Duitse omroep in problemen doordat Republikaner op hun rechten staan

HANNOVER, 12 MAART. Mag een partij die niet verboden is toch geweerd worden uit verkiezingsuitzendingen op radio en televisie waarin politieke partijen, of hun lijsttrekkers, worden gepresenteerd? Nee, dat mag niet, oordeelde een rechter in Lüneburg in Nedersaksen deze week in een spoedprocedure die door de rechts-radicale Republikaner was aangespannen. En nu zitten de Duitse radio- en televisiestations dus met een probleem.

Dat probleem kon ook ontstaan doordat partijen die in nationale of regionale parlementen gekozen zijn een wettelijk (en kosteloos) recht op dergelijke uitzendingen hebben. Dat is een recht dat zij zichzelf, naast een tamelijk ruime financiering per kiezer uit de algemene middelen, hebben toegestaan in een wettelijke regeling waarvan zij natuurlijk ook graag gebruik maken.

Morgen zijn er in Nedersaksen regionale verkiezingen. In die deelstaat zijn de Republikaner niet verboden en ook worden zij niet, zoals elders wel gebeurt in Duitsland, in het oog gehouden door de binnenlandse veiligheidsdienst (BfV). Over zo'n observatie had een rechter in de regionale hoofdstad Hannover, na bestudering van de statuten en het verkiezingsprogramma van de Reps, al eerder negatief beslist.

Deze week had de Noordduitse radio en televisie, de NDR, de lijsttrekkers van SPD, CDU, FDP en Groenen uitgenodigd voor een televisiepresentatie. Voorzien was dat zij, na een schets van de eigen ideëen en plannen, ook met elkaar in debat zouden gaan. Niet uitgenodigd had de NDR de lijsttrekker van de Reps, de makelaar Haase uit Hannover. Die spande een kort geding aan en kreeg enkele uren voor de uitzending zijn gelijk: hij mocht en moest er ook bij zijn. Dus nodigde de NDR hem alsnog uit.

Wat gebeurde? Minister-president Gerhard Schröder (SPD) bedankte direct voor deelname aan het programma. Hij zei geen zin te hebben om de Republikaner aan gratis verkiezingsreclame te helpen. Zo dachten ook de lijsttrekkers van FDP en Groenen, die eveneens bedankten. Alleen CDU-lijsttrekker Christian Wulff had de uitzending wel willen laten doorgaan. Volgens hem moet juist bij zulke gelegenheden, in een openbaar debat, met de Republikaner worden gestreden en aangetoond worden dat hun opvattingen en argumenten niet deugen. Niettemin: de NDR liet de hele uitzending vervallen.

De Noordduitse omroep, en hij niet alleen, zou nu graag van de verplichting om zulke uitzending te organiseren afraken. Maar daarvoor is in de afzonderlijke Duitse deelstaten wetswijziging, en dus een initiatief van de politici, nodig. De politici aarzelen, want hoe kunnen zij een wettelijk recht dat zij zichzelf hebben toegekend zó veranderen dat partijen die niet verboden zijn, zoals de Reps, er geen aanspraak op kunnen maken? Vorig jaar vroeg de NDR burgemeester Voscherau (SPD) van de stadstaat Hamburg al vruchteloos om wetswijziging. Het ziet er naar uit dat de Duitse publieke omroepen in dit superverkiezingsjaar nu zelf een gedragslijn moeten bepalen: namelijk geen uitvoering geven aan een wettelijke regeling met stilzwijgende toestemming van een meerderheid van de grote politieke partijen. De Reps vinden het vermoedelijk prachtig, zij hoeven zo geen openbaar debat te vrezen en krijgen gratis een martelaarsjas.