Ook Friesen stapt op bij Brabants Orkest

EINDHOVEN, 21 MAART. Het Brabants Orkest heeft in korte tijd zijn beide dirigenten verloren. Nadat eerst de vaste dirigent Arpád Joó wegens een vertrouwensbreuk werd ontslagen, heeft nu ook Heinz Friesen als vaste gastdirigent bedankt. Arpád Joó heeft inmiddels een kort geding aangespannen tegen zijn ontslag. Hij eist een schadevergoeding van enige miljoenen guldens.

Friesen heeft afgelopen weekeinde in kranten van de Brabant Pers felle kritiek geleverd op zowel het orkest als de directie. Volgens Friesen missen de musici motivatie en discipline en krijgen dirigenten van de directie te weinig inspraak. “De artistieke eindverantwoordelijkheid ligt bij de directie. Er komen steeds meer wetten, regeltjes en voorschriften. Zo is er ook een ondernemingsraad. Daarin zitten niet noodzakelijkerwijs de beste leden van het orkest, maar ze gaan wel de orkestmanager spelen, terwijl die mensen geen idee hebben hoe z'n orkest werkt”. Friesen beklaagt zich er over dat hij niet de bevoegdheid had om musici die zijns inzien niet voldoen aan de kant te zetten.

Friesen, een Limburger en hoboïst, die onder meer een aantal harmoniëen leidt en verder dirigent is van het Amsterdam Wind Orchestra en van het Strijkorkest van het Rotterdams Philharmonisch, kreeg in 1990 een aanstelling als vast gastdirigent. Hij zou de opvolger worden van dirigent André Vandernoot, maar dat ging niet door nadat hij twee keer een hartaanval had gehad. In zijn plaats kwam Arpád Joó.

Friesens kritiek is bij veel orkestleden maar ook bij de directie en de ondernemingsraad slecht gevallen. Orkestleden zeggen dat Friesen zelf te weinig overwicht had. Ondernemingsraad en directie noemen de kritiek van Friesen “diep triest en grievend”. “Het orkest”, aldus directeur H. van Werkhoven, “wordt in het diepst van zijn wezen getroffen”. Volgens Van Werkhoven was ook het orkest op Friesen uitgekeken omdat het niet meer “klikte”.

“Heinz Friesen is een fantatisch muziekdier, alleen lukte het hem niet meer het orkest te laten spelen zoals hij het graag wilde horen”. Als officiële reden van het vertrek van Friesen werd aanvankelijk gezondheidsredenen opgegeven. Op grond daarvan was besloten het contract in 1996 op te zeggen, maar Friesen heeft nu besloten eerder weg te gaan. Volgens Van Werkhoven heeft Friesen destijds zelf afgezien van het vaste dirigentschap wegens de hartaanvallen. Van Werkhoven zegt dat in alle orkesten, met uitzondering van het Rotterdams Philharmonisch, de algemeen directeur de eindverantwoordelijkheid heeft en dat de chef-dirigent niet meer is dan artistiek adviseur. Het Brabants Orkest wil voorlopig uitsluitend gaan werken met wisselende gastdirigenten. Volgens orkestleden is onder hen het gehalte van de uitvoeringen aanzienlijk verbeterd en krijgt het orkest nu vaker positieve kritieken.