Te veel nieuwe partijen voor stemmachines

DEN HAAG, 16 MAART. Een groot aantal gemeenten kan bij de Kamerverkiezingen van 3 mei niet meer gebruik maken van hun stemmachines. Oorzaak is het grote aantal partijen dat aan de verkiezingen deelneemt. De capaciteit van de oude machines is niet toereikend om alle kandidaten erop te laten verschijnen.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) gisteren per brief om overleg gevraagd. De VNG sluit niet uit dat honderd gemeenten met een oude stemmachine op 3 mei alsnog gebruik moeten maken van het stembiljet, het potlood en de stembus.

De oude stemmachines, waarvan er in Nederland ongeveer 1.500 in gebruik zijn, hebben ruimte voor 25 kolommen; in elke kolom is plaats voor dertig namen. Op dit moment hebben zich, naast de negen zittende partijen in de Tweede Kamer, achttien nieuwe partijen aangemeld voor de verkiezingen. Daarmee komt het aantal partijen op 27.

Daar komt bij dat de partijen door een wijziging van de Kieswet de mogelijkheid hebben een groter aantal kandidaten te presenteren dan voorheen. De gemeenten vrezen dat CDA en PvdA drie kolommen nodig zullen hebben, en dat VVD en D66 er elk twee zullen opeisen. In dat geval zullen stemmachines en -biljetten 33 kolommen met namen moeten kunnen bevatten. Als zich bovendien nog meer partijen aandienen voor de verkiezingen zijn mogelijk ook de nieuwe stemmachines - met een capaciteit van 36 kolommen - te klein. De VNG vreest dat de leverancier van stembussen niet over voldoende voorraad beschikt om de gemeenten hiervan op korte termijn te voorzien. Volgens de VNG wordt in de helft van de ruim zeshonderd gemeenten met een machine gestemd.

De VNG wil met de staatssecretaris overleggen over de extra kosten die de gemeenten moeten maken om alsnog over te stappen op het gebruik van stembiljet-en-potlood. Binnenlandse Zaken vindt het “vervelend” voor de gemeenten, maar zij zullen zelf voor een oplossing moeten zorgen. Het departement zegt weinig te kunnen doen voor de gemeenten. Op 22 maart is het definitieve aantal partijen dat deelneemt aan de verkiezingen bekend.