Akkoord moslims en Kroaten Bosnië

WASHINGTON, 19 MAART. Twee van de drie oorlogspartijen in de Joegoslavische oorlog - de Bosnische moslims en de Kroaten - hebben gisteren in Washington een akkoord getekend over een federatie.

Volgens het vredesakkoord - dat tot stand kwam na Amerikaanse (en Russische) bemiddeling - wordt dertig procent van het grondgebied van Bosnië-Herzegovina verdeeld in een aantal zogeheten 'etnische kantons', waarin moslims respectievelijk Kroaten een meerderheid van de bevolking vertegenwoordigen. De rest van het Bosnische grondgebied behoort aan de Serviërs.

De federatie kent een centrale regering, die verantwoordelijkheid draagt voor Defensie, Buitenlandse en Economische Zaken. De kantons hebben verregaande zelfstandige bevoegdheden op andere gebieden. Het akkoord geeft tevens richtlijnen voor een confederatie en een 'douane-unie' tussen de nieuwe federatie en Kroatië. De Kroatische president Franjo Tudjman heeft het akkoord gisteren eveneens ondertekend. Dit is een van de vele tussenstappen die uiteindelijk moeten leiden tot vrede in het gebied.

“Door vandaag deze overeenkomsten te ondertekenen, zijn de Bosnische en Kroatische leiders opgetreden om de vlammen te temperen en om het moeilijke proces van verzoening te beginnen”, zei president Clinton. Hij sprak de hoop uit dat ook de derde partij, de Bosnische Serviërs, zich bij het akkoord zou aansluiten. De Amerikanen willen dat de Bosnische moslims en Kroaten hun gebied van dertig tot vijftig procent van heel Bosnië uitbreiden. Hoe ze de Serviërs willen verleiden gebied af te staan, is nog niet duidelijk.

De Bosnische president Alija Izetbegovic noemde de ondertekening “een grote dag” voor Bosnië, maar voegde daar aan toe dat er in grote delen van Bosnië nog een oorlog woedt. “Ons volk wil slechts twee dingen: vrede en rechtvaardigheid”; “het behoud van de Bosnische grenzen, en de dorpen en steden vanwaar ons volk is verdreven”, aldus Izetbegovic. Volgens een hoge Amerikaanse regeringsfunctionaris is het van het grootste belang “voor Amerika en Europa dat moslims en niet-moslims samen in één staat in Europa wonen. Het is een prachtig symbool.”

Momcilo Krajisnik, de president van het Bosnisch-Servische 'parlement' heeft de federatie een “tegennatuurlijke creaties” genoemd, die “gedoemd is te falen”. “Zij die het voormalige Joegoslavië hebben vernietigd handelen vandaag tegen hun wil onder Amerikaanse druk”, aldus Krajisnik.

bpDe Verenigde Staten herhaalden hun toezegging alleen troepen in NAVO-verband naar Bosnië te zullen sturen om toe te zien op een vredesregeling waarin ook de Serviërs deelnemen. De VS zullen in dat geval - met goedvinden van het Congres - “tussen een derde en de helft” van het totaal benodigde aantal troepen leveren. De Amerikaanse president zei tevens te willen bijdragen aan het economisch herstel van Bosnië.

xpTot zover onze correspondent

De Britse premier John Major, die momenteel een bezoek brengt aan Bosnië, heeft gisteren in Sarajevo de overeenkomst tussen moslims en Kroaten van harte toegejuicht. “Dit is absoluut een fantastische prestatie”, aldus Major die de Bosnische regering voor 35 miljoen gulden aan hulp heeft aangeboden. Major zei dat de Bosnische Serviërs onder druk moeten worden gezet om eveneens hun handtekening te zetten onder een vredesakkoord. “De Serviërs moeten beseffen dat het noodzakelijk is nu een politieke regeling te treffen en dat er niets meer te winnen valt bij een voortzetting van de strijd.”

De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, zei in een reactie op de ondertekening in Washington dat hij bereid is aan het vredesproces deel te nemen, mits is voldaan aan een aantal voorwaarden: de gelijke behandeling van Serviërs en de opheffing van het embargo tegen klein-Joegoslavië.

In het noorden van Bosnië had gisteren nog een schietpartij plaats waarbij een amfibievoertuig van de Verenigde Naties door mortiervuur volledig werd verwoest. Een woordvoerder van de VN in Tuzla zei dat er geen slachtoffers waren gevallen. Wie verantwoordelijk was voor de beschieting is onduidelijk. (AP, Reuter)