Kleiterp: schaf dubbele belasting op dividend af

AMSTERDAM, 18 MAART. Het Nederlandse beursklimaat, de positie van Amsterdam als financieel centrum en de zeggenschap van de aandeelhouders zouden veel baat hebben bij het afschaffen van de dubbele belastingheffing op dividenden. Dit vindt de bestuursvoorzitter J. Kleiterp van MeesPierson.

In Nederland wordt over bedrijfswinst vennootschapsbelasting geheven. Uitgekeerde dividenden worden vervolgens nogmaals belast. In het buitenland kunnen de twee heffingen met elkaar worden verreffend, maar in Nederland niet. Dat betekent dat van elke honderd gulden dividend de Nederlandse belegger slechts veertig gulden overhoudt, tegenover 57 gulden in het Verenigd Koninkrijk, 69 gulden in de Verenigde Staten en 74 gulden in Duitsland. “Dat heeft tot gevolg dat Nederlandse ondernemingen bij voorkeur lage dividenden uitbetalen”, zegt Kleiterp.

De 29 meest actieve beursfondsen (uitgezonderd Koninklijke Olie) maakten in de periode van 1990 tot 1992 een nettowinst van 26 miljard gulden. Daarvan keerden zij slechts tien miljard gulden contant aan aandeelhouders uit, en dat is slechts 29 procent van de nettowinst. In de Verenigde Staten wordt daarentegen ruim 63 procent van de winst uitgekeerd, in het Verenigd Koninkrijk ruim 50 procent en in Duitsland meer dan 40 procent. Alleen Koninklijke Olie onderscheidt zich, met een gemiddelde pay out van ruim 70 procent.

Veel Nederlandse beursfondsen laten hun aandeelhouders om fiscale redenen een keuze maken tussen contant dividend of een uitkering in aandelen, die niet wordt belast. Een ongewenst neveneffect is volgens Kleiterp dat ondernemingen hun kapitaal op die manier met de constante uitgifte van aandelen versterken, zonder dat zij daar verantwoording voor hoeven af te leggen. “In een ideale situatie zou een onderneming de winst vrijwel geheel moeten uitkeren. Telkens wanneer er vervolgens nieuw kapitaal nodig is voor een grote investering of een acquisitie, maakt de onderneming het plan bekend en doet een openbare emissie waarbij het plan, het doel en het beoogde rendement wordt verdedigd. Op die manier kunnen aandeelhouders telkens kiezen om mee te doen met de emissie of niet, en dus meebeslissen over het beleid van het bestuur van de onderneming.”

Dat is nu niet het geval. De lage dividenden, aangevuld met de gewoonte om aandelen als dividend uit te keren belemmeren volgens Kleiterp het optimaal functioneren van de kapitaalmarkt en brengen de zeggenschapsverhoudingen nodeloos uit balans. De bestuursvoorzitter, die dit jaar volgens afspraak wordt opgevolgd door D. van Wensveen van fusiepartner Bank Mees & Hope, heeft weinig vertrouwen in het slagen van pogingen om de zeggenschap van aandeelhouders te vergroten door middel van het veranderen van de Wet op de Structuurvennootschap. “Bij een ruimer dividendbeleid, dat door fiscale maatregelen moet worden mogelijk gemaakt, wordt de zeggenschap van de aandeelhouders via de openbare kapitaalmarkt vergroot.”

Wanneer ondernemingen regelmatiger grote emissies doen, in plaats van gaandeweg aandelen via het dividend uit te geven, moeten zij rekenen op hogere kosten. Volgens Kleiterp, die de eerste is om toe te geven dat juist banken als MeesPierson garen spinnen bij een grotere emissie-activiteit, wegen die kosten op tegen lagere costs of capital: “De koersen op de Amsterdamse Effectenbeurs gaan duurzaam omhoog wanneer meer dividend wordt uitgekeerd. Dat betekent dat het aantrekken van kapitaal door een aandelenemissie veel meer opbrengt dan nu, en dat weegt ruimschoots op tegen de kosten van regelmatige emissies”.

Voor de fiscus zou het opheffen van de dubbele belastingheffing op dividend, die ten grondslag ligt aan Kleiterps idee, volgens hem weinig uitmaken. “Door het opheffen van de dubbele heffing worden de belastinginkomsten wel lager, maar wanneer ondernemingen hun dividend-uitkering in aandelen daarom zouden verminderen, maakt het hogere bedrag aan contant dividend die inkomstenderving voor de fiscus meer dan goed.”

    • Maarten Schinkel
    • WABE van ENK