De hordenloop van een winstgulden

Ongeduldige mensen vinden succesvol beleggen in aandelen niet eenvoudig. Bemiddelaars, beleggingsfondsen, verzekeraars die beleggingen verkopen als verzekeringen, en het bedrijfsleven misschien ook, vinden dat vervelend. Aandelen moeten ruiken naar vette dividenden, hogere koersen, onbelaste uitkeringen en niet naar zorgen en koersverlies. De overheid belemmert dit op sommige punten, volgens bank MeesPierson in een opvallende advertentie.

De bank vindt dat particuliere beleggers in Nederland veel te weinig overhouden van hun dividend. Eerst betaalt het bedrijf 35 cent vennootschapsbelasting per gulden winst, daarna keert men bijna 30 cent van de resterende 65 cent uit als dividend en vervolgens betalen particulieren (na inhouding van 25 procent dividendbelasting als voorlopige aanslag) 60 procent of 18 cent (in het hoogste tarief) inkomstenbelasting. Zo blijft er maar 12 cent over voor de kapitaalverschaffers en dragers van risico, claimt de belasting 53 cent (35 + 18) en houdt de onderneming 35 cent in kas.

Die zware winstbelasting remt de werking van de kapitaalmarkt, meent de bank na een onderzoek bij de dertig grootste fondsen en hun uitkeringsbeleid. Voor een bank, die grote vermogens van particulieren beheert, dempt dit wellicht ook de netto opbrengst (performance) van de beleggingen in aandelen.

Het verwijt is terecht. In enkele andere landen is de fiscus soepeler, maar die vergelijking hoef je niet te maken. Immers: lonen die een bedrijf betaalt, blijven buiten beschouwing voor de vennootschapsbelasting, maar vallen wèl onder de loon- of inkomstenbelasting. Waarom niet dezelfde lijn, eenmalige belasting, voor dividenden en vergelijkbare uitkeringen?

Mees schildert de zwaarste hordenloop van winst naar netto opbrengst bij particulieren. Je kan ook een andere benadering kiezen. Wanneer een bedrijf geen dividend uitkeert, maar alle winst na aftrek van belasting (goedkoop) toevoegt aan het werkkapitaal kom je mogelijk tot een extra hogere beurskoers, zet je dividend om in onbelaste koerswinst. Ongeveer zoals een groeifonds werkt. Daar is op tegen dat het bedrijf zich onttrekt aan het oordeel van beleggers, in vergelijking met een beroep op de openbare markt waar het moet aantonen geld nodig te hebben.

In de praktijk vermijden beleggers belasting via collectieve pensioenbesparingen, eigen lijfrentekapitaalverzekeringen en fiscaal vriendelijke beleggingsplannen. Een van bekendste plannen haalde vorig jaar een omzet (schatting) van een miljard gulden aan premies. Aanbieders van dit soort plannen spelen handig in op het verlangen naar hogere rendementen en onbelaste uitkeringen. En het werkt, blijkt.

Geen van die deelnemers maakt zich zorgen over het gebrek aan controle op de bestedingsdrift van ondernemers en de fiscale druk. Het is aan de aanbieders en instituten om op te komen voor de belangen van hun deelnemers. De concurrentie en het meten en vergelijken van prestaties zal ze dwingen om alert te blijven. Of niet?

Mees heeft gelijk met de constatering dat beleggers fiscaal achtergesteld worden bij werknemers (en verzekeraars en andere financiële instituten), maar het verband met het functioneren van de kapitaalmarkt, de economische schade voor Nederland en de achterblijvende koers/winstverhoudingen lijkt gezocht.

Grootbeleggers zijn, dank zij hun enorme posities in aandelen, hun kennis en ervaring uitstekend geschikt om bedrijven tot een gewenst beleid te dwingen, ongeacht de hoogte van het dividend. Doen ze dat? Een voorbeeld.

In NRC Handelsblad van zaterdag jl. stond een interview met ING-bestuursvoorzitter Aad Jacobs. Daarin zegt hij over het oude DAF: 'Ik wist wat er zich afspeelde.' Maar desondanks verbood hij de beleggingsafdeling de beoogde verkoop van 130 miljoen gulden aandelen, om later niet beschuldigd te worden van belangenverstrengeling tussen bank- en verzekeringspoot. ING nam verlies om gezichtsverlies te voorkomen.

Een opmerkelijk verhaal over een failliet bedrijf. In welke andere lopende zaken zullen verzekeraars, samenwerkend met banken of anderszins, zich in moeten houden of een andere dan hun eigen mening moeten geven? Vormt de Nederlandse financiële wereld door alle verbanden een voor buitenstaanders duister old boys web van allerlei verweven belangen? Verhindert dit achterkamer-netwerk niet eerder dan de fiscus 'dat het ondernemingsbeleid getoetst wordt door kapitaalverschaffers?', zoals Pierson beweert. Hoe zal het in werkelijkheid zijn?

Kijk naar de beurs. De koersen zijn sinds vorig jaar zomer fors gestegen. Geen aandeelhouder zal de zorgen van de bank delen.

    • Adriaan Hiele