Een rechtsgeleerde tempel aan het Noordeinde

Boekhandel Jongbloed, specialist en vraagbaak in de juridische hoofdstad van Nederland. Klanten mogen best een hele dag in de winkel blijven en hun auto parkeren op de prive-parkeerplaats, achter de winkel. En discreet zijn ze ook bij Jongbloed

Van een daadwerkelijk, fysiek opstapje is eigenlijk helemaal geen sprake. En toch, verzekert directeur mr. A.K. (Ab) Jongbloed (49), heeft de gelijknamige boekhandel aan het Haagse Noordeinde 'een heel hoge drempel''. Het gewone publiek waagt het maar zelden om deze enige voorloorlogs aandoende winkel in dit mondaine winkelgebied binnen te gaan. Een enkeling treedt per ongeluk wel eens binnen in deze Juridische Boekhandel & Antiquariaat en vraagt geheel onwetend naar een of ander 'kinderboekkie'. Maar die 'zwervers', zoals de 80-jarige vader van Ab, Kees Jongbloed dat gekscherend noemt, worden beleefd afgewimpeld.

Boekhandel Jongbloed is de enige, exclusief in juridische geschriften handelende boekhandel van Nederland. De hele begane grond van het in 1865 gebouwde pand is volgepropt met kasten die tot aan het plafond gevuld zijn met alle mogelijke nationale en internationale juridische werken. Alleen bij het binnentreden van deze rechtsgeleerde tempel stuit men bij de deur op een tafel waarop wat frivolere, meer populaire boeken staan die overigens op de een of andere manier ook nog wel een raakvlak hebben met het juridische milieu. Bij Jongbloed noemen ze het de 'cadeautafel'. Abs rechterhand en meester-boekenverkoper Theo Walter (50) beschrijft de tafel als 'een beetje het randgebeuren'' - maar dan wel van een soort dat het juridisch geïnteresseerde publiek niet wil missen. Bij de invoering van het Nieuw Burgerlijk Wetboek vatte Walter het plan op de tafel in te richten met boeken die op de een of andere manier met dat nieuwe BW te maken hadden. De klanten moesten er niets van hebben. 'Iedereen vroeg meteen waar de gezellige boekjes waren gebleven.''

Maar voor de rest is er alleen het harde, serieuze juridische werk te koop. Hier staat een kast vol met fiscale, rechtsgeleerde boeken en daar, links, de antiquarische: oude niet meer te krijgen Pitlo's, Oppenheims Gemeenterecht of Molenaars Arbeidsrecht.

Nog verder naar achteren staan peperdure, eeuwenoude boeken. Een puntgave serie gebundelde vredesverdragen van Dumont Rousset, die tussen 1725 en 1739 zijn uitgegeven. De delen moeten samen 35.000 gulden opbrengen. En ja, er zijn particulieren die zoiets kopen. 'Iemand die geld te veel heeft.'' Laatst kocht iemand een plakkatenboek in negen delen voor zestienduizend gulden 'omdat die een klapper had gemaakt'', aldus de directeur. En ook voor de achttiende-eeuwse vredesverdragen meldt zich weldra een koper, voorspelt Walter. 'Als ik het goed inschat, gaan die boeken over een half jaar naar Japan. Daar is veel belangsteling voor Europese juridische literatuur.''

Aan het eind van de winkel, in het kantoorgedeelte, staat nog een kast met wat Jongbloed de 'pikgevoelige boeken'' noemt. Werken van Hugo de Groot of oude boeken die gemakkelijk onder een regenjas passen, want ook keurige juristen willen nog wel eens een boek achterover drukken. 'Vooral boeken met plaatjes zijn in trek'', aldus Jongbloed.

Mooi vak

Bijna zeventig jaar bestaat boekhandel Jongbloed ('het antiquariaat met de oudste rechten'') inmiddels. In 1926 begon Ab Jongbloeds grootvader Abe in zijn Haagse woning in de Archimedesstraat met de verkoop van antiquarische, juridische boeken. Zelfs onder het bed van Abe's zoon Kees lag de handel opgeslagen. De familie Jongbloed was in 1913 uit Friesland naar Den Haag gekomen waar Abe (1889-1958) net zoals hij in Friesland had gedaan, als bediende ging werken in een boekhandel (Belinfante).

Na jarenlang boeken gespaard te hebben, begon hij zijn eigen bedrijf, van 1935 af gesteund door zijn in 1913 geboren zoon Kees - hetzelfde jaar waarin de eerste uitgave van de Nederlandse Jurisprudentie het licht zag. In 1940 verhuisde de firma Jongbloed met nieuwe juridische boeken naar een pand in de Laan van Meerdervoort. In 1983 nam de firma, inmiddels bestierd door Ab Jongbloed, die in 1979 een carrière als belastingadviseur afbrak om ook in het familiebedrijf te gaan werken, haar intrek in het monumentale pand aan het Noordeinde dat daarvoor eigendom was van de vermaarde Haagse boekhandelaar, uitgever en schilder L.J.C. Boucher.

Het is een mooi vak, de verkoop van juridische boeken, verzekeren Jongbloed en Walter. En, ook niet onbelangrijk: heel goede handel. Altijd geweest ook. De firma Jongbloed dankt het succes niet in de laatste plaats aan het feit dat zij gevestigd is in de juridische hoofdstad van Nederland. Bovendien heeft zij nog een filiaal in Leiden waar alle nuldejaars juridische studenten agressief worden ingelijfd en veelal klanten voor het leven blijven. 'Juist door onze juridische specialisatie is het makkelijk om de boekhandel draaiende te houden. Je hebt in Nederland maar met één uitgever van belang te maken, Wolters Kluwer, waardoor je ook nog aandacht kunt besteden aan de buitenlandse juridische literatuur'', aldus Ab Jongbloed.

Uit zijn kantoor kijkt Jongbloed uit op het gebouw van de Raad van State; op vijf minuten lopen is de Hoge Raad. De grote klanten zijn de institutionele afnemers, de advocatenkantoren, de ministeries, rechtbanken en universiteiten. Die vormen zo'n tien procent van het totale klantenbestand maar bepalen ongeveer negentig procent van de omzet. En, alsof men meeluistert, volgt het bewijs uit de fax die naast de directeur staat, en die van dat moment af herhaaldelijk behaaglijk begint te spinnen. Lange, gedetailleerde bestellijsten van advocaten-multinationals rollen binnen.

Voor de particuliere klanten is Theo Walter het baken in de ingewikkelde winkel. 'Theo is meer het boekendier en ik ben de boekhouder'', zegt Ab Jongbloed. En Walter noemt zich 'meer een artiest dan een zakenman'' . 'Alles moet kunnen, roep ik altijd'', zegt de laatste. Walter heeft onder zijn cliënten een reputatie door zijn enorme geheugen. Onlangs vroeg een klant aan Walter of hij er goed aan zou doen een bepaald boek te kopen. 'Neen'', moet Theo volgens Ab hebben geantwoord. 'Dat boek hebt u al eerder gekocht''.

Vooral op maandagochtend, als een normale boekhandel is gesloten, hebben ze het bij Jongbloed 'knaldruk''. Dan staat de telefoon roodgloeiend, want dan hebben de juristen in het weekeinde de vakliteratuur weer gelezen en willen ze weer bestellingen doen. Op zaterdag staan ze bij Jongbloed slechts met twee man in de winkel. 'Dan komt alleen de advocaat uit Zierikzee of de rechter uit Zwolle die de hele middag in de winkel snuffelt, terwijl de echtgenote bij Sträter kleren koopt'', aldus Walter.

De klanten mogen rustig een hele dag in de winkel blijven en als ze dat wensen kunnen ze eventueel zelfs hun auto parkeren op het privé-terreintje, achter de winkel. En discreet zijn ze ook bij Jongbloed. Al die mensen die een boekje 'voor hun broer of een kennis'' komen kopen over echtscheiding worden met begrip geholpen. 'Dat soort boeken kopen mensen zogenaamd altijd voor iemand anders'', merkt Walter op.

    • Marcel Haenen