Pastoor Goedhart verdedigt de bisschop van Haarlem; 'Bomers straalt zekerheid uit'

De Haarlemse bisschop Bomers is de laatste tijd veel bekritiseerd. Maar hij heeft ook medestanders, zoals pastoor A.F.M. Goedhart uit Zaandam.

ZAANDAM, 12 MAART. “Nee, ik heb hem niet gebeld vorige week. De bisschop weet toch wel dat ik achter hem sta. Toen hij in 1983 in Haarlem werd benoemd, heb ik hem ook meteen een felicitatie gestuurd. Ik was blij dat hij hier kwam.”

Pastoor A.F.M. Goedhart (55) uit Zaandam is nog steeds blij met bisschop Bomers. Je weet met hem waar je aan toe bent, zegt hij. “Veel pastores in dit bisdom zijn zoekend. Bomers niet, hij straalt zekerheid uit. Voor hem is de boodschap van het Evangelie klaar en duidelijk: Ik ben de weg, de waarheid en het leven. Als je dat gelooft, hoef je geen zijwegen te bewandelen.”

Goedhart is emotioneel betrokken bij de crisis in het bisdom die vorig jaar tot een uitbarsting kwam. Vicaris Dürr vertrok voorjaar 1993 uit onvrede met het beleid van de bisschop, de staf van de priester- en diakenopleiding nam ontslag nadat Bomers zijn fiat had gegeven aan de vestiging van een conservatieve priesteropleiding in het bisdom, drie dekens deden hun beklag bij de nuntius en het merendeel van de priesters drong in een verklaring aan op ontslag van de bisschop. “Ik vind het heel erg, het geeft ook veel onrust”, zegt Goedhart.

Vorige week kwam een 'commissie van wijzen' met een aantal aanbevelingen om de bestuurlijke- en pastorale crisis in het bisdom te bezweren. Bomers liet weten tijdelijk afstand te doen van een aantal bevoegdheden. Zo zal hij klachten op het gebied van de liturgie en de oecumene niet meer zelf behandelen, maar overlaten aan zijn vicarissen. Ook zal hij zich gedurende een à twee jaar niet meer bemoeien met de priesteropleiding in het bisdom.

Goedhart is verbaasd over de kritiek op de bisschop. “Men wil dingen die hij gewoon niet kàn goedkeuren. Bijvoorbeeld het oecumenisch vieren van de eucharistie. De protestanten denken nou eenmaal niet zo over de eucharistie als wij dat doen. Wij geloven in de werkelijke tegenwoordigheid van Christus via het brood en de wijn, voor de protestanten zijn brood en wijn een symbool.”

Op het gebied van de liturgie doet Bomers niets anders dan de richtlijnen volgen van het Tweede Vaticaans Concilie, zegt Goedhart. Die richtlijnen zijn vastgelegd in het document Sacro Sanctum Concilium en bepalen onder meer dat de liturgie in de volkstaal gevierd moet worden, dat de priester met het gezicht naar de parochianen moet staan (vroeger stond hij met zijn rug naar de gelovigen) en dat in het grote dankgebed de paus en de bisschop van het bisdom moeten worden genoemd. “Houd je daar geen rekening mee dan ben je toch verkeerd bezig?”

Goedhart is niet tegen werkgroepen die in nogal wat parochies betrokken zijn bij het maken van de liturgie. “Allemaal prachtig maar je moet natuurlijk oppassen voor wangedrochten. Een bruidspaar dat de communie wil uitreiken, dat kan natuurlijk niet. Ze mogen in deze parochie zo'n liturgische werkgroep oprichten maar wel met mij erbij. En ik zeg er meteen bij dat ik vasthoud aan het gebedenboek van de kerk, aan de vertrouwde liturgie.”

Toen Bomers elf jaar geleden werd benoemd als opvolger van mgr. Th.H.J. Zwartkruis, was Goedhart pastoor in het dekenaat Schagen. Hij herinnert zich dat snel na de benoeming de kritiek op de nieuwe bisschop losbarstte. “Ik heb nooit begrepen waarom men zich zo snel tegen hem keerde. Ja, men was in dit bisdom gewend aan Zwartkruis maar Bomers heeft nou eenmaal een andere uitstraling.”

Voor de toenmalige proost van het kapittel, dr. B.A.M. Peters, was het niet zo'n raadsel dat Bomers het mikpunt werd van kritiek. Er viel nauwelijks met hem te communiceren, zegt hij. Als parochianen bij de bisschop klaagden over de manier waarop 'hun' priester de liturgie vierde, werd die priester op zijn plicht gewezen. “De toon waarop dat gebeurde was grof”, aldus Peters. Ook het feit dat de bisschop nimmer een bemoedigend woord sprak tot zijn priesters werd hem niet in dank afgenomen. In 1987 stapte het kapittel op. Peters is nu ziekenhuispastor in Haarlem.

Goedhart: “Toen Bomers aantrad werd hij geconfronteerd met een grote mate van vrijzinnigheid onder de priesters in het bisdom. Het Tweede Vaticaans Concilie heeft in Nederland een heel andere uitwerking gehad dan in andere landen. Hier is men er op zijn eigen manier mee aan de slag gegaan. Bomers zat vol goede bedoelingen, maar hij is eindeloos tegengewerkt.” Goedhart staat op en pakt een stukje papier dat op zijn bureau ligt. Dan leest hij voor: “Wie te lang nadenkt voor hij een stap zet, staat heel zijn leven op één been.” “Dat is een Chinees gezegde en het slaat, vind ik, op de houding van veel priesters in dit bisdom. Als zij zich niet kunnen vinden in het beleid van hun bisschop waarom zetten zij dan niet een stap, waarom gaan zij dan niet weg? Er komt een dag dat zij een keuze zullen moeten maken.”

De toekomst van het bisdom ziet Goedhart somber in als de partijen niet nader tot elkaar kunnen komen. De bisschop heeft, zegt hij, helaas een behoorlijke veer gelaten. Zijn tegenstanders moeten nou maar eens tevreden zijn. “Als Bomers onverhoopt aftreedt zou dat een absolute capitulatie zijn voor een stroming die zeker niet het hele bisdom vertegenwoordigt. Maar zijn karakter kennende treedt hij niet af.”

    • Anneke Visser