Coalitie in Brandenburg valt uiteen

BONN, 23 MAART. De regeringscoalitie van SPD, FDP en Bündnis '90/Groenen in de Oostduitse deelstaat Brandenburg is uiteengevallen. Na een conflict dat al een week smeulde, heeft de SPD gisteravond de samenwerking met de fractie van Bündnis '90 in het deelstaatparlement opgezegd. Met de FDP wil premier Manfred Stolpe (SPD) in een minderheidskabinet verder regeren tot de verkiezingen op 11 september. In het huidige parlement van de deelstaat hielp de vierkoppige fractie van Bündnis '90 tot nu toe Stolpes rood-geel-groene coalitie (naar het beeld van het verkeerslicht in het Duits ook wel Ampelkoalition genoemd) aan een meerderheid van één stem.

Stolpe zelf is het middelpunt van het conflict tussen SPD en Bündnis '90. Günter Nooke, fractievoorzitter van deze uit burgerprotestbewegingen in de vroegere DDR voortgekomen partij, had hem begin vorige week verweten te hebben gelogen tegenover een parlementaire onderzoekcommissie. Volgens Nooke staat vast dat Stolpe, hoewel hij dat ontkent, wel degelijk in november 1978 als inofficieel medewerker ('Secretaris genaamd') van de Oostduitse staatsveiligheidsdienst (Stasi) een onderscheiding heeft gekregen van een Stasi-begeleidingsofficier. Hij had hem daarom een “leugenaar” genoemd. Ook gisteren weigerde hij die kwalificatie terug te nemen.

De SPD zegde daarom de samenwerking op. Toen zij dat deed, was al gebleken dat Bündnis '90 zeer verdeeld is over Nookes houding. De twee ministers van deze partij, Resch en Platzeck, hadden toen namelijk al bekend gemaakt dat zij uit de fractie van Bündnis '90 treden maar aanblijven in Stolpes kabinet. Nooke zelf beloofde overigens dat zijn fractie Stolpes minderheidskabinet 'zakelijk' zal beoordelen. SPD-voorzitter Rudolf Scharping had zich eerder al, net als oud-kanselier Helmut Schmidt, vierkant achter de geestverwante SPD-premier van Brandenburg opgesteld.

Stolpe bleef er ook gisteren bij dat hij de zogenoemde DDR-orde van verdienste als hoogste jurist van de Oostduitse Evangelische kerken heeft gekregen van de toenmalige, intussen overleden, DDR-staatssecretaris voor de betrekkingen met de kerken en niet uit handen van Stasi-mensen.

Hij beklemtoonde dat hij Nooke had gevraagd zijn oordeel op te schorten tot de parlementaire commissie met haar werk klaar is. “Wij moeten vasthouden aan heldere verhoudingen, ik kan zulke veroordelingen vooraf niet aanvaarden, zo kan men niet samenwerken”, zei Stolpe gisteravond. Volgens hem blijft zijn kabinet, ook dank zij het aanblijven van de ministers van Bündnis '90, tot 11 september handelingsbekwaam. De oppositionele CDU had in het belang van de politieke zuiverheid om Stolpes aftreden en vervroegde verkiezingen gevraagd, hoewel zij wegens slechte scores in de opiniepeilingen daarvan thans niet veel goeds mag verwachten. Bovendien lijkt Stolpe, die de enige Oostduitse premier in de vroegere DDR is, naarmate verwijten over zijn veronderstelde vroegere Stasi-connecties luider klinken, bij de kiezers in Brandenburg volgens dezelfde enqûetes zelfs nog aan populariteit te winnen. Voor een besluit tot vervroegde verkiezingen vereist de regionale grondwet trouwens een meerderheid van twee derden in de landdag, en die ontbreekt, waarvan de CDU zich met haar eis van gisteren stellig bewust was.