Ton Zwerver

T/m 25 maart. Galerie Tanya Rumpff, Spaarnwouderstraat 74, Haarlem. Do-vr 13-18u, za-zo 13-17u. Prijzen ƒ 1.950,- tot ƒ 7.500,-.

De werkwijze van Ton Zwerver (1951) is simpel. In afwezigheid van de bewoners produceert Zwerver met meubilair en andere bezittingen die hij in hun woning of atelier aantreft 'huiskamersculpturen'. Het zijn beelden voor het moment, niet voor de eeuwigheid: als de foto gemaakt is, nemen de dingen weer hun gewone loop.

De foto's bij Galerie Tanya Rumpff zijn opgenomen in vrij onpersoonlijke, kale ruimtes zoals een kloosterkazerne in Breda, een tehuis voor daklozen in Aberdeen en een aantal ateliers van kunstenaars.

Zwerver ensceneert in zijn sculpturen de ontmoeting tussen gewone en ongewone dingen zoals een stoel waarover een regenjas hangt en een zwarte opblaasbare gorilla met een roodgele snavel. Soms is de aanwezigheid van dit soort merkwaardige spullen tè bepalend en krijgt het geheel iets gewilds. Als Zwerver er in slaagt een integratie tot stand te brengen tussen ruimte, licht en huisraad, ontstaan wel beelden die nieuwe, onverwachte betekenissen oproepen. Een voorbeeld hiervan is de 'Sculptuur voor het moment' uit Aberdeen. In een verlaten ruimte waar de verf van de muur afbladdert loert een opgezette adelaar vanaf de ijzeren ombouw van een bed op zijn prooi: tuinslangen die over de matras kronkelen en uitmonden in schoenen die op een kale betonnen vloer in waterplassen staan.

Behalve de fotowerken staan bij Galerie Rumpff ook een drietal figuranten, beelden van staaldraad en stof. Sommige vertonen een vage overeenkomst met de foto's, zoals de blauwe figuur met krukken die de zolder van de Bredase kloosterkazerne domineert. Als beelden zijn ze niet zo sterk, hun 'lijfelijke' aanwezigheid voegt weinig toe. Het is alsof je na afloop van een spannende poppenkastvoorstelling de poppen nog eens gaat bekijken.

Zwervers werkwijze is niet alleen simpel, maar ook inspirerend, zo heb ik gemerkt toen ik in gezelschap van een groepje Amsterdamse schoolkinderen op atelierbezoek ging. Na een korte introductie van beeldend kunstenaar Ben Schouten die ook foto's van Zwerver liet zien, togen de kinderen enthousiast aan het werk. Door het hele gebouw verzamelden ze spullen om er beelden mee te maken, die ze vervolgens zelf mochten fotograferen. Schouten is van plan om de foto's die hij met verschillende groepjes maakte in een boekje te publiceren. Mijn dochter, om een bekend cliché te parafraseren, kan het dus ook, maar wel op haar eigen, kinderlijke manier.

    • Din Pieters