Brinkman vervangt bloed, zweet en tranen door begrip

DEN HAAG, 13 MAART. De operatie 'Herstel Vertrouwen' verliep gisteravond langs drie lijnen. CDA-lijsttrekker L.C. Brinkman verzorgde een presentatie voor de pers, die in ongeveer tien minuten duidelijk moest maken dat het CDA nog steeds van de ouderen houdt. Hun pensioen was een “onvervreemdbaar recht” dat ,gewaarborgd” werd door het CDA, aldus de fractievoorzitter.

Deel twee van de strategie was het zo globaal mogelijk formuleren van de nieuwe voorstellen. Hoe de maatregelen eruit zien die de opstandige ouderen weer in de moederschoot van het CDA moeten terugbrengen, liet presentator Brinkman nogal eens in het midden. Al te precieze definiëring van de lastenverlichting zou misschien nieuwe lobbies tegen het CDA in het geweer kunnen brengen. Want wie de ouderen iets belooft, moet bij andere groepen iets weghalen. Bovendien zouden te veel getallen het CDA en zijn leider het vermaledijde rekenmeesterige imago geven. Men had nu juist geconcludeerd dat die uitstraling de oorzaak van alle ellende was.

Opzet drie, ten slotte, was de ouderenbonden het gevoel te geven dat ze een serieuze onderhandelingspartij zijn voor het CDA. Zo gepasseerd als ze werden bij de eerdere aanpassing van het verkiezingsprogramma, die resulteerde in de inmiddels beruchte plannen tot bevriezing van de uitkeringen, zo nadrukkelijk geconsulteerd werden ze de afgelopen week door Brinkman en andere CDA-kopstukken. Bovendien werd hen beloofd dat ze worden betrokken bij de verdere uitwerking van de plannen met de ziektekostenverzekering voor ouderen met een laag inkomen. If you can't beat them, network them, moet de gedachte bij CDA-strategen zijn geweest.

Geen bloed, zweet en tranen, maar begrip en warmte, dat moest de presentatie gisteren uitstralen. Daarom kon Brinkman zeggen: “Wij zijn als CDA niet uit op een bevriezing voor vier jaar”, maar moest hij verzwijgen dat diezelfde bevriezing wel in de financiële verantwoording van het programma blijft staan. Dit kan niet anders, omdat het CDA anders met een flink gat zou komen te zitten en een nieuwe gang naar het Centraal Planbureau alsmede een extra partijraad nodig zouden zijn om dat weer recht te breien. Het compromis is nu dat de nadelige gevolgen van de bevriezing voor de koopkracht van uitkeringsgerechtigden en bejaarden op andere manieren wordt opgevangen.

Resultaat van de operatie is wel dat het CDA het steeds met verve uitgedragen adagium 'werk boven inkomen' zal moeten afzwakken. Ruim achttien miljard bezuinigt het CDA in zijn partijprogramma. Dat geld, zo beloofde de financiële toelichting, moet “bij voorkeur optimaal worden ingezet voor meer werk”. En dat dient te geschieden door de arbeidskosten te verlagen, door ervoor te zorgen dat een werkgever voor het netto-loon van een werknemer bruto minder kwijt is dan nu.

Niet voor niets kwam de doorrekening door het Centraal Planbureau van het CDA-verkiezingsprogramma uit op een verlaging van de loon- en inkomstenbelasting in de eerste schijf van 38,3 procent nu naar 32,7 procent straks. Die was niet bedoeld om de inkomens te verbeteren, maar een gevolg van lagere sociale premies en dus lagere bruto loonkosten.

Alles wat van de lastenverlichting wordt gebruikt om inkomens te verbeteren, kan echter niet worden besteed aan verlaging van arbeidskosten, moest Brinkman in zijn brief aan het partijbestuur erkennen. “Geld dat wordt ingezet voor een zekere verbetering van inkomstenperspectieven komt in welke variant dan ook in ieder geval altijd enigermate in mindering op de mogelijkheden van uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen.”

In hoeverre de werkgelegenheid nu precies geofferd wordt aan verbetering van de inkomenspositie van bijvoorbeeld AOW'ers, blijft afwachten. De enige boodschap die Brinkman “nu al publiekelijk” naar voren wenst te brengen, is dat de voorgenomen lastenverlichting “naast bedrijven ook ten goede moet komen aan verbetering van inkomensposities van alle Nederlanders”. Verlaging van het laagste tarief in de loon- en inkomstenbelasting is de aangewezen methode, vindt de CDA-leider - volgens de doorrekening van het verkiezingsprogramma mocht daarop dus al worden gerekend. Brinkman laat verder weten dat deze verlaging “uiteraard niet pas in de laatste plaats ook gepensioneerden ten goede moet komen”.

Brinkman hoedde zich ervoor al te concreet te worden. Hij hield het op “een jaarlijks vorm te geven mengpakket van lastenverlichting voor burgers en bedrijven”. Hoe dat mengsel eruit ziet, en vooral wat de verhouding is tussen koopkracht en werkgelegenheid, is een vraag die het CDA pas na de verkiezingen concreet zal beantwoorden. Net als de andere partijen trouwens.

    • Kees Versteegh
    • JONH KROON