CDA-rimpels

HET CDA IS er uit. Voor zichzelf, wel te verstaan. Het zo veelbesproken AOW-standpunt van de partij is verder genuanceerd. Een stap die in het partijbestuur gisteren met applaus is begroet. Maar nog geen acht weken voor de verkiezingen is voor een politieke partij het applaus van de kiezer toch belangrijker. Het CDA moest het vertrouwen zien terug te winnen. Of dat gelukt is, valt te bezien. Daarvoor bestaat nog te veel onduidelijkheid over de AOW-plannen van het CDA.

Ontegenzeggelijk zijn er concessies gedaan in de richting van de 'grijze lobby'. Niet langer wordt gesproken over een bevriezing van de AOW gedurende vier jaar. Van jaar op jaar zal de zaak worden bekeken. Een benadering die erg veel doet denken aan die van de Partij van de Arbeid. Daarnaast zijn de lastenverlichtingen waarover het CDA in zijn verkiezingsprogramma spreekt, nader gespecificeerd. Zo is er sprake van een verlaging van de eerste schijf in de belastingen. Een maatregel die ook ten goede zal komen aan het besteedbaar inkomen van AOW'ers. De voorgestelde verlaging van de ziektekostenpremie voor bejaarden is minder nieuw. Het bedrag waaruit deze operatie wordt betaald stond in de CDA-plannen al van het begin af aan gereserveerd. Anders gezegd: in de berekeningen van het Planbureau waarover zoveel commotie is ontstaan, was hiermee reeds rekening gehouden.

Door het ontbreken van cijfers is de strekking van de jongste aanpassingen van de CDA-voorstellen nog met veel mist omkleed. Lijsttrekker Brinkman heeft gisteren geen misverstand laten bestaan over zijn intenties. Zijn probleem is echter dat hij een week geleden eveneens repte van goede intenties, net zoals trouwens op de partijraad van het CDA eind januari. Het CDA staat er voor, was ook gisteren uit de mond van Brinkman te horen. Maar van iemand die drie keer vol overtuiging ergens anders gaat staan, mag een echt helder verhaal worden verlangd.

OVERIGENS IS DIE helderheid ook bij andere partijen ver te zoeken. Nog richt alle aandacht zich op het CDA, maar weldra zullen de ouderenbonden die aan de macht hebben geroken zich wenden tot de andere partijen. De VVD zei op te komen voor de bejaarden, maar blijkt uit de meedogenloze berekeningen van het Centraal Planbureau de AOW'ers wel de grootste koopkrachtachteruitgang te bezorgen. Zal de VVD de bejaardenbeweging weten te trotseren? En wat te denken van D66? De voornemens van deze partij leiden voor bejaarden tot dezelfde achteruitgang als aanvankelijk bij het CDA. Dat is niet de bedoeling, aldus lijsttrekker Van Mierlo. Maar wat dan wel?

De PvdA speelt ondertussen mooi weer omdat de AOW'ers er bij deze partij 'slechts' drie procent op achteruitgaan. In zijn open brief aan D66-leider Van Mierlo waarin hij opheldering vroeg over het AOW-standpunt, zei PvdA-fractievoorzitter Wöltgens in een postscriptum dat hij met deze handelwijze de campagne meer op de inhoud wil richten. Als inhoud bij de PvdA gelijk staat aan koopkrachtdiscussie wacht er van die kant een uitermate magere campagne. De reactie van PvdA-lijsttrekker Kok op de aangepaste plannen van het CDA was ook al niet hoopvol. Hij bracht gisteravond een nieuw element in de discussie door te wijzen op de denivellerende tendens die uit de CDA-voorstellen naar voren komt. Het is zijn goed recht, alleen komen dit soort verwijten vreemd over van iemand die in al de tijd dat hij nu regeringsverantwoordelijkheid draagt de inkomensongelijkheid jaarlijks heeft zien toenemen.

OOK NA DE jongste manoeuvres van het CDA zal de discussie zich blijven concentreren op AOW en koopkracht. Het echte thema van de verkiezingen, dat zich laat samenvatten in het woord werk, raakt daardoor steeds verder op de achtergrond. Want hoe de plannen van het CDA ook precies zullen uitpakken, één ding staat nu al vast. De concessies gaan hoe dan ook ten koste van de werkgelegenheid. Als het er op aan komt gaat noodgedwongen bij alle partijen koopkracht toch voor economische veerkracht. Het is de tragiek van de politiek. De keuze van een nieuwe volksvertegenwoordiging dreigt zich onder druk van de belangengroepen te verengen tot een keuze voor het meest wenselijke inkomen. Verkiezingen zijn op die manier niet meer dan een massaal uitgesproken salarisindicatie. Partijen kunnen op straffe van electorale zelfmoord niet anders, is de veelgehoorde verklaring. Maar willen de partijen ook wel anders? De wijze waarop de AOW-discussie tot nu toe wordt gevoerd wijst daar in elk geval niet op.