Slowakije heeft een nieuwe regering

PRAAG, 17 MAART. De Slowaakse president, Michal Kovác, heeft gisteren een nieuw kabinet beëdigd, precies een week nadat hij met zijn vernietigende kritiek op Vladimír Meciar de val van diens kabinet had ingeleid.

De nieuwe premier, oud-minister van buitenlandse zaken Jozef Moravcík, heeft een ministersploeg samengesteld, die bestaat uit zeven leden van de linkse SDL, zeven christendemocraten en vijf vertegenwoordigers van de verschillende facties die zich in de loop van de tijd hebben afgescheiden van Meciars HZDS, de Beweging voor een Democratisch Slowakije.

De meest prominente figuur daarvan is de minister van financiën, de econoom Rudolf Filkus, die vorig jaar maart al in conflict kwam met Meciar over de economische koers. Filkus werd tegen zijn zin gebombardeerd tot ambassadeur in Wenen. Van die post werd hij enige tijd geleden door Meciar teruggetrokken omdat hij volgens de premier “onwaarheden” over Slowakije vertelde.

Hoewel de nieuwe regering vooral gezien wordt als een overgangsregering die de zaken waarneemt tot er nieuwe verkiezingen zijn gehouden, wordt verwacht dat Slowakije nu radicaal de weg naar een markteconomie zal inslaan. Als prioriteiten van het kabinet noemde Filkus gisteren de macro-economische sanering, de versnelling en 'depolitisering' van de privatisering en het aantrekken van buitenlands kapitaal. Tot dusver, zo zei Filkus, was Slowakije niet georiënteerd geweest op markteconomie, maar “er is geen alternatief tussen communisme en markteconomie”.

In zijn toespraak na de beëdiging zei president Kovác dat de heterogene samenstelling van het kabinet het functioneren ogenschijnlijk zou bemoeilijken. Maar, zo zei Kovác, “als u die moeilijkheden in het belang van onze burgers te boven komt zal dat een positief symbool zijn voor onze hele maatschappij”.

De afgelopen veertien maanden van Slowakije als onafhankelijke staat zijn vooral gekenmerkt geweest door de autoritaire politiek van Meciar, die niet alleen bijna twintig leden van de HZDS-fractie in het parlement van zich vervreemdde, maar er ook voor zorgde dat het imago van Slowakije in het buitenland steeds slechter werd.

Meciar, die inmiddels als gewoon parlementslid is beëdigd, kondigde gisteren aan dat hij een “agressieve oppositie” zal voeren. De nieuwe regering beschikt over 83 van de 150 parlementszetels. Dat zijn er zeven te weinig om een grondwetswijziging aangenomen te krijgen, waarvoor een drie-vijfde meerderheid nodig is. Dat kan een rol gaan spelen bij de beslissing over vervroegde verkiezingen, waarvoor een grondwetswijziging nodig is. De HZDS wil verkiezingen in juni, de regeringspartijen hebben een datum in de herfst voorgesteld.

De eerste poging van Meciar om via een referendum verkiezingen in juni af te dwingen is mislukt. President Kovác heeft de petitie die daarover was ingediend, en die vergezeld ging van meer dan 400.000 handtekeningen, ongeldig verklaard. Voor zo'n petitie zijn 350.000 handtekeningen vereist, maar een groot deel van de ingediende handtekeningen was vervalst of niet van een adres voorzien; hele vellen waren ingevuld met eenzelfde naam, of zelfs met onzinnige namen zoals 'Michael Jackson', zo liet de president weten.

Gebleken is bovendien dat Meciar in de laatste uren dat hij nog premier was een aantal privatiseringsmaatregelen heeft getroffen, zoals de verkoop van 952 aandelen in de staalindustrie voor 300 miljoen Slowaakse kronen (18 miljoen gulden) en 150 apotheken aan vrienden. Minister Filkus heeft aangekondigd dat die maatregelen op hun wettigheid nader zullen worden onderzocht.

    • Frits Schaling