'Danaë' is deels onherstelbaar

AMSTERDAM, 19 MAART. De Danaë van Rembrandt is voor een derde onherstelbaar beschadigd. Het wereldberoemde schilderij dat in 1985 door een vandaal in de Hermitage in St Petersburg werd opengesneden en met zoutzuur overgoten, zal nooit meer de oude worden. Dat zegt Mikhail Pjotrovski, directeur van de Hermitage in St Petersburg. Afgelopen donderdag toonde Pjotrovski het schilderij aan een klein groepje kunsthistorici en journalisten in St. Petersburg.

Al bijna negen jaar is een staf van restauratoren en kunsthistorici bezig met het herstel van de Danaë. De drie restauratoren van de Hermitage, E. Gerassimov, A. Rachman en G. Shirokov, hebben allereerst het zuur geneutraliseerd met wateroplossingen. Het schilderij is verdoekt, schoongemaakt, opnieuw gevernist, en er zijn meer dan zeventig analyses van het pigment gemaakt. Op plaatsen waar de beschadiging het grootste was, zoals Danaë's gezicht en heupen, heeft men zich beperkt tot neutrale bijschilderingen of alleen het opbrengen van een laag vernis. Hoewel vlak na het tragische ongeval in 1985 de communistische partij aandrong op een complete en onvoorwaardelijke restauratie, is in de Hermitage niet geprobeerd met fantasie het origineel te imiteren, maar heeft men alleen het algemene beeld van het schilderij niet willen verstoren.

Volgens Tatjana Aleshina, tussen 1984 en 1990 hoofd van de afdeling Restauratie van de Hermitage, is de esthetische waarde van het schilderij aanzienlijk verminderd. Dat schrijft zij in een publikatie die vorig jaar bij het Nationalmuseum in Stockholm is uitgegeven. Een total loss is de Danaë bespaard gebleven, meent Aleshina.

Rembrandt schilderde het portret van de voluptueuze Danaë die naakt in haar boudoir wordt verrast door een man, in 1636. In 1772 kwam het doek in het bezit van Catharina de Grote die het in het Winterpaleis ophing. De Hermitage bezit 26 schilderijen van Rembrandt. De Danaë was op het moment van de aanval niet door glas beschermd, zoals andere schilderijen van Rembrandt in de Hermitage. Voor de beschadiging werd het schilderij geschat op tien miljoen roebel, toen ongeveer veertig miljoen gulden.

Zolang de restauratie van de Danaë nog niet voltooid is, kan het publiek een kopie ervan bekijken. Pjotrovski verwacht dat de echte Danaë over anderhalf tot twee jaar weer voor het publiek te zien zal zijn. Maar dan wel achter glas.