Mahathir gebruikt de aanval als beste verdediging

KUALA LUMPUR, 14 MAART. Uitgerekend aan de vooravond van Idul Fitri, het einde van de vastenmaand Ramadan, heropende Mahathir Mohammad, de premier van Maleisië, waar de islam de nationale godsdienst is, zaterdag de aanval op het Westen. In een televisie-uitzending ter verwelkoming van de Dag der Loutering, wanneer vrome moslims elkaar vergiffenis vragen voor begane fouten, betoonde Mahathir zich allesbehalve vergevingsgezind. Als een islamitische engel der wrake beschuldigde hij het Westen ervan “elke gelegenheid aan te grijpen om het Oosten opnieuw te koloniseren”.

Vandaag, op de Grote Dag zelf, greep TV-3, de commerciële televisiezender van Maleisië die eigendom is van Mahathirs regeringspartij UMNO, een feestelijk muziekprogramma aan voor een demonstratie van solidariteit met de lijdende moslims van Bosnië. Een enigszins bedremmeld ogend Bosnisch moslim-gezin, dat toevlucht heeft gevonden in Maleisië maar het Maleis nog niet machtig is, werd door de presentatoren geknuffeld, maar kwam zelf nauwelijks aan het woord. De zoon, door zijn interviewer gevraagd of hij “bedroefd” was, zei “yes”, waarop zijn ondervrager een arm om hem heensloeg en uitriep: “We zijn immers broeders”.

De boodschap is duidelijk: het Westen kan het niet laten ontwikkelingslanden de les te lezen over schending van mensenrechten en roofbouw op het tropische regenwoud, maar laat een moslim-volk dat wordt uitgeroeid in de achtertuin van Europa aan zijn lot over. De 'Westerse hypocrisie' is een geliefd thema van premier Mahathir Mohammad. Andere vaste nummers uit zijn repertoire: de 'decadentie' van de Westerse democratieën, de 'chantagepraktijken' van hun vakbonden, de 'onverantwoordelijkheid' van hun pers en de wijdverbreide 'anti-islamitische vooroordelen'. Mahathir houdt zich al jaren aan de stelregel dat de aanval de beste verdediging is. De scherpte van zijn aanvallen neemt dan ook toe naarmate hij zelf meer kritiek heeft te verduren.

Wekenlang zinderde Kuala Lumpur al van de verhalen over de 'arms-for-aid' transactie met Groot-Brittannië, die in de Britse pers voorpaginanieuws was geworden. Het staat inmiddels wel vast - ex-bewindsman van defensie Lord Younger heeft het zelf bevestigd - dat Londen in 1988 een zeer omstreden transactie heeft gesloten met Kuala Lumpur. Die behelsde dat Maleisië in Engeland wapensystemen bestelde ter waarde van 1 miljard pond in ruil voor een zachte Britse lening van ruim 300 miljoen pond ter financiering van de Pergau-dam, een stuwdam in de noordelijke deelstaat Kelantan. Toch viel het besluit van de Maleisische regering om Britse bedrijven voor onbepaalde tijd uit te sluiten van Maleisische overheidsorders pas toen de Sunday Times premier Mahathir persoonlijk noemde als adressant van Britse steekpenningen.

Het vonnis werd ingekleed in het langzamerhand gebruikelijke jargon. De buitenlandse media moesten “maar eens leren dat ontwikkelingslanden, ook een land dat wordt geleid door een bruine moslim, hun zaken met succes kunnen behartigen”. Deze retoriek is kennelijk bedoeld om het nationale 'wij-gevoel' der Maleisiërs te versterken en het armlastige, maar arrogante Albion in te peperen dat het voor profijtelijke orders is aangewezen op deze geslaagde ex-kolonie.

De Maleiers, het overwegend islamitische volksdeel dat hoofdzakelijk op het platteland woont en pas twintig jaar geleden begon aan zijn emancipatie uit economische bevoogding van buitenlanders en etnische Chinezen, gaan nog steeds gebukt onder complexen. Bij hen gaan deze tirades er dan ook in als koek. Maar onder zakenlieden en economen in de hoofdstad klinkt gemor over Mahathirs anti-Westerse stuntwerk. Professor Mohamad Ariff, decaan van de Economische Faculteit van de University of Malaya: “Dit is een zwakheid van Mahathir, die zakenkringen zorgen baart. Hoe kun je succesvol handel drijven met Amerikaanse en Europese partners als je hen voortdurend de huid vol scheldt? Mahathir werpt zich op als kampioen van de Derde Wereld, maar die vormt economisch geen alternatief. Het Zuiden is nog veel protectionistischer dan het Noorden!”

Terwijl het zakenleven van Kuala Lumpur moppert, vraagt de Maleisische oppositie zich openlijk af of de verhalen in de Britse pers over corruptie in Maleisië wellicht op waarheid berusten. Vorige week vormden oppositiepartijen in het parlement een onderzoekscommissie die de door de premier gewraakte beweringen gaat onderzoeken. Men gaat er in Kuala Lumpur van uit dat Mahathir de huidige hoogconjunctuur wil aangrijpen door voor eind dit jaar verkiezingen uit te schrijven. Mocht hij dit plan doorzetten, dan staat wel vast dat wat hier 'money politics' heet een hoofdthema wordt van de campagne. En dat heeft Mahathir aan zichzelf te wijten, niet aan 'het Westen'.

    • Dirk Vlasblom