Déjà-vu-gevoel in Seoul is sterker dan de angst

SEOUL, 23 MAART. Hoewel de internationale spanning om Noord-Korea oploopt, heeft men in Zuid-Korea een déjà-vu-gevoel: de afgelopen jaren waren er al zo vaak crises op het Koreaanse schiereiland. Dat gevoel is op het ministerie van buitenlandse zaken in Seoul sterker dan de angst voor een echte oorlog.

Dat neemt niet weg dat de komende drie maanden cruciaal zullen zijn in het slepende conflict. Want zo lang duurt het met de Amerikaanse stap-voor-stap-benadering die deze week is begonnen nog zeker voordat de Veiligheidsraad eventueel zal besluiten tot sancties. Drie maanden nog waarin het onvoorspelbare Noord-Korea tot inkeer kan komen.

“Ik ben ervan overtuigd dat deze benadering ook de instemming heeft van China”, zegt topambtenaar Kak Soo Shin. Waarom speelt China zo'n omzichtige rol? Als Peking het probleem zou oplossen zou het zijn aanzien in de wereld toch met sprongen vergroten? “China is voorzichtig, omdat het bang is voor een harde reactie van Noord-Korea. Zo'n reactie durft Peking zich nooit voor het oog van de wereld te veroorloven. Noord-Korea zou China ervan kunnen beschuldigen dat het doet wat Amerika of Zuid-Korea willen”, aldus Kak.

De status quo in Noord-Korea is volgens hem van vitaal belang voor China. Als het Noordkoreaanse regime zou instorten, kan de onrust gemakkelijk overslaan naar de aangrenzende Chinese provincies, die voor de modernisering van China onmisbaar zijn.

De aanpak van de Chinezen verschilt sterk van die van het Westen. “China wil per se geen inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een ander land, zelfs niet als de VN daartoe oproepen. Ook dan blijft Peking heel voorzichtig. Het is een unieke diplomatie, zeker als het om buurlanden gaat, zeker als het om Noord-Korea gaat. China weet dat er geen oplossing is van het probleem, tenzij de VS en Noord-Korea hun betrekkingen normaliseren. Dat is een minimum-eis van Noord-Korea. Noord-Korea is bang dat het zonder die betrekkingen wordt opgeslokt door Zuid-Korea. De Amerikaanse kaart speelt Noord-Korea om zo lang mogelijk onafhankelijk te blijven.”

Volgens Kak hoeft China zelf niet bang te zijn voor een nucleair Noord-Korea, maar is de angst van Zuid-Korea wel degelijk gegrond. “Noord-Korea beschikt over chemische en biologische wapens. Zelfs een beperkte aanval op Zuid-Korea zal al een catastrofe tot gevolg hebben.”

Pag.5: 'Pyongyang heeft niets te winnen bij oorlog'

Wat zou er gebeuren als Noord-Korea het zuiden aanvalt, net als in 1950, zal China de kant van Pyongyang kiezen? Kak schat die kans op vijftig procent. Wat heeft Noord-Korea te winnen bij een oorlog? “Absoluut niets”, zegt Kak. “Laat ik de vergelijking maken met een fanaticus. Iemand die fanatiek is heeft nooit het gevoel dat hij alles verliest. Dat maakt dat Zuid-Korea bang is voor miscalculaties van Noord-Korea. Voorspellen van het rationale gedrag van Noord-Korea is onmogelijk.”

Er bestaat nog een ander gevaar in de regio: namelijk de ontwikkeling door Japan van eigen kernwapens in reactie op Noord-Korea. “Daarvoor zijn de VS het bangst. Want een Japan dat kernwapens maakt vermindert drastisch de Amerikaanse invloed in Azië. De VS willen absoluut een nucleair-vrij Japan. In China bestaat die vrees voor een nucleair Japan niet zo”, meent Kak.

Japan staat voorlopig machteloos. “Zolang de VN geen sancties treffen kan Japan weinig doen. Maar zodra sancties een feit zijn, zal de rol van Japan drastisch veranderen. Tenslotte komt de belangrijkste geldstroom van de pro-Noordkoreaanse gemeenschap in Japan. Japan zal daaraan dan fysiek een eind moeten maken. Bovendien zal Japan zeker worden gevraagd een handelsblokkade van Noord-Korea logistiek te ondersteunen. Dat zal tot een extreem heftige discussie leiden in Japan.”

Wat vindt Zuid-Korea van het Russische aanbod om met China en Amerika het probleem onderling op te lossen?

“Heel onrealistisch. Het aanbod is niet meer dan de reflex van de Russische wens om erbij betrokken te worden. Maar de Russische invloed op Noord-Korea is vrijwel nul. Noord-Korea zou het ook niet willen. Het is alleen maar het opkomende nationalisme in Rusland dat Moskou doet streven naar een constructieve rol in mondiale kwesties.”

Hoe is de stemming in Zuid-Korea?

“De publieke opinie is erg kwaad over de mislukte onderhandelingen, zowel tussen Zuid- en Noord-Korea als tussen Amerika en Noord-Korea en tussen Noord-Korea en het IAEA. Het volk wil een ferme houding van de regering.”

Was dat de reden dat president Kim Young Sam maandag een verhoogde staat van paraatheid afkondigde voor de Zuidkoreaanse strijdkrachten?

“De president gaat morgen voor een officieel bezoek naar Tokio en daarna naar Peking. Altijd wanneer hij naar het buitenland reist, wordt zo'n maatregel genomen. De opgelopen spanning om Noord-Korea had er niets mee te maken.”