Nieuw schisma EU bedreigt Tories

LONDEN, 16 MAART. Een nieuw schisma over Europa staart de regering-Major in het gezicht, wanneer Douglas Hurd er niet in slaagt in Brussel handhaving van het bestaande Britse vetorecht over Europese beslissingen te bedingen. Nu al lopen de anti-Europeanen in de Britse Conservatieve Partij zich warm om moord en brand te schreeuwen over uitverkoop van de Britse souvereiniteit.

De Conservatieve pro-Europeanen, toch al bevreesd voor de voorspelde desastreuze uitslag van de komende Europese verkiezingen, laten dat niet over hun kant gaan. Een hernieuwde, openlijke splitsing bij de Conservatieven over Europa draagt bij aan de afkalving van John Majors positie zelf en brengt de mogelijkheid dichterbij dat hij als partijleider - en als premier - zal moeten opstappen.

Op een moment dat onder landelijke kiezers de aanhang van de Tories tot een magere 24 procent is geslonken - een percentage dat sinds het begin van de jaren tachtig niet meer is vertoond - poogde premier Major gisteren in het Lagerhuis de Britse opstelling in Brussel te verklaren. Uitbreiding van de Gemeenschap blijft de hoeksteen van het Britse beleid, maar het ging er nu om “democratische legitimiteit en de rechten van minderheden” te verzekeren, zo zei hij.

Tory-rebellen zien het blijven vasthouden aan het bestaande vetorecht als een toetssteen voor de oprechtheid waarmee Major afstand neemt van een centralistisch, federalistisch Europa. De poging het Britse stemrecht in een Europa met meer lidstaten te “verdunnen”, wordt door hen gezien als een “typisch Franse” manoeuvre in een spel waarin dit keer “hard tegen hard” om de winst moet worden gespeeld.

De Conservatieve Euro-rebellen putten tot nu toe troost uit Majors uitlatingen (onder andere in The Economist vorig jaar) dat de EG zijn centralistische tendenzen moet afzweren. De premier heeft verder beloofd dat de Britse Conservatieve Partij in de Europese verkiezingen campagne zal voeren op een anti-federalistisch programma. Maar de Euroskeptici houden rekening met woordbreuk in Brussel. In dat geval, pochen ze, zullen 35 Tory-parlementariërs bereid zijn de regering ten val te brengen door in het Lagerhuis tegen een in Brussel bereikt compromis te stemmen.