Onzekerheid blijft troef bij Hoogovens

IJMUIDEN, 18 MAART. Hoogovens is, mede door het voorzichtige prijsherstel op de staalmarkt en het aantrekken van de economie in de Verenigde Staten, voorzichtig optimistisch over 1994. “We richten ons dit jaar vooral op de Verenigde Staten”, zei bestuursvoorziter ir. M.C. van Veen gisteren bij de presentatie van de cijfers over 1993. Die cijfers - hoewel misschien iets minder ongunstig dan een aantal analisten eerder had verwacht - bieden nog niet echt het vooruitzicht op een spoedig fors winstherstel. Weliswaar daalde het netto verlies ten opzichte van 1992 van 595 tot 234 miljoen gulden, maar daarbij dient onmiddellijk te worden aangetekend dat er het afgelopen jaar niet zulke forse voorzienigen voor reorganisaties meer zijn getroffen. Het netto resultaat uit de normale bedrijfsuitoefening geeft een eerlijker beeld en dat was vorig jaar nog steeds 172 miljoen gulden negatief, slechts 53 miljoen minder groot dan het negatieve resultaat uit 1992.

Het gaat met de Hoogovens' staaldivisie wat beter maar in aluminium, de tweede poot waarop Hoogovens rust, is de situatie vooralsnog zorgelijk. De aluminiumdivisie zal ook in het lopende boekjaar met een, zij het lager, verlies afsluiten. Dat lagere verlies uit aluminium moet grotendeels komen uit verdere reorganisatie en kostenbesparing, want een echte prijsopleving lijkt hier nog verder weg dan bij staal.

De aluminiumdivisie, ooit gekocht om minder afhankelijk te zijn van het conjunctuurgevoelige staal, ging in 1993 hard onderuit. In 1992 stond de sector op een verlies van 162 miljoen, vorig jaar is dat opgelopen tot maar liefst 265 miljoen. De alumniummarkt stond sterk onder druk door de stijgende aanvoer van aluminium uit de landen van de voormalige Sovjet-Unie. De wereldvoorraad aan aluminium bereikte in 1993 een record van 4,5 miljoen ton. De ex-Sovjetlanden exporteerden in 1993 1,6 miljoen ton; in 1991 kwam uit die landen slechts 200.000 ton op de Westerse markt. De afzetprijzen bij de aluminiumdivisie zijn met 10 procent omlaag gegaan.

In december is met steun van de Europese Commissie besloten de overcapaciteit bij de staalproducenten te verminderen. Van Veen is wel tevreden over de operatie, maar tekent daarbij aan dat de reducties nog onvoldoende zijn. In totaal is nu in Europa 12,3 miljoen ton ruwstaalcapaciteit en 11,3 miljoen ton walscapaciteit geschrapt. Aanzienlijke reducties maar, gezien de doelstellingen van respectievelijk 30 en 20 miljoen ton, nog steeds te weinig.

De aluminiumverkopers verwachten hun heil op het eind januari gesloten akkoord over een produktievermindering bij de aluminiumproducenten. De Russen zullen hun produktie met 500.000 ton beperken, zo luidt de afspraak. Gestreefd wordt naar een vermindering van 1,5 miljoen tot 2 miljoen tot per jaar, waardoor de bestaande voorraden binnen 1,5 jaar verminderd zijn. Verschillende Russische aluminiumproducenten hebben al laten weten de produktie niet terug te willen brengen.

De merkwaardige situatie deed zich het afgelopen jaar voor dat Hoogovens een recordproduktie in staal ( 5,8 miljoen ton) had ondanks een met 7,5 procent gedaalde Europese vraag. De staaldivisie deed het ten opzichte van de concurrentie, die nog met miljardenverliezen kampt, “buitengewoon goed”. Maar het nog magere operationele resultaat van Staal, 5 miljoen gulden, maakt duidelijk dat er weliswaar veel volume is gedraaid en verkocht maar dat het voor een groot deel gaat om produkten met betrekkelijk weinig toegevoegde waarde en een kleine marge. En die marge is dan nog vooral verkregen dank zij de - op zichtzelf te loven - forse produktiviteitsverhogingen die zijn bereikt. De reorganisaties hebben het kostenniveau sinds 1991 met 900 miljoen omlaag gebracht.

Al met al denkt Hoogovens voor 1994 voor het eerst sinds drie jaar weer en 'bescheiden' positief resultaat te kunnen boeken. Maar de raad van bestuur houdt begrijpelijkerwijs een aantal slagen om de arm en wijst erop dat er ten aanzien van de staal- en aluminiummarkten “nog veel onzekerheden” bestaan.

Grootste prioriteit voor Hoogovens houdt op korte termijn de verbetering van de vermogenspositie. Met de iets betere vooruitzichten grijpt Van Veen zijn kans het vermogen te versterken met een converteerbare achtergestelde obligatielening van maximaal 330 miljoen. Eind vorig jaar werden al nieuwe aandelen uitgegeven. Het eigen vermogen is vorig jaar door de emissie, door balansverkorting (de verkoop van dochterbedrijven) en door het terughoudende investeringspeil gestegen van het zeer lage niveau van 21 procent naar ruim 25 procent. Maar het dient eigenlijk 35 procent te zijn. Een nieuw verlies in 1994 zou daarom voor het concern desastreus zijn. Aan de bereidheid van beleggers om risicodragend kapitaal in Hoogovens te steken, komt eens een eind, zeker omdat emissies alleen verdere kapitaalsverwatering betekenen.

Een gunstige ontwikkeling is dat Hoogovens' kasstroom over 993 weer positief is geworden (plus 319 miljoen na investeringen tegen min 171 miljoen in '92). Daaardoor en door de aandelenemissie was het bedrijf in staat voor 637 miljoen aan langlopen leningen af telossen.

De 250 miljoen gulden die Hoogovens medio vorig jaar al had getrokken op een de zogenoemde standby faciliteit van zijn huisbankiers is inmiddels weer afgelost. Dat scheelt het concern uiteraard rentelasten. Maar het zal tegelijkertijd voor de bankiers een geruststellende gedachte zijn dat zij hun exposure bij een onderneming die in drie jaar tijd 880 miljoen gulden verlies leed, weer snel hebben kunnen terugbrengen. Zo snijden de emissies van Hoogovens naar twee kanten.