VM en MHV

[(5+1)/3]-2=(6/3)-2=0

Het sommetje is berekend in twee stappen. Misschien was dat niet nodig. U bent slim. U zag het antwoord zó wel.

Op de basisschool leren alle kinderen samen in één klas hetzelfde. De basisvorming (na de basisschool) is de vierkante cirkel: alle kinderen leren zo'n jaar of drie hetzelfde, maar we worden eerst gesorteerd op ....tja, laten we zeggen intelligentie. Daarom zijn er vier schooltypen: vwo, havo, mavo en de laagste en nieuwste, het vbo ofwel voorbereidend beroepsonderwijs. Dikwijls bevinden zich twee, drie of alle vier typen onder één schooldak. In het laatste geval noemen we zo'n school een brede scholengemeenschap.

Dat splitsen van de twaalfjarigen in vier groepen (sommigen willen zelfs nog een vijfde: het gymnasium) die allen hetzelfde moeten leren, is een Nederlandse uitvinding waar lang over gedebatteerd is. Nou goed, het is een beetje gek maar niet zo gek. Mijn collega's voor het eerst les gevend aan vbo-ers, rollen voortdurend van verbazing de klas uit. Dat deze kinderen anders zouden zijn, dat wisten ze, maar zóveel anders...

Om tegemoet te komen aan de verschillen tussen leerlingen, is het sinds kort mode hetzelfde leerboek in twee uitvoeringen uit te geven, meestal aangeduid met de vbo-mavo (vm-)editie en de mavo-havo-vwo (mhv-)editie.

Hoe schrijft de schoolboeken auteur twee keer hetzelfde, de ene keer moeilijk, de andere keer makkelijk? Stel hij heeft een mhv-hoofdstuk klaar. Op twee manieren kan hij hieruit een vm-hoofdstuk brouwen. Hij kan het aantal denkstappen in het vm-boek groter maken. Dan ziet het sommetje er bijvoorbeeld zó uit:

[(5+1)/3]-2=(6/3)-2=2-2=0

Dit levert een probleem. Het boek wordt te dik. De tekst is uitgebreid ten behoeve van het langzaam lerende kind, maar juist aan al die tekst heeft dit vm-kind geen behoefte. De auteur moet snoeien. Hij brengt het boek en dus de leerstof terug in omvang. Niet erg: het mhv-kind leert wat meer dan het vm-kind en dat is ook nodig om later zo'n mooi diploma te kunnen halen.

Een alternatief voor de uitbreiding in denkstappen is snoeien. “Wat nu” denkt de lezer, “dat staat hierboven al.” Nee. dat zit zo. Schrijf je meer denkstappen (voor het vm-kind), dan wordt het boek dikker. Het dikteverschil wordt weer weggenomen door leerstof te schrappen. Volgt de auteur de tweede methode, dan laat hij simpel wat weg. De tekst van zo'n vm-boek is identiek aan het grootste deel van het mhv-boek. De leerboekenschrijver knipt een stukje van het eind van iedere paragraaf van het mhv-boek. Het vm-boek wordt dus dunner dan het mhv-boek.

Inderdaad, dit is geen elegante oplossing. De docent zit met de brokken. die moet de voor vm-kinderen te moeilijke teksten uitleggen. Teksten makkelijker maken is echter niet zo makkelijk. Ik vond dit voorbeeld. In een mhv-boek staat de vraag: “Welk deel van je oor wordt door geluidstrillingen in trilling gebracht?” Dezelfde vraag in de vm-editie: “Welk vlies van je oor wordt door de geluidstrillingen in trilling gebracht?”

Dit lezend schoot mij een eeuwenoud raadsel te binnen: wat heeft een soldaat en waarvan? Antwoord: twee paar schoenen waarvan één in de kast. In de vm-editie wordt 'en waarvan' geschrapt.

    • Rob Knoppert