PH-DDZ na restauratie weer zo goed als nieuw

Van de Douglas Dakota zijn er meer dan tienduizend gebouwd. De PH-DDA van de Dutch Dakota Association is nog altijd vliegwaardig. Een DC-3 uit 1944 wordt door de museumorganisatie volledig gerestaureerd.

In West-Europa en de Verenigde Staten worden tientallen historische vliegtuigen luchtwaardig gehouden door groepen enthousiaste hobbyisten. Ook op Schiphol is zo'n groep gevestigd, namelijk de Dutch Dakota Association (DDA). Hier wordt de laatste hand gelegd aan een in 1944 gebouwde Douglas DC-3 Dakota. De Dakota is bijna volledig vernieuwd. Een zo omvangrijk project is door geen enkele andere luchtvaart-historische organisatie ondernomen.

De Douglas Dakota is waarschijnlijk het beste voorbeeld van een vliegtuig dat op juiste moment werd geïntroduceerd. Tussen het moment van de eerste vlucht in 1935 en 1939 werden er 800 gebouwd voor de burgerluchtvaart. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog nam de Dakota negentig procent van het civiele luchtvervoer voor haar rekening.

De kwaliteiten van de Dakota werden ook opgemerkt door de geallieerde strijdkrachten. Zij bestelden ruim tienduizend Dakota's. Het merendeel hiervan kwam terecht bij de Amerikanen. De Britse Royal Air Force schafte er tweeduizend aan. In De Sovjet-Unie en Japan zijn nog eens 2500 exemplaren in licentie gebouwd.

Na de oorlog kwamen duizenden Dakota's beschikbaar voor de burgerluchtvaart. Dat kwam goed uit, want in de verwoeste delen van Europa en Azië was nauwelijks nog een civiel vliegtuig te vinden. Er is bijna geen luchtvaartmaatschappij, die niet met de Dakota heeft gevlogen. In Nederland behoorden KLM, Martinair en Aero Holland tot de gebruikers.

Gerenommeerde maatschappijen gebruiken het toestel al lang niet meer. Maar er vliegen nog altijd zo'n 480 Dakota's rond, die vooral dienst doen bij kleine maatschappijen en luchtmachten. Ongeveer vijftien exemplaren vliegen bij organisaties als de DDA.

Sponsors

In 1983 kocht de DDAhaar eerste Dakota, die geregistreerd werd als PH-DDA. Sindsdien maakt het toestel vluchten met deelnemers van de DDAen ten behoeve van de sponsors van deze museumorganisatie.

'We hadden twee redenen om nog een Dakota te kopen', zegt DDA-voorzitter Anne Cor Groeneveld. 'Met één vliegtuig heb je een te smalle basis voor je vliegoperaties. Hoe goed zo'n toestel ook onderhouden wordt, er kan altijd iets gebeuren, waardoor het een dag of een week aan de grond staat. Aangezien we 's zomers een druk programma hebben, kunnen we ons dat niet veroorloven.'

Daarnaast biedt de restauratie een goede leerschool voor de jonge generatie. De Technische Dienst van de DDA bestond aanvankelijk grotendeels uit mensen, die zelf in de jaren vijftig en zestig aan de Dakota hebben gewerkt. 'Die generatie verdwijnt langzamerhand. Daarom besteden we veel aandacht aan het opleiden van jongere technici. Een omvangrijke klus, zoals de restauratie van onze tweede Dakota, biedt hiervoor uitstekende mogelijkheden.'

Omvangrijk is waarschijnlijk nog te zwak uitgedrukt. Het toestel is enkele decennia intensief gebruikt in de Verenigde Staten en Noord-Afrika. Dat was het toestel goed aan te zien. Op veel plaatsen waren huidplaten aangetast door corrosie. De motoren hadden een grote onderhoudsbeurt nodig, terwijl veel systemen en leidingen ook hun beste tijd hadden gehad.

Er was dan ook zeer veel werk aan de PH-DDZ, zoals het toestel geregistreerd is. Er zijn meer dan vijftien duizend uur vrijwilligerswerk in gestoken. Frank Smit, een bij de KLM werkzame DDA-vrijwilliger, heeft zeven jaar lang vele uren per week besteed aan de romp van de PH-DDZ. 'Ik schat dat zo'n negentig procent van alle huidplaten van de romp vervangen zijn. Verder hebben we de frames van de cockpitramen en de hele vloer vernieuwd. Ook de beide motorgondels zijn van de vleugel geweest en gedeeltelijk vernieuwd. Dat is werkelijk uniek voor een restauratie-project als dit.'

Kielvlak

Ook het kielvlak is vervangen. De DDA heeft een origineel kielvlak op de kop kunnen tikken, dat nog nooit heeft gevlogen. Ook de vleugels zijn vervangen. Ze zijn geruild tegen de vleugels van de Dakota van het Militaire Luchtvaart Museum. Deze verkeerden in een aanmerkelijk betere conditie. Daardoor waren ze gemakkelijker weer in luchtwaardige staat te krijgen.

De DDA restaureert de PH-DDZ in de originele staat. In de lange carrière van het toestel zijn sommige ramen dichtgemaakt, terwijl andere zijn aangebracht op plaatsen die de ontwerpers nooit hebben uitgekozen. Op één punt wijken de DDA-ers af van de originele specificaties. 'We maken alle huidplaten net even dikker dan Douglas heeft gedaan', zegt Paul van den Berg. 'Daardoor kan de PH-DDZ mee tot ver in de volgende eeuw.'

Als gevolg hiervan wordt het toestel zwaarder. Dat wordt echter gecompenseerd. Moderne radio's zijn veel lichter dan de originele. Ook is het ontijzingssysteem verwijderd. Dat kan probleemloos, omdat de DDA niet vliegt als er kans is op ijsafzetting.

Hoeveel technische kennis de DDA ook in huis heeft, zij mag niet zomaar een gerestaureerd vliegtuig de lucht in sturen. Daarvoor is toestemming nodig van de Rijks Luchtvaart Dienst. Tijdens het gehele project is er daarom intensief overleg geweest tussen de DDA en de RLD, legt Ton Pieterse uit. Hij is manager van de afdeling vliegtuigonderhoud en produktie van de RLD.

Acht Ton Pieterse het werkelijk vertrouwd om in een Dakota van de DDA te stappen? 'De DDA pleegt beter onderhoud dan nodig is. Hun eerste toestel heeft deze winter een onderhoudsbeurt gehad, die volgens de fabriek pas over drie jaar zou moeten plaatsvinden. Ook merk ik regelmatig, dat ze onderdelen vervangen, die wat de RLD betreft nog best even mee kunnen. Als je met zo'n instelling een Dakota restaureert, krijg je een uitstekend vliegtuig.'

Die mening wordt onderschreven door McDonnell Douglas, het concern waar Dakota-bouwer Douglas in opgegaan is. Vertegenwoordigers van dit bedrijf bezoeken de DDA van tijd tot tijd om op de hoogte te blijven van de vorderingen van de restauratie. McDonnell Douglas acht deze zo grondig, dat wat haar betreft de laatste Dakota bij de DDA gebouwd wordt.

Het project is nog niet klaar. Op 10 september van dit jaar, als de DDA twaalf-en-een-half jaar bestaat, vindt de roll out van de PH-DDZ plaats. Dan wordt het toestel in het nieuwe kleurenschema gepresenteerd aan de DDA-deelnemers, sponsors en de media.

Daarna volgt de afbouw van het interieur en de systemen. Als het toestel volledig getest en in orde bevonden is, kan de RLD het bewijs van luchtwaardigheid verstrekken. In 1996 staat het toestel gereed voor vluchten met passagiers. Ondanks de respectabele leeftijd van 52 jaar is de PH-DDZ dan zo goed als nieuw.