De kittige rolletjes van Hella Haasse

Al een half jaar lang hadden er op het omslag van het weekblad Cinema & Theater niets dan Duitse filmsterren gestaan.

Het aanbod was in 1943 dan ook tamelijk beperkt voor een blad dat zich voornamelijk richtte op de glamour-kant van film, variété, toneel, cabaret en revue. Voorstellingen waren er genoeg, maar de mooie foto's kwamen nu eenmaal vooral van de Duitse filmindustrie - dáár werden aan de lopende band nieuwe sterren gelanceerd, die overigens ook in Nederland bij menigeen tot de verbeelding spraken.

Tot de Duitse hegemonie middenin de zomer van dat jaar (de nummers werden niet gedateerd, maar het moet in juli zijn geweest) opeens werd onderbroken. Er was blijkbaar iets bijzonders aan de hand. De foto op het omslag van die week toonde een frêle, jonge vrouw met gevoelige gelaatstrekken, die de blik naar boven had gewend en ook in haar gespreide vingers het verlangen uitdrukte naar iets hogers. Het bijschrift maakte duidelijk wie ze was: “De jeugdige actrice Hella Haasse, die in Utrecht bij de opvoering van de 'Ghesellen van den spele' in den Kloosterhof als Mariken van Nimwegen op schitterende wijze debuteerde.”

De foto verwees naar een paginagrote bespreking van C.A. Schilp op pagina 5. Het bleek te gaan om een initiatief van de acteur en toneelleider Ad Hooykaas, die sinds 1941 gedurende de zomermaanden in Utrecht middeleeuwse stukken ensceneerde “in de stille en bezonken ruimte van den Kloosterhof”. Mariken was in al haar eenvoud een mooie en stijlrijke voorstelling, vond Schilp, waarin alle eer was bewezen aan “de poëzie van den tekst en de diepte der gedachte”. Vooral was hij diep onder de indruk geraakt van de 25-jarige Hella Haasse in de titelrol: “Geen gemakkelijke rol, die zij wellicht nog niet over de gansche linie in haar macht heeft, maar die zij vulde met zulke jeugdige onbevangenheid, met zooveel gratie en charme, natuurlijke smartuitdrukking en echte vroomheid, dat het voor iedereen een verrassing werd.”

Men zou van deze actrice nog heel wat meer horen, dat was duidelijk. Een maand eerder was ze afgestudeerd aan de Amsterdamse toneelschool, samen met jaargenoten als Elisabeth Andersen en Liane Saalborn. Na haar ook elders bejubelde debuut vertolkte ze een paar kleine, kittige rolletjes bij het luchtige Centraal Tooneel van Cees Laseur en Mary Dresselhuys en speelde mee in het cabaret van Wim Sonneveld, waarvoor ze ook teksten schreef. Haar laatste optreden, in het Sonneveld-cabaret, vond plaats in 1946.

Tijdens de komende Boekenweek zal wederom haar vooraanstaande positie als schrijfster worden onderstreept. Al enkele weken wordt op tram- en bushaltes metershoog geannonceerd dat Hella Haasse de schrijfster is van het Boekenweekgeschenk. Maar van die veelbelovende actrice uit de zomer van 1943 is niets meer vernomen.

    • Henk van Gelder