Nedersaksen

HET SUPERVERKIEZINGSJAAR in Duitsland, dat in oktober wordt afgerond met de nationale verkiezingen, is begonnen met een duidelijke nederlaag voor Helmut Kohl en zijn CDU. In de deelstaat Nedersaksen lieten de bijna tien procent van het totale Duitse electoraat in regen en wind weten dat zij ontevreden zijn over de CDU en over de liberale FDP - kortom, over de regering in Bonn.

Wat het allemaal te betekenen heeft voor de nationale verkiezingen, is niet op voorhand te zeggen. Ruim driekwart van de Duitse ondervraagden vond gisteravond dat de trends nog ingrijpend kunnen veranderen. Niets schijnt in Europa dit jaar zo onzeker als het kiezersvolk.

Na de verkiezingen in Nedersaksen staat vast staat dat Duitsland de rest van dit jaar in verkiezingskoorts verkeert en dat vele handelingen daaraan zullen moeten worden afgemeten. Voor de slagvaardigheid van een land is dat niet gunstig en dat geldt al helemaal wanneer de regerende coalitie zo zichtbaar op de tocht staat. Vast staat ook dat verkiezingsuitslagen als in Nedersaksen de slagvaardigheid van het kabinet niet vergroten. De sociaal-democraten hebben nu al geruime tijd een meerderheid in de Bondsraad - een soort Eerste Kamer - en zijn daarmee voor belangrijke beslissingen onontbeerlijk. Het is een situatie die ook bestond in de laatste fase van het links-liberale kabinet van Helmut Schmidt, maar dan omgekeerd - een situatie die kennelijk hoort bij het slijtage-proces van een regerende coalitie: de coalitie bestaat nog wel, maar via opeenvolgende deelstaatverkiezingen brengt de kiezer via de Bondsraad alvast de oppositie aan de macht.

ZAL HET ZO WEER lopen, zal Helmut Kohl verkiezingen verliezen? Alles wijst nu in die richting, maar tegelijkertijd is het wijs om rekening te houden met verrassingen. SPD-kandidaat Scharping is jong en fris, maar in de rechtstreekse confrontatie met Kohl zichtbaar onervaren. In tijden van onzekerheid en recessie-achtige verschijnselen wendt de kiezer zich af van de zittende regering, maar het tegendeel is ook eerder vertoond toen de oude Adenauer zich als vaderfiguur opwierp en onder het motto “Keine Experimente” verkiezingen won.

Het superjaar is begonnen met een moe geregeerde CDU en Helmut Kohl als enige en laatste troef. Veel is het niet meer, maar er moeten nog achttien verkiezingen plaatshebben.