De detonerende hoed

De grote architect Le Corbusier benoemde het dak van een gebouw tot 'vijfde gevel' om aan te geven dat het dak net zo belangrijk is en net zo zorgvuldig moet worden behandeld als de vier verticale gevels van een gebouw. In het afgelopen woensdag in Amsterdam verschenen - en gisteren in deze krant besproken - boekje De vijfde gevel wordt aangetoond dat in de hoofdstad dit besef lang niet tot iedereen is doorgedrongen. Op een verzameling foto's is te zien hoe gruwelijk vele daken in Amsterdam worden toegetakeld met allerlei opbouwsels waarvan de zogenoemde technische dozen letterlijk het meest in het oog springen. Deze platte, of kubusvormige, meestal uit goedkoop golfplaat gefabriceerde en steevast blinde dakfabriekjes doen een hardhandige inbreuk op de schoonheid van het silhouet van de stad.

Maar niet alleen het horizontale profiel van Amsterdam wordt door de dozenplaag geteisterd. Het hele land kent het verschijnsel van de rampzalige vijfde gevel. Kostbare villa's, die voor bedrijfsdoeleinden worden geschikt gemaakt, krijgen een detonerende hoed opgezet waarin de technische installaties zo goedkoop mogelijk kunnen worden opgeborgen, dat wel, maar tevens is de vijfde gevel zwaar geschonden en dus het gehele bouwwerk. Weliswaar zuchten de aangepaste oude gebouwen zichtbaar het zwaarst onder nieuwe, potsierlijke hoofddeksels; in de vermaledijde, commerciële breinparken is de domme dracht regelrecht een uniform geworden.

Volkomen terecht heeft de Amsterdamse Raad voor de Monumentenzorg met het boekje De vijfde gevel - naar een idee van de immer voor het stedeschoon ijverende Amsterdamse architect Fred Schoen - alarm geslagen. En op zo'n doodeenvoudige en doeltreffende manier, namelijk door er foto's van te laten zien die iedereen met een beetje gevoel voor mooi en lelijk zullen aansteken om ook zelf op dozensafari te gaan. De lezers die zich daadwerkelijk aan deze jacht uitleveren, zullen ervaren dat er een interessante fysiologische transformatie zal plaatshebben, namelijk de omslag van kwellende ergernis in opperste hilariteit. Let maar op, als u in het stads- of echte landschap op een dak de allersmerigste opbouw ontdekt die u ooit in uw leven heeft gezien, begint u niet te huilen, maar heel hard te lachen. Foto NRC Handelsblad / Maurice Boyer

Tehuis St. Jacob, Amsterdam: Topgeveldoos

Fotoprijsvraag

'Betrap de dozen op het dak'Wij vragen de lezer: sla uw blik omhoog en fotografeer de meest ontsierende dakdozen die u op gebouwen in uw omgeving ontwaart. Stuur uw foto's, uw bewijzen van stijlloze aantasting van de vijfde gevel, vóór 15 april op naar: NRC Handelsblad

Redactie

Achterpagina/ Weekagenda

Postbus 3372

1001 AD AMSTERDAM

Vermeld bij uw foto de plaats van het door u gefotografeerde object, dat bij voorkeur buiten Amsterdam moet zijn gelegen. De fotograaf die in de ogen van de jury (de redactie van de Weekagenda) de meest aanstootgevende vijfde gevel heeft vastgelegd, zal worden bekroond met een klein, handig fototoestel dat bijzonder geschikt is voor het fotograferen van architectuur. Een representatieve selectie van de resultaten van deze foto-safari zal in de Weekagenda worden afgedrukt.

Inspiratiebron voor deze fotoprijsvraag: De vijfde gevel, de aantasting van het stedelijk daklandschap. Uitgave: Amsterdamse Raad voor de Monumentenzorg. Amstel 1, 1011 PN, Amsterdam. Prijs: ƒ 22,50. Het boekje is in de Amsterdamse boekhandel verkrijgbaar of te bestellen bij de ARM 020.5523523.

    • Max van Rooy