'Therapeut overschreed ethische grens'

ASSEN, 18 MAART. De beroepsvereniging van fysiotherapeuten is teleurgesteld over de vrijspraak, deze week in Assen, van een therapeut uit Norg die werd vervolgd wegens ontuchtige handelingen bij vrouwelijke patiënten. De fysiotherapeut was aangeklaagd door vier vrouwen omdat hij als onderdeel van de behandeling hun borsten en schaamstreek heeft gemasseerd. Enkele vrouwen zeggen daarbij een orgasme te hebben gehad. De behandeling moesten zij geheel naakt ondergaan.

De fysiotherapeut had bij zijn verdediging aangevoerd dat hij een “psychosomatische therapie” hanteert, waarbij de “gehele mens inclusief zijn gevoelsleven” in een behandeling wordt betrokken. Daarbij komt het volgens hem voor dat hij het gehele lichaam masseert. “Hierin zit niets ontuchtigs”, aldus de verdachte. De rechtbank achtte de beschuldiging van de vrouwen niet overtuigend bewezen.

Volgens het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) is de behandeling door de therapeut in strijd met de gedragsregels van de beroepsgroep. De fysiotherapeut heeft misbruik gemaakt van de 'afhankelijkheidspositie' van zijn patiënten, aldus W. Imandt, bestuurslid van het KNGF. “Hij heeft alle grenzen van ethiek overschreden.” Dat de patiënten de therapie geheel naakt moesten ondergaan, noemt hij “volstrekt ongebruikelijk”.

Fysiotherapeut F. van der Heijden van het Instituut voor Fysiotherapie in Norg bestempelt de omstreden therapie van zijn vrijgesproken plaatsgenoot als “puur machtsmisbruik”. Van der Heijden spreekt van “egotripperij” en “onverantwoord gedrag”. De gewraakte behandeling “bestaat niet eens” in de richtlijnen voor welke vorm van fysiotherapie dan ook.

Het Genootschap krijgt per jaar zo'n dertig klachten van patiënten binnen waarvan meer dan de helft beschuldigingen van ontucht betreft. Leden van het Genootschap kunnen via tuchtrecht worden aangesproken op hun behandelmethodes waarna in het ergste geval royement uit het Genootschap kan volgen. Secretaris J. van Eijkeren: “Helaas kan zo'n therapeut dan wel zijn praktijk aanhouden.” De aangeklaagde fysiotherapeut uit Norg is lid van het Genootschap maar tegen hem waren geen klachten binnengekomen. “De meeste klachten tegen therapeuten die bij ons binnenkomen zijn gericht tegen niet-leden”, aldus Van Eijkeren.

In de ethische gedragsregels van fysiotherapeuten is vastgesteld dat “met name de therapeut ervoor moet waken dat verbale of lijfelijke intimiteit, zeker wanneer daarbij tegemoet gekomen wordt aan eigen gevoelens, een rol gaan spelen in het, dan dubieuze, kader van therapeutische hulpverlening”. Als de klachten van een patiënt psychisch zijn (op 'persoons- of omgevingsniveau') mag de fysiotherapeut niet tot behandeling overgaan. “In dat geval”, zegt bestuuslid Imandt van het Genootschap, “moet hij stoppen. Het is gewoon zijn beroep niet.” Bij fysieke klachten die voortkomen uit spanningen mag alleen de lichamelijke pijn worden bestreden. Imandt: “Wij noemen dat: naar de psycholoog of psychiater masseren.”

De advocaat van de vrijgesproken therapeut, M.H.M. Boekhorst, noemt de standpunten van het Genootschap “conservatief”. Zijn cliënt boekt naar zijn zeggen veel succes met zijn behandelmethode. “Maar die is niet geschikt voor alle vrouwen.” De therapeut behandelt volgens zijn advocaat vooral mensen met lichamelijke klachten die worden veroorzaakt door spanningen. Alleen is de vorm van behandelen “minder conventioneel” en “completer” dan de gangbare fysiotherapie. De advocaat spreekt van “communicatieve massages” die onder andere tot doel hebben “de eigen reacties tijdens en na het aanraken door de medemens te ontdekken” en “vanuit deze lichamelijk ervaring het inzicht in eigen functioneren te vergroten”.

Bij de klassieke massage wordt van de patiënt passiviteit verwacht. Een van de belangrijkste kenmerken van de 'communicatieve therapie' is juist dat “de gehele mens” actief communiceert en dat een ontmoeting ontstaat. “Onder de gehele mens wordt verstaan: het gehele lichaam. Omdat een rand van een slip/ onderbroek als hinderlijk (contactverliezend) wordt ervaren, kan de patiënt of de therapeut het nuttig vinden dat in zo'n geval zonder kleding wordt behandeld.”

De advocaat heeft bij de behandeling van de strafzaak ter verdediging aangevoerd dat patiënten zich niet meteen geheel hoeven uit te kleden. “Een en ander zal uitsluitend plaatsvinden na overleg en bij instemming van de patiënt.”

Volgens de officier van justitie heeft het geschort aan de voorlichting die de fysiotherapeut zijn patiënten heeft gegeven. Verscheidene patiënten voelden zich misbruikt en beschreven de therapeut als arrogant. De officier heeft inmiddels hoger beroep aangetekend.

    • Margot Poll