Op termijn

MINISTER CHRISTOPHER had dit weekeinde bij zijn bezoek aan Peking één voordeel, de factor tijd had hij aan zijn kant. Pas deze zomer wordt in Washington beslist over de meestbegunstigde-status van China op handelsgebied (MFN). De bewindsman kon die beslissing dus nog als zwaard van Damocles boven de hoofden van zijn gastheren laten hangen voor het geval zij zouden volharden in hun schending van de rechten van de mens. Maar de Amerikaan had de schijn tegen: de Verenigde Staten wensen ook toegang tot de exploderende Chinese markt. Die toegang komt in gevaar als China de MFN-status verliest.

Washington stelt China intussen verschillende eisen - wat zijn onderhandelingspositie er niet sterker op maakt. Christopher heeft dit keer vooral gewezen op de noodzaak de rechten van de mens te respecteren, maar daarnaast verlangen de Amerikanen van de Chinezen terughoudendheid op het gebied van de wapenexport, met name de uitvoer van rakettechnologie naar dubieuze staten als Iran, en wensen ze hun steun bij het in toom houden van Noord-Korea dat bezig is met de bouw van kernwapens. Al die eisen zouden in het gedrang komen zodra Washington de (handels)betrekkingen met Peking op scherp zet.

DE CHINEZEN WEKTEN dit weekeinde de indruk het spel te beheersen. Met nadruk kreeg Christopher te horen dat Amerika geen zeggenschap heeft over China's interne zaken, zoals de behandeling van dissidenten en gevangenen. Bovendien wenst Peking de rechten van de mens te definiëren in termen van collectieve armoedebestrijding. De internationaal overeengekomen clausules over de rechten van de mens beschouwen de Chinezen als Westerse luchtfietserij. Hierin staat Peking overigens niet alleen.

Toch zijn de Chinese leiders bereid gebleken een paar, minieme, concessies te doen, zoals het inspecteren van gevangenissen waar onder de kostprijs voor de export zou worden geproduceerd. Dit past in een beproefde traditie van diplomatiek vernuft. Het gaat er ten slotte ook om de regering in Washington argumenten toe te spelen waarmee een kritisch Congres kan worden overtuigd. De regering-Clinton heeft laten weten met China tot meerjarige afspraken te willen komen opdat de kwestie van de meestbegunstigde-status van de jaarlijkse agenda van de Amerikaanse volksvertegenwoordiging verdwijnt. Dat is ook Pekings belang. Beslissend is in de komende maanden wie in een dergelijke overeenkomst aan het langste eind trekt.