Mogelijk tweede stemronde in El Salvador

MEXICO-STAD, 21 MAART. Het is onzeker of de regerende rechtse Nationalistische Republikeinse Alliantie (ARENA) bij de gisteren in El Salvador gehouden verkiezingen een absolute meerderheid heeft behaald. Als ARENA onder de vijftig procent komt is een tweede stemronde noodzakelijk.

Vanochtend vroeg, na telling van de helft van het aantal stemmen, schommelden prognoses voor ARENA rond de vijftig procent. De definitieve uitslagen van afgelegen departementen - waar de oppositie mogelijk zeer sterk zal blijken - kunnen dit percentage verder drukken. In een tweede ronde zouden de rechtse presidentskandidaat Armando Calderon Sol (45), oud-burgemeester van San Salvador, en de voormalige balling Rubén Zamora (51), kandidaat namens de linkse lijstverbinding, tegen elkaar uitkomen.

Deze linkse coalitie van de voormalige guerrillabeweging FMLN en de partijen Democratische Convergentie (CD) en Nationale Revolutionaire Beweging (MNR) behaalde volgens de eerste tellingen ruim 28 procent. Leiders van het FMLN hebben geklaagd over fraude en onregelmatigheden bij de verkiezingen die vooral in het nadeel van de linkse coalitie zouden zijn uitgevallen.

De door bijna drieduizend buitenlandse waarnemers bijgewoonde verkiezingen waren de eerste sinds twee jaar geleden onder bemiddeling van de Verenigde Naties de vrede werd getekend na een traumatische burgeroorlog van meer dan twaalf jaar. Het waren tevens de eerste verkiezingen waaraan het hele politieke spectrum in El Salvador deelnam.

De eerste uitslagen uit de hoofdstad San Salvador geven aan dat ARENA hier in elk geval meer dan de helft van de stemmen heeft gekregen, bij een opkomst van rond de zeventig procent. De linkse coalitie zou rond de 26 procent zijn geëindigd. De overige partijen, waaronder de christen-democraten, speelden geen rol van betekenis. Vrijwel zeker is, dat de ARENA-kandidaat het burgemeesterschap van San Salvador heeft veroverd.

Uit de departementen waren rond middernacht plaatselijke tijd nog nauwelijks uitslagen binnengekomen. Met name in Chalatenango, Morazán en Usulután - waar het FMLN traditioneel een sterke aanwezigheid had - zou de stemming ten gunste van de linkse coalitie kunnen uitvallen. ARENA-leiders eisten al in een vroeg stadium de overwinning op, gebaseerd op de voorlopige uitslagen en peilingen. Direct na het sluiten van de stembussen gingen zegevierende ARENA-aanhangers de straat op in de hoofdstad. Rubén Zamora zei echter dat een tweede ronde “een feit” was.

Ondanks de klacht van de linkse coalitie over onregelmatigheden bij het stembusproces sprak Zamora gisteravond over “een positieve balans”. Het hoofd van het VN-personeel in El Salvador, Augusto Ramírez Ocampo, zei dat er slechts “kleine onregelmatigheden” waren geconstateerd en dat de verkiezingen “vrij normaal” waren verlopen. Er werd gisteren nauwelijks melding gemaakt van gewelddadige incidenten bij de stemlokalen. Bijna de helft van de vijf miljoen Salvadoranen was stemgerechtigd en naar verwachting heeft tussen de vijftig en 65 procent gebruik gemaakt van dit recht.

Volgens woordvoerders van het FMLN zouden echter zo'n 300.000 stemgerechtigde Salvadoranen buiten het proces zijn gehouden, omdat hun namen niet op de kieslijsten voorkwamen of omdat ze geen oproepkaarten hadden gekregen. Bovendien zouden zo'n 50.000 oproepkaarten zijn verzonden aan mensen die reeds zijn overleden. Dertigduizend blinden mochten niet stemmen, omdat 'het kiesproces geheim is'. De invloedrijke oud-guerrillacommandant Joaquín Villalobos sprak ronduit van “fraude”.

Indien uit de definitieve uitslagen blijkt dat ARENA inderdaad geen absolute meerderheid van stemmen heeft weten te veroveren, zal volgende maand - vermoedelijk op 17 april - een tweede ronde worden gehouden, waarbij Calderon Sol en Zamora tegen elkaar in het strijdperk zullen treden. De kandidaten zullen dan proberen om via nieuwe allianties met de overige vijf partijen die buiten een tweede ronde vallen, alsnog de overwinning te behalen.

Behalve voor een nieuwe president en een vice-president stemden de Salvadoranen gisteren ook voor de vernieuwing van de 84 leden tellende wetgevende assemblée (parlement) en burgemeesters en wethouders in 262 gemeenten in het hele land. Naar verwachting zal in de loop van vandaag duidelijk worden of de tweede ronde voor het presidentschap al dan niet nodig zal zijn.

    • Reinoud Roscam Abbing