Zwerfgekken

De manier waarop in Amsterdam psychiatrie wordt bedreven doet het aantal 'zwerfgekken' in de stad doen toenemen, zei de directeur van het Psychiatrisch Ziekenhuis Amsterdam, G.R. van den Berg in een interview met NRC Handelsblad (8 maart). Ik werk als een van Van den Bergs ondergeschikten in de kliniek naast het Vondelpark waar wij volgens hem de patiënten zouden 'injagen', en ik vind hem slecht op de hoogte van wat er binnen zijn eigen ziekenhuis gebeurt.

Niemand weet of het aantal zwerfgekken is toegenomen en hoeveel er zijn. Op het oog zeggen we: het worden er meer de laatste jaren. Daar zijn dan vele verklaringen voor mogelijk, maar nu juist niet die van de veranderde psychiatrie. Het Amsterdams Model, waarvan wij de vooruitgeschoven post zijn, werkt nog maar zeer gedeeltelijk en er zijn voorlopig genoeg mogelijkheden om mensen in Santpoort op te laten nemen. Een tweede hypothese van Van den Berg is dat het aantal zwervende psychotische mensen is vergroot door juridische maatregelen. Ook dit is onwaarschijnlijk. Het criterium dat iemand pas opgenomen mag worden bij acuut gevaar voor zichzelf of voor anderen is nu zo'n twintig jaar oud, terwijl de vermeende toename de laatste jaren betreft.

Jagen wij ze het Vondelpark in? Voor het eerst hebben we een systeem kunnen invoeren waarbij onze patiënten voor langere periode door dezelfde mensen (case managers) begeleid worden, ook na ontslag. Mijn taak als case manager bestaat eruit te proberen tijdens de opname een dusdanig contact met de patiënt op te bouwen dat hij mij ook na opname in zijn leven toelaat. Dat lukt niet altijd, maar we proberen het nu tenminste - wat de 'oude' psychiatrie niet deed. Om in ieder geval één betekenisvol voorbeeld te noemen uit mijn praktijk van de afgelopen maanden: ik was onlangs als psychiatrisch verpleegkundige aanwezig bij de uithuiszetting van één van mijn klanten, zodat ik hem letterlijk bij de hand de kliniek in mee kon nemen. Vroeger had daar een hele opnameprocedure tussen gezeten en was er waarschijnlijk weer een zwerver bij geweest.

    • Frank V.D. Berg