Overeenkomst met Noorwegen over toetreding tot EU

BRUSSEL, 16 MAART. In Brussel is afgelopen nacht overeenstemming bereikt over toetreding van Noorwegen tot de Europese Unie. Maar het akkoord wordt volledig overschaduwd door het uitblijven van een oplossing in het conflict in de EU over de wijze van besluitvorming na de uitbreiding.

De doorbraak in de onderhandelingen met Noorwegen werd mogelijk nadat Spanje zijn claim opgaf dat het alleen extra vis wilde uit Noorse wateren. Voor Spanje en Portugal worden onder andere extra visquota gekocht in derde landen. Bovendien krijgen de Spaanse en Portugese vissers al vanaf 1996 toegang tot de Europese wateren en niet pas vanaf 2003, zoals in 1986 werd afgesproken bij de toetreding van beide landen tot de EG.

De bedoeling is dat Noorwegen op 1 januari 1995 officieel toetreedt tot de EU, samen met Zweden, Finland en Oostenrijk waarmee twee weken geleden al overeenstemming werd bereikt. Met de uitbreiding - de vierde in de geschiedenis van de Europese samenwerking - groeit de Europese Unie van bijna 350 miljoen inwoners naar bijna 375 miljoen, verdeeld over 16 lidstaten.

De Noorse premier Brundtland reageerde opgelucht op het bereikte akkoord. Bij de toetredingsvoorwaarden “is rekening gehouden met onze vitale belangen”, aldus de premier.

Ze zei dat de overeenkomst met de EU Noorwegen in staat zal stellen “het beste in zijn samenleving te bewaren”.

Alle vier aspirant-lidstaten houden later dit jaar referenda, waarvan de uitkomst met name in Noorwegen en Finland onzeker is. Maar of de voorgenomen uitbreiding inderdaad een feit wordt, hangt ook af van de vraag of het hoog opgelopen conflict over de machtsverhoudingen binnen de raad van ministers in Brussel tussen Groot-Brittannië en Spanje en de tien overige lidstaten wordt opgelost.

Nadat gisteren voor de derde achtereenvolgende week geen enkele vooruitgang werd geboekt, zullen de EU-ministers van buitenlandse zaken volgende week dinsdag een nieuwe poging doen.

Gezien de behandeling van de toetredingsaanvragen die nog moet volgen in het Europese Parlement is dat ook de laatste kans voor de ministers om er nog uit te komen teneinde de geplande uitbreidingsdatum van 1 januari 1995 te halen, aldus de Nederlandse minister Kooijmans.

Europees commissaris Van den Broek sprak over “een race tegen de klok”.

Pag.5: EU-compromis is minimum

Inzet van het conflict is de hoeveelheid stemmen die nodig is om binnen de raad van ministers in Brussel een blokkerende minderheid te vormen. Groot-Brittannië en Spanje willen de uitbreiding van de EU aangrijpen om de positie van de grote lidstaten in het Europese besluitvormingsproces te versterken door vast te blijven houden aan 23 stemmen. De overige lidstaten bepleiten een 'mechanische' uitbreiding door het plafond van de blokkerende minderheid in het Europa van de Zestien op te trekken naar 27 stemmen.

Groot-Brittannië niet, maar Spanje had gisteren wel oren naar een compromisvoorstel van voorzitter Jacques Delors van de Europese Commissie, dat inhoudt dat het plafond wordt opgetrokken naar 27 stemmen. Daaraan zou de politieke belofte moeten worden toegevoegd dat bij het ontstaan van een minderheid van 23 stemmen (twee grote landen en een kleintje) alle partijen hun uiterste best zullen doen om consensus te bereiken.

Ook werd gedacht aan de mogelijkheid om in dat geval “een moment van bezinning” in te bouwen in de besluitvorming. Duitsland - dat koste wat kost de uitbreiding wil realiseren - en andere lidstaten toonden zich gisteren ook bereid om een doorbraak in die richting te zoeken.

Voor de Britse minister Hurd was dat afgelopen nacht kennelijk nog onvoldoende. Zijn ambtgenoot Kooijmans bleek in ieder geval uiterst teleurgesteld te zijn over de starre houding van de Britten. Kooijmans zei dat Nederland - ondanks “het glijden” van de Duitsers - er geen enkele behoefte aan heeft om nu al op zoek te gaan naar compromisformules die Londen over de streep moeten trekken, zolang er “van de andere kant geen milimiter flexibiliteit is te zien”. “Als je nu al op zoek gaat naar politieke verklaringen, wordt je straks nog een keer geschoren als de Britten enige beweging gaan vertonen”, beschreef hij de patstelling waarmee de onderhandelingen afgelopen nacht werden afgebroken.

De Britse regering stelt zich zo hard op om de onrust in de gelederen van de eigen partij te bezweren. Maar de vraag is of die harde opstelling in Brussel over de stemmenkwestie in Londen geen averechts effect heeft.

Minister Kooijmans heeft niet alle hoop verloren dat ook de Britse regering volgende week toegeeflijkheid zal tonen. Voor Groot-Brittannië geldt dat de toetreding met vier nieuwe lidstaten nu in beginsel rond is, en dat is waarvoor premier Major zich altijd heeft ingezet.

Vanuit het Europese parlement kwamen gisteren opnieuw signalen dat het vasthouden aan een blokkerende minderheid van 27 stemmen voorwaarde is voor het geven van goedkeuring aan de toetreding van de vier aspirant-lidstaten. Zonder toestemming van het europees parlement gaat de uitbreiding niet door. De Griekse minister van buitenlandse zaken Theodoros Pangalos, onder wiens leiding de uitbreidingsonderhandelingen zijn gevoerd, zei gisteren dat het compromis van de Europese Commissie “het absolute minimum” is voor het parlement. Het Europarlement komt volgende week woensdag weer bijeen in Brussel. Dan moet het resultaat van het 'institutionele' debat over de stemmen op tafel liggen. Pangalos waarschuwde na afloop van de onderhandelingen dat niet-bereiken van een akkoord over de stemprocedure niet alleen de uitbreiding in gevaar brengt, maar ook een crisis binnen de huidige EU zal betekenen.

S. van Hulst, voorzitter Raad van Hoofdcommisarissen. Ging in geen jaren naar een betaald-voetbalwedstrijd. “Bij de zaterdagamateurs van Katwijk en Lisse heb ik laatst nog gekeken hoe de politie de orde handhaaft.”

    • Wim Brummelman