Lubbers bepleit opnieuw invoeren van grenscontrole

DEN HAAG, 18 MAART. Premier Lubbers wil personencontroles bij de grenzen met Duitsland en België opnieuw invoeren. Dit zou noodzakelijk zijn om de toenemende aantallen kansloze asielzoekers die via deze landen Nederland binnenkomen tegen te houden. Lubbers spreekt van een “bestuurlijke noodtoestand”.

In een vertrouwelijk schrijven aan zijn collega-ministers van maandag 14 maart schrijft de premier onder meer dat “moeilijkheden verbonden aan uitzetting (van afgewezen asielzoekers, red.) toch eigenlijk dwingen tot het weerhouden Nederland binnen te komen”. Het voorstel van de premier wijkt af van het voornemen om in Europees verband te komen tot open grenzen. Lubbers vindt deze maatregel nodig omdat het Verdrag van Schengen, dat Duitsland verplicht om asielzoekers terug te nemen, nog niet geldt. “Het gaat om vaste controlepunten en vliegende brigades in grensgebieden, die heringevoerd zouden moeten worden, ten minste totdat Schengen de facto in werking is getreden”, schrijft Lubbers.

CDA-staatssecretaris Heerma (volkshuisvesting) zei gisteren te verwachten dat het aantal asielzoekers dit jaar ten opzichte van 36.000 in 1993 zal verdubbelen naar ruim 70.000. “Dat is niet meer in de marges van de huidige regelingen op te vangen”, aldus Heerma.

Het voorstel van de premier kan rekenen op de steun van een Kamer-meerderheid van CDA, VVD en D66. CDA-fractiewoordvoerder De Hoop Scheffer noemt de voorgestelde maatregelen “absoluut noodzakelijk”. Hij beschuldigt de PvdA-ministers Pronk (ontwikkelingssamenwerking) en Kok (financiën) ervan “het beeld op te roepen dat asielzoekers in Nederland welkom zijn en na afwijzing zelfs illegaal kunnen blijven. Zij stimuleren zo de immigratie.”

Coalitiepartner PvdA heeft bezwaren tegen het herinvoeren van de grenscontroles. Zo zou minister Van Thijn (binnenlandse zaken) de brief van Lubbers, volgens ingewijden, “een vrijblijvende observatie” vinden. Binnen het kabinet tekent, blijkens de brief van Lubbers, ook het ministerie van buitenlandse zaken formele bezwaren aan tegen herinvoering van de personencontrole aan de grenzen. PvdA-staatssecretaris Dankert: “Je mag volgens het Verdrag van Maastricht geen grensposten oprichten maar wel vlak achter de grens op eigen grondgebied het toezicht op vreemdelingen verscherpen.” PvdA-fractiewoordvoerder Van Traa zei vanochtend in een reactie dat “het een illusie is dat de grens kan worden gesloten”.

Pag.2: Lubbers wil departementen op een lijn

Lubbers schrijft gezien de toestroom van asielzoekers “op den duur politieke en maatschappelijk rampzalige ontwikkelingen” te verwachten. Hij kondigt maatregelen aan “met voorbijgaan aan de geijkte organisatorische, financiële en competentiekaders”. Dit betekent volgens een woordvoerder een dringende oproep van Lubbers aan zijn collega's om de departementale stammenstrijd te staken.

Behalve herinvoering van de grenscontrole stelt Lubbers voor:

nadere afspraken te maken over een groepsgewijze behandeling van asielverzoeken. Het gaat met name om degenen die geen geldige identiteitspapieren bezitten of die via een zogeheten “veilig land” Nederland bereikt hebben.

een strakke procedure voor de behandeling van de asielzoeker in Nederland en het terugzenden voor opvang in de regio van herkomst. Ook moet Nederland afspraken maken met landen die niet bereid zijn mee te werken aan terugzending.

uitbreiding van het overheidsapparaat om “choatische toestanden” te voorkomen

onmiddellijke rechterlijke toetsing aan de grens in gevallen waarbij een afgewezen asielzoeker bezwaar aantekent tegen de groepsgewijze benadering

opdracht geven tot de bouw van meer wisselwoningen

De fracties van VVD en D66 in de Tweede Kamer kunnen zich vinden in de voorgestelde maatregelen. D66-fractiewoordvoerder Wolffensperger zegt naar aanleiding van het herinvoeren van de grenscontroles dat dit “het failliet van het Europees migratiebeleid” betekent. “Maar daarmee veroordeel ik het voorstel niet. Want in feite is het een reactie op het steeds maar uitblijven van het in werking treding van het Schengenverdrag”, aldus Wolffensperger, “We komen terug van de gedachte dat het migratiebeleid op Europees niveau aan de buitengrenzen geregeld zou kunnen worden.”

Vice-voorzitter van de VVD-fractie Dijkstal betreurt het dat de voorstellen van Lubbers “zo laat” komen. “Nederland heeft zich niet gerealiseerd op welke wijze er controle kan worden uitgeoefend als de Europese binnengrenzen wegvallen”, aldus Dijkstal. “Schengen is in de ijskast beland, de Europese regelgeving is onoverzichtelijk geworden. We kunnen het daar niet bij laten, maar we moeten niet een soort noodtoestand afkondigen.” Rosenmöller (GroenLinks) noemt het sluiten van de grenzen “een paniekreactie”. Hij vindt dat premier Lubbers eerst het probleem in Europees verband moet bespreken. “Alle landen moeten hun deel nemen in de opname van asielzoekers.” Volgens GroenLinks moeten, voordat er nieuwe maatregelen worden genomen, eerst de bestaande knelpunten worden opgelost. Hij denkt onder meer aan een snellere afhandeling van de aanvragen door Justitie.