Parlement brengt Slowaakse premier Meciar ten val

PRAAG, 12 MAART. Na maanden van politieke crisis en na drie dagen van aarzeling heeft het Slowaakse parlement gisteren het kabinet van Vladimir Meciar dan eindelijk ten val gebracht.

Na een emotionele, twee uur durende toespraak van de premier, waarin hij zijn politiek verdedigde en zijn tegenstanders verketterde, stemden 78 afgevaardigden in het 150 leden tellende parlement tegen het kabinet. Twee stemden voor, terwijl zeventig leden zich van stemming onthielden door de zaal te verlaten. Het betrof afgevaardigden van de HZDS, Meciars Beweging voor een Democratisch Slowakije, en van coalitiepartner SDS (Slowaakse Nationale partij).

De Slowaakse grondwet bepaalt dat de president nu een nieuwe premier benoemt die moet proberen een kabinet te vormen. Dat kabinet heeft vervolgens dertig dagen de tijd om steun te krijgen in het parlement. President Michal Kovác heeft al aangekondigd dat er een kabinet van experts moet worden gevormd waarvan geen politieke kopstukken deel uitmaken.

Voor het houden van vervroegde verkiezingen is een drievijfde meerderheid nodig, maar aangezien de coalitiepartijen en de oppositie van mening verschillen over de datum daarvan lijkt de kans gering dat daarover overeenstemming kan worden bereikt.

HZDS en SNS streven naar verkiezingen vóór de zomer. De oppositiepartijen geven er de voorkeur aan pas in de herfst verkiezingen te laten houden, als, zo hopen zij, de populariteit van Meciar wat is getaand.

De premier zelf heeft inmiddels een door 420.000 Slowaken ondertekende petitie aan de president aangeboden waarin gevraagd wordt zo spoedig mogelijk verkiezingen te houden en waarin ook wordt voorgesteld parlementariërs die een partij hebben verlaten hun mandaat te ontnemen. Dat is een poging om de twintig HZDS-afgevaardigden die sinds vorig jaar maart in conflict zijn gekomen met de premier te vervangen door Meciar-getrouwen. Gisteren waarschuwde hij dat, als de verkiezingen niet in juni worden gehouden, hij alsnog het referendum wil doorzetten.

Peter Weiss, de leider van de grootste oppositiepartij SDL (Partij van Democratisch Links), de vroegere communisten, stemde gisteren tegen Meciar, maar kondigde aan wel bereid te zijn om een coalitie te vormen met de HZDS. Dit op voorwaarde dat noch de weggestuurde premier, noch de SDS aan zo'n regering zou deelnemen. Weiss zou voorts met Jan Carnogurski, de leider van de de christen-democratische beweging, zijn overeengekomen in september of oktober verkiezingen te houden.

Pag.4: Meciar valt na botsing met president

De indiening van de motie van wantrouwen gisteren tegen Meciar is een rechtstreeks gevolg van de frontale aanval die de president van de Slowaakse republiek afgelopen woensdag in het parlement op de premier heeft ingezet. In een toespraak waarin hij een overzicht gaf van de toestand van het land, beschuldigde hij de premier van een groot aantal “onethische praktijken” die ertoe hadden geleid dat zijn regering langzamerhand alle vertrouwen had verloren. “Wie ook maar een mening of een standpunt verkondigt dat afwijkt van dat van Meciar wordt uitgemaakt voor onloyaal, onbetrouwbaar en uiteindelijk voor een verrader”, zo zei de president.

De president beschuldigde de premier er bovendien van dat hij door de benoeming, eerder dit jaar, van Ivan Lexa als minister van privatisering, een rechtstreekse poging tot corruptie had gedaan. Die benoeming, zo had Meciar de president voorgehouden, was beslist noodzakelijk “omdat de HZDS geld nodig heeft”. Op grond daarvan had Kovác, zo zei hij woensdag, “ernstige bedenkingen over de ethiek en de stijl van de heer Meciars politieke werk, over de methode van regeren en over zijn praktijken die een atmosfeer van confrontatie in het politieke leven hebben veroorzaakt.”

Naar aanleiding van die rede eiste Meciar gisteren het aftreden van de president, omdat hij ongrondwettig zou hebben gehandeld. Tenslotte, zo zei Meciar, was hij gekozen door het Slowaakse electoraat, terwijl de president zijn legitimiteit alleen maar aan het parlement ontleent.

In zijn redevoering beroemde Meciar zich erop dat er hij de enige Slowaak in de duizendjarige geschiedenis van het land was die tot stand had gebracht wat er nu was: een zelfstandige staat. Hij waarschuwde de parlementariërs dat hij na de verkiezingen weer zal terugkomen. Het is de twee keer in zijn politieke loopbaan dat Meciar ten val wordt gebracht. In april 1991, toen Slowakije nog deel uitmaakte van de Tsjechoslowaakse federatie, werd hij weggestemd na onenigheid in de partij Burgers tegen Geweld, het Slowaakse equivalent van het Tsjechische Burgerforum. In juni 1992 keerde Meciar echter terug als overwinnaar van de verkiezingen.

    • Frits Schaling