand te houden”.

De Tsjechische president zelf stond niet meer stil bij dit recente verleden, maar bracht de tijd voor de Fluwelen revolutie in herinnering, toen “de talloze gebaren van solidariteit en begrip” van Nederlandse zijde “ons zeer sterkten. Uw politici en burgers legden hier scherpzinnigheid en standvastigheid van houding aan de dag, iets wat in die tijd niet geheel gebruikelijk was”.

Hoofdmoot van het koninklijk bezoek aan Tsjechië vormde vandaag een uitgebreide kennisname door koningin en prins van de milieuverwoestingen die het communisme teweeg heeft gebracht in het noorden van Bohemen, waar hele landstreken ten behoeve van de bruinkoolwinning in dagbouw van hun bovenlaag zijn ontdaan, met alles wat er op stond. Daar, aan de rand van de zogeheten 'Zwarte driehoek', bezoeken koningin en prins eerst de met bruinkool gestookte krachtcentrale in Pocerady en daarna de niet ver vandaar gelegen stad Most, waar alleen een eenzaam boven het maanlandschap uittorenende gotische kerk, die om behouden te kunnen worden meer dan achthonderd meter is verplaatst, herinnert aan het oude stadje.

Centraal bij dit bezoek staat de vraag wat aan de ten hemel schreiende vervuiling van lucht en water in dit gebied kan worden gedaan en welke hulp Nederland daarbij kan bieden. Aanvankelijk stonden de Tsjechische gastheren nogal huiverig tegenover het koninklijke bezoek aan een zo pijnlijke erfenis van het communistische verleden, maar uiteindelijk heeft het feit dat het milieu- en gezondheidsprobleem hierdoor extra aandacht krijgt hen ermee verzoend. Tsjechische milieu-activisten hebben er echter bedenkingen tegen dat wél de ministers van industrie en van milieu het koninklijk paar vergezellen, maar dat zijzelf niet zijn uitgenodigd.

Van enige onvrede was gisteren echter niets te merken: de wandeling van het koninklijk paar over de Karelsbrug verliep in een geanimeerde en gemoedelijke sfeer, waarbij opviel dat de veiligheidsmaatregelen die enkele maanden geleden het bezoek van de Amerikaanse president Clinton zo'n geharnast karakter hadden gegeven, vrijwel niet te merken waren. De breedgeschouderde regenjassen die koningin en president flankeerden, lieten zelfs toe dat een Tsjechisch bewonderaar, een ongeveer dertigjarige man met een wat uitheems uiterlijk, de koningin aan het eind van de brug hoofs een handkus wist te geven, in deze streken een nog zeer gebruikelijke manier om vrouwen te begroeten.

Ook de door zo'n veertigduizend mensen bijgewoonde demonstratie van de Tsjechische vakbonden - tegen mogelijke verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd -, die kort voor de koninklijke wandeling op het Oudestadsplein was gehouden, bleek geen problemen op te leveren. De meeste demonstranten hadden, toen het gezelschap daar arriveerde, hun spandoeken al opgerold en zich achter een halve liter bier opgesteld. De aandacht van het Tsjechische publiek voor het bezoek wordt gekenmerkt door welwillende nieuwsgierigheid en door trots omdat Tsjechië het eerste Visegrádland is dat met koninklijk bezoek wordt vereerd. En nog wel door de “wijze en beminnelijke vorstin” van een “niet minder sympathiek volk”, zoals de Tsjechische president het gisteravond in zijn heildronk aan het galadiner uitdrukte. In het televisiejournaal was het bezoek dan ook het eerste onderwerp waaraan royaal aandacht werd besteed.

    • Frits Schaling