Lubbers wil asielbeleid versnellen

DEN HAAG, 17 MAART. De uitvoering van het Nederlandse asielbeleid moet drastisch worden versneld. Dit schrijft premier Lubbers in een maandag verstuurde 'amice-brief' aan alle leden van het kabinet.

Morgen zullen de bij het asielbeleid betrokken ministers onder leiding van Lubbers uitvoerig spreken over een fundamentale herbezinning op de asielproblematiek.

Lubbers dringt er bij zijn collega-bewindslieden op aan meer spoed te betrachten bij de opvang en huisvesting van asielzoekers. Hij roept hen onder meer op tot “vernieuwing van het asielbeleid”.

In de brief aan zijn collega's wijst Lubbers op de talrijke knelpunten die bij onder meer WVC, Justitie en Volkshuisvesting bestaan; hij maant tot spoed bij de oplossing daarvan. De brief is volgens betrokkenen ook bedoeld om de druk op de PvdA, die verdeeld is over het asielbeleid, te verhogen.

Lubbers vraagt zich af of nader overleg met de buurlanden nodig is over de vele asielzoekers die via Duitsland of België ons land binnenkomen. Uit de cijfers blijkt namelijk dat vluchtelingen steeds minder direct uit het land van herkomst via Schiphol hier aankomen en steeds meer over spoor via andere Europese landen.

De premier wil weten of het niet mogelijk is dat die landen dan in eerste instantie voor de opvang zorgen. Van zijn collega's van Volkshuisvesting wil de premier horen hoe het mogelijk is dat het kabinet geld beschikbaar heeft gesteld voor 2.500 wisselwoningen voor asielzoekers, terwijl er maar vier zijn gerealiseerd.

Om asielzoekers te kunnen huisvesten moet er “tegen de klippen op” worden gebouwd, zo zei het Tweede-Kamerlid Wiebenga (VVD) vanmiddag in de Tweede Kamer waar met een delegatie van het kabinet werd gesproken over de huisvesting van asielzoekers.

Volgens Wiebenga moet worden voorkomen dat asielzoekers in tentenkampen worden ondergebracht. Hij zou het beschamend vinden als Nederland als één van de tien rijkste landen niet in staat zou zijn asielzoekers fatsoenlijk onder te brengen. Er moeten “zeer drastisch” noodwoningen worden gebouwd, aldus Wiebenga.

Het VVD-Kamerlid reageerde daarmee op de toenemende problemen bij de opvang van asielzoekers. Zoals VVD-fractievoorzitter eerder deze week deed, onderstreepte Wiebenga het belang om “de instroom van asielzoekers” te beperken. Dat onderwerp stond vanochtend echter niet op de agenda.

Het toenemende plaatsgebrek wordt behalve door een stijging van het aantal asielzoekers ook veroorzaakt door het aflopen van contracten met bijvoorbeeld pensions, hotels en bungalowparken waar asielzoekers bij wijze van noodopvang zijn ondergebracht. Veel van deze plaatsen worden in het voorjaar weer verhuurd aan toeristen.

De Centrale Opvang Asielzoekers, die namens het ministerie van WVC opvangt, kondigde onlangs extra maatregelen aan. Mogelijk worden binnenkort, net als vorig jaar, tentenkampen opgezet.

De slechte doorstroming van asielzoekers vanuit centra is ook een gevolg van de achterstand die gemeenten hebben bij het beschikbaar stellen van in totaal 60.000 woningen vóór 1 mei. Inspecteurs van het ministerie van volkshuisvesting benaderen gemeenten die nalatig zijn momenteel 'indringend', opdat de beloofde huisvesting er komt. Minister d'Ancona (WVC) en staatssecretaris Heerma (volkshuisvesting) hebben er eerder op gewezen dat zij als ultiem middel gemeenten desnoods via een aanwijzing kunnen dwingen de benodigde woonruimte voor vluchtelingen beschikbaar te stellen. Ook de lange asielprocedures zijn debet aan de dichtgeslibde opvang. Volgens het Tweede-Kamerlid Rosenmöller (GroenLinks) wachten 17.000 asielzoekers op een nader gesprek met een ambtenaar van justitie. Dat capaciteitstekort moet verholpen worden, vindt Rosenmöller.

Het Tweede-Kamerlid De Pree (PvdA) drong er vanmiddag bij Heerma op aan meer geld beschikbaar te stellen voor het opzetten van (geprefabriceerde) wisselwoningen. “Er moet meer gebouwd worden. Het geld is er”, aldus De Pree.

Twee weken geleden sprak het kabinet met de gemeenten af dat het ministerie van VROM voor maximaal 2.500 wisselwoningen een bijdrage van 12.500 per woning beschikbaar zal stellen. Tot voor kort waren slechts vier wisselwoningen gerealiseerd, nu de subsidieregeling rond is neemt dat aantal volgens de Nationale Woningraad snel toe. In Woerden worden er deze week vier opgeleverd, grotere aantallen staan op stapel in steden als Almere (40) en Groningen (200). Wisselwoningen zijn nadrukkelijk niet bedoeld voor de huisvesting van asielzoekers van wie de aanvraag nog niet in behandeling genomen is, maar voor kansrijke asielzoekers en vluchtelingen die in Nederland mogen blijven.

Gisteren heeft staatssecretaris Dankert (buitenlandse zaken) in een overleg met de Tweede Kamer laten weten dat Nederland, met het oog op het terugdringen van de asielzoekersstroom, en Duitsland bilaterale afspraken moeten maken om alvast een deel van het Verdrag van Schengen in werking te laten treden. Tot nu toe heeft Frankrijk de inwerkingtreding daarvan tegengehouden. Uitwisseling van gegevens tussen Nederland en Duitsland over asielzoekers zou moeten voorkomen dat personen in beide landen tegelijk asiel kunnen aanvragen. Ruim de helft van het aantal vreemdelingen dat in Nederland asiel aanvraagt komt via de Duitse grens binnen.

Intussen gaan er steeds meer stemmen op om bij de komende kabinetsformatie een aparte bewindspersoon voor migratiezaken aan te stellen. Vanmorgen pleitte de VVD-fractie daarvoor, gisteren de CDA-fractie. Ook staatssecretaris Heerma heeft laten weten voor een bewindspersoon te zijn die met een eigen budget en apparaat de besluitvorming kan versnellen. Nu houdt een groot aantal ministeries zich bezig met toelating en opvang van asielzoekers.