Biologische reiniging waterbodems erg teleurstellend

Biologische reinigingstechnieken om vervuilde onderwaterbodems ter plaatse goedkoop weer 'schoon te laten eten' door gespecialiseerde bacteriën spreken nogal tot de verbeelding.

De afgelopen jaren is een scala aan speciale 'bio-bagger-produkten' voor dit doel op de markt gebracht en in de media verschijnen er regelmatig enthousiaste berichten over. Maar volgens een onafhankelijk rapport, uitgebracht door het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (Riza) in Lelystad zijn de resultaten teleurstellend. Het biologisch schoonmaken van waterbodems is meer droom dan werkelijkheid, zo concludeert het vakblad HO. (3 maart 1994)

De afbraak van organische stof of verontreinigingen verloopt vaak trager dan gewenst door zuurstofgebrek, gebrek aan voedingsstoffen en soms ook aan de juiste bacteriën.

De gebruikte produkten kunnen kalk, voedingsstoffen, zuurstofdragende componenten en bacteriën bevatten. Ze worden over het water verspreid of door de bodem gemengd. Dat moet er dan toe leiden dat de sliblaag ter plaatse minder dik wordt, terwijl organische verontreinigingen worden afgebroken. Veel van de gunstige berichten tot nog toe zijn ontleend aan praktijkproeven, waarbij de dikte van de sliblaag minder exact te controleren valt dan in het laboratorium. Daarom zijn vier veelgebruikte produkten nu in opdracht van het Riza door een onafhankelijke instantie onderzocht. Ze blijken, anders dan beloofd, geen effectieve zuurstofdragende verbindingen en zeer weinig olie- en PAK-afbrekende bacteriën te bevatten. In behandelde en onbehandelde proefvlakken nemen slibvolume en PAK-gehalte evenveel af. Bij kolomproeven in het laboratorium kon helemaal geen slibreductie of chemische afbraak worden aangetoond, ongeacht of de blubber nu wel of niet was behandeld. Pas onder optimale laboratoriumomstandigheden - volledige menging, 20 graden Celsius, zuurstofverzadiging - begonnen sommige preparaten een beetje te werken. In de blanco's en in een van de preparaten blijkt het milieu te verzuren, wat de biologische afbraak remt. Het positieve effect van de andere drie preparaten blijkt te berusten op pH buffering door kalk. In de praktijk is zulke pH buffering niet nodig, omdat daar vooral zuurstofgebrek de beperkende factor vormt.

De conclusie van het RIZA luidt dan ook, dat de onderzochte produkten in de praktijk niet werken. Schijnbare bewijzen van het tegendeel zijn steeds afkomstig van onbetrouwbaar, niet-representatief veldonderzoek. Hiermee is dus geld in het water gegooid.