Onzekerheid omtrent voormalig sanatorium Zonnestraal

Zonnestraal, drempels tussen licht en aarde. Ned. 3, 22.21-23.21u.

De haveloze toestand waarin het voormalige sanatorium Zonnestraal nu verkeert, is omgekeerd evenredig aan de hoeveelheid aandacht die er in de loop der jaren aan is besteed. Voor architecten is dit gebouw, door architect Jan Duiker in 1928 ontworpen, een baken van het Nieuwe Bouwen, maar al jaren breken ambtenaren, bestuurders en projectontwikkelaars zich het hoofd over een nieuwe bestemming ervoor. Deze week heeft de eigenaar, het Ziekenhuis Hilversum, een door WVC gesteund plan gelanceerd om het als health resort te gebruiken.

Het is dan ook geen toeval dat de VPRO morgenavond de documentaire van tv-maker Henk Renou en radio-maker Kiki Amsberg uitzendt getiteld Zonnestraal, drempels tussen licht en aarde, naar Luceberts gedicht 'Brancusi'. Het is een ontroerende, zorgvuldige en uiterst vakkundig gemaakte hommage aan een bijzonder gebouw en de mensen die het bedachten en gebruikten.

Al in 1966 kreeg Renou het idee om een film te maken over dit sanatorium dat op initiatief van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond is gebouwd voor tbc-patiënten onder zijn leden. Renou kende Zonnestraal omdat er familieleden van hem daar werden verpleegd; zijn persoonlijke band met het onderwerp is in de film nog te voelen. De makers laten het verhaal van het gebouw en zijn ontstaan niet alleen zien maar ook in interviews horen, bijvoorbeeld met oud-verpleegster Aaltje Stroucken-Ottema en oud-patiënt Gerrit Dankers. Ook de deskundigen komen aan het woord, zoals Duikers stiefzoon Arthur Hofmans en architect Wessel de Jonge. Tegen het vervallen gebouw projecteren de makers flakkerende oude filmbeelden, en het mistige zwart-wit van vroeger vloeit over in de heldere kleuren van nu. Een prachtige metafoor voor Zonnestraal als vervlechting van verleden en toekomst.

    • Tracy Metz