Navo-luchtaanval bij Bihac ging op nippertje niet door

SARAJEVO, 14 MAART. De NAVO heeft zaterdag opdracht gegeven tot luchtaanvallen op stellingen van de Bosnische Serviërs in de moslim-enclave Bihac. Tot daadwerkelijke aanvallen kwam het echter niet. NAVO-vliegtuigen kwamen ook in actie bij Maglaj, waar ze de toegang van VN-waarnemers tot deze enclave afdwongen.

In Bihac kwam de NAVO in actie na nieuwe aanvallen van de Bosnische Serviërs op Franse VN-soldaten. Vrijwel elke dag van de afgelopen week werden observatieposten en kazernes van de 1300 Franse blauwhelmen in de enclave door de Serviërs en soms ook door moslims onder vuur genomen. Vrijdagavond werd een Fransman doodgeschoten, naar later is gebleken door een moslim-sluipschutter. Zaterdag beschoten de Serviërs met een tank een Frans voertuig. Twee uur later namen ze met luchtdoelgeschut en machinegeweren stellingen van de Fransen onder vuur.

Daarop wendde, op verzoek van de Fransen, de speciale VN-afgezant Akashi zich zaterdagavond tot de NAVO. Hij gaf opdracht tot het bombarderen van Servische stellingen in Bihac. Twee Amerikaanse vliegtuigen stegen in het Italiaanse Brindisi op voor een luchtaanval. Na tien minuten werd de opdracht echter ingetrokken. Als reden werd opgegeven dat de Serviërs zich hadden teruggetrokken en dat het zicht te slecht was voor een bombardement. Volgens waarnemers heeft het slechte weer een rol gespeeld bij de intrekking van de opdracht tot bombarderen, maar is uit het incident tevens duidelijk geworden dat de NAVO een confrontatie liefst uit de weg gaat. Het bevel van zaterdagavond was de eerste opdracht voor een NAVO-luchtactie tegen gronddoelen in Bosnië; het enige incident waarbij de NAVO daadwerkelijk tot het gebruik van geweld is overgegaan deed zich twee weken geleden voor, toen vier vliegtuigen van de Bosnische Serviërs werden neergeschoten.

In Bihac, een enclave met 300.000 inwoners, wordt sinds september vorig jaar gevochten tussen moslim-troepen en moslim-separatisten, die de autonomie van hun gebied hebben uitgeroepen en die sinds kort actief worden gesteund door de Bosnische Serviërs.

De voortdurende aanvallen van vooral de Serviërs op de Fransen waren voor de Franse premier Balladur en zijn minister van defensie Léotard aanleiding voor een solidariteitsbezoek aan de Franse blauwhelmen, gisteren . De Franse VN-troepen hebben, zoals een Franse woordvoerder het uitdrukte, “het gevoel dat ze worden vergeten en dat ze als konijnen worden beschoten”. Balladur maakte van de gelegenheid van zijn bezoek aan Bihac gebruik door te protesteren tegen het ingewikkelde en tijdrovende beslissingsproces dat voorafgaat aan luchtacties van de NAVO in Bosnië. Volgens Balladur duurt het te lang voordat een aanval op VN-troepen wordt beantwoord door een luchtaanval.

VN-waarnemers zijn er gisteren voor het eerst in geslaagd de door de Serviërs belegerde moslim-enclave Maglaj te bereiken. Ze kregen bij hun pogingen tot het al maanden hermetisch van de buitenwereld afgesloten gebied door te dringen steun van laag overvliegende NAVO-toestellen, waarvan de aanwezigheid de Serviërs ervan diende te overtuigen dat het de VN ernst was met de pogingen, Maglaj eindelijk binnen te komen. Al sinds december stuiten de VN op Servische sabotage bij hun pogingen, de 19.000 ingesloten inwoners van Maglaj van voedsel te voorzien. De stad wordt voortdurend door de Servische artillerie beschoten. Gisteren kwam pas een eind aan een nieuw, zwaar bombardement toen de NAVO-vliegtuigen ten tonele verschenen. Toen waren inmiddels al vijfhonderd granaten op de stad afgevuurd. Er vielen gisteren twee gewonden. Vrijdag waren bij een Servische beschieting twaalf doden gevallen.

VN-troepen hebben vrijdag korte tijd beslag gelegd op een Kroatische helikopter, die het vliegverbod in het Bosnische luchtruim had geschonden. De Kroaten hadden toestemming gevraagd en gekregen voor een vlucht waarmee gewonden zouden worden geëvacueerd. De helikopter landde echter niet op de plaats die was afgesproken. Britse VN-soldaten waren bij toeval getuige hoe de helikopter op een andere plaats landde en zagen vijftien Kroatische soldaten met hun wapens uitstappen. Daarmee schonden de Kroaten het vliegverbod van de VN boven Bosnië én het bestandsakkoord met de moslims. De Britten legden beslag op de helikopter maar lieten die later toch vertrekken.

In Sarajevo hebben de moslims en de Bosnische Serviërs overeenstemming bereikt over de heropening, op 19 maart, van drie wegen en een brug in de stad. Het akkoord moet morgen formeel worden ondertekend. De drie wegen en de brug verbinden de door de moslims en de Serviërs beheerste wijken met elkaar. Eerder had generaal Rose, de opperbevelhebber van de VN-troepen in Bosnië, zowel de moslims als de Serviërs ervan beschuldigd de heropening van de wegen om politieke redenen te saboteren.

In New York heeft secretaris-generaal Boutros-Ghali van de Verenigde Naties een verdubbeling van het aantal VN-militairen in Bosnië voorgesteld. Volgens Boutros-Ghali zijn in Bosnië 12.000 blauwhelmen extra nodig, buiten de 13.000 die er nu al zijn gelegerd. (Reuter, AFP, AP)