Frankrijk; No Fun: Balladur krijgt 1968 misschien nog terug

PARIJS, 12 MAART. Het is ongeveer het laatste wat hij ambieert, een herhaling van 1968. Als hoogste ambtenaar van president Pompidou stond Edouard Balladur destijds achter de vitrage en zag hoe studenten, lyceïsten en andere onthechte types de verbeelding aan de macht wilden helpen. Deze week bleek in Frankrijk opeens hoe makkelijk die nachtmerrie voor de gevestigde orde werkelijkheid kan worden.

De eerste lente was er nog niet, of het zat in de lucht, letterlijk en figuurlijk. Die zuidelijke ontvlambaarheid, vooral in de voorsteden met veel immigranten, is er altijd wel. Eind januari nog beleefde Rouen drie hete nachten waarin jongeren de politie te lijf gingen met brandbommen en keien. Aanleiding was toen de dood van een Senegalees uit de loop van een politiewapen.

Deze week was het opnieuw raak, in allerlei universiteitssteden en twee keer in Parijs, altijd een reden tot uitvergroting in de media. In de voorstad Garges-les-Gonesse leidde de dood van een zestienjarige Fransman van Vietnamese afkomst, Philippe Huynh, tot een uitbarsting van onvrede.

Het vriendje met wie hij fatale schijfschietoefeningen had gehouden, werd door de buurt verdacht van opzet, vervolgens aangevallen en na een beroep op hulp afgevoerd naar een politiebureau in centraal Parijs. Dat werd door de verhitte jongeren opgevat als de bevrijding van een moordenaar. Het was de lont in het kruitvat voor de banlieu met 67 nationaliteiten, een werkloosheid van 40 procent en een omgeving zonder schoonheid of perspectief. Genoeg achterstand voor een ontploffing die drie nachten zou duren.

Minder dramatisch maar wel om de hoek bij de ministeries en salons van de leidende klasse was de ontsporing van een studenten- en scholierendemonstratie in het Quartier Latin, op de linker oever van de Seine. Doelwit: de invoering van een verlaagd minimumloon voor jongeren die een eerste baan-met-stage krijgen. Op dat plan is de regering al twee keer gedeeltelijk teruggekomen, maar het protest krijgt zo veel bijval dat de stemming er inmiddels goed in zit. Vervolg: 17 maart.

De zonnige optocht veranderde in de buurt van het Luxembourg-park van karakter toen enkele tientallen 'casseurs' (relschoppers) het oorspronkelijke thema en parcours verlieten en met knuppels de mooie etalages in de wijde omgeving in duigen gingen slaan. De oproerpolitie moest dekking zoeken; brandende voertuigen leverden onverwacht kleurrijke tv-beelden op.

Minister Pasqua, de onverstoorbare opper-flic in de regering, constateerde dat het geen toeval kan zijn dat op allerlei plaatsen tegelijk de jeugd heftig in opstand komt. Daar heeft hij misschien gelijk in, maar niet om de duistere redenen die hij suggereerde. De regering-Balladur is in hoog tempo bezig zich van de jongere Fransen te vervreemden. Deels uit onmacht tegenover de pan-Europese jeugdwerkloosheid, deels door een toon aan te slaan die in 1968 al niet meer zo goed viel.

De meest onderhoudende uitbarsting in deze serie was het verbod op het opbel-radioprogramma Lovin' fun dat dagelijks wordt uitgezonden op de FM-zender Fun Radio (eigendom van de groep Hersant en CLT, die RTL4 en 5 bezit). Het was niet eens de schuld van de regering. Het Franse equivalent van het Commissariaat voor de Media, de CSA, gebood de zender het programma over seks- en andere levensvragen te beëindigen of drastisch te kuisen. De volgende dag stonden er duizenden jongeren uit de doelgroep (15-24 jaar) op de stoep.

Minister van communicatie Alain Carignon zag de bui hangen en haastte zich de jongeren en de zender tegemoet te komen. De CSA moest maar eens met presentator Difool en zijn compagnon Doc (voor de medische noot) gaan praten. Hij stond pal voor de vrijheid van meningsuiting.

Een perfect standpunt voor een verlicht bewindsman. Maar deze regering heeft inmiddels zoveel krediet verspeeld bij studenten en scholieren, jongeren met en jongeren zonder diploma, dat het kruiperig klonk en de regering geen enkele winst heeft opgeleverd. Boegbeeld Balladur heeft nu al in drie opeenvolgende opiniepeilingen stevig verloren en is voorlopig definitief onder de vijftig procent waardering gedoken.

Lovin' Fun negeert de instructie en zendt voorlopig gewoon uit. Iedere avond vertellen jongens en meisjes van vijftien over hun eerste ervaring met pijpen (in de Bébète Show, een dagelijkse politieke satire op de Franse televisie, dacht de Balladur-pop deze week dat het om een betreurenswaardige aanmoediging tot roken ging), sodomie en bestialiteit. Alles willen zij weten en bespreken. Een regering die de toon tegenover mensen onder de 45 niet weet te treffen, kan in die kwesties moeilijk van advies dienen.