A tous seigneurs

Het is wat met de adel. In de oorlog kreeg Wilhelmina ineens het idee dat de adel haar in de steek liet (grotendeels waar) en dat de 'gewone man' achter haar stond, gezien de Engelandvaarders waarmee ze thee dronk en die haar een nieuwe en verfrissende kijk op de gemiddelde Nederlander gaven. Na de oorlog ontstond er een controverse tussen de Hoge Raad van Adel en de regering, vrijwel over hetzelfde onderwerp, en sindsdien is het mis. Waar het Koninklijk Huis terecht de opvolging in de vrouwelijke lijn liet wettigen, mogen freules hun titel niet doorgeven, en dat is tegenstrijdig met de Gelijke Rechten voor man en vrouw.

Niet dat we daar nu zoveel over hoorden op de Wereldvrouwendag, maar het was toch wel aardig dat de Labour Peer Lord Diamond maandag opnieuw een 'bill' presenteerde waarin hij voorstelde vrouwen niet meer uit te sluiten van het erven van titels, waar deze titel erfelijk is. Vrouwen zijn volgens de Britse adelbrief uitgesloten, zoals in een ruime meerderheid van de gevallen is vastgelegd. Slechts enkele grafelijke titels en een paar baronessen vererven in de vrouwelijke lijn, 17 ofwel 2% van de 774. Diamond laat overigens in het midden of het verdere erfrecht nu ook onafhankelijk wordt van geslacht, maar daar zou eventueel later door juridische experts naar gekeken worden. Hij is van mening dat die twee gescheiden kunnen worden.

Merkwaardig genoeg zijn juist deze dames niet algemeen voor het nieuwe voorstel. Een van hen merkte op dat de plaats van de vrouw achter het aanrecht en de kinderwagen is. “She got out of the kitchen”, zei Diamond, “but didn't think anyone else should.”

De kleine lord probeerde het al een keertje eerder, in 1992, opgestookt door een vroegere leader van het Hogerhuis, Lady Young, maar hoewel er toen 14 speeches vóór de bill waren en slechts 10 tegen, werd deze 'private member's bill' toch afgewezen.

Het onoverkomelijke punt was toen dat er in dat voorstel een optie werd gelaten om testamentair de oude traditie te volgen, of te kiezen voor het oudste kind, of het nu een meisje of een jongen was. Lord Longford, de vader van Lady Antonia Fraser, die als oudste kind, mocht de wet toen al bestaan hebben, hem opgevolgd zou hebben, zei dat hij wel voor overerving van het oudste kind, meisje of jongen, zou zijn, maar niet voor de persoonlijke keuze gesteld wilde worden. “Je kunt ze toch niet hun halve leven in het ongewisse laten over de opvolging.” Lord Lucas, een andere dan de 'verdwenen lord Lucas', had een typisch Engelse redenering: “Laten we alsjeblieft voorstemmen, want anders komt de verandering er buiten ons om, plotseling, en dan herkennen we deze plek niet meer.” Sinds mensenheugenis mag iedereen de titel trouwens weigeren, behalve de titel van Baronet en die van Knight.

Om nog even aan te geven hoe ingewikkeld het kan worden geef ik hier een voorbeeld, waarbij een Courtesy Title in het geding is. De Courtesy Title is een lagere titel, die gebruikt wordt door de zoon van een, laten we zeggen, graaf, te vergelijken met de titel van prins, die automatisch gegeven wordt aan de zoon van een koning.

Stel de Achtste Hertog van Cornwall sterft kinderloos. De erfgenaam voor de titel is de oudste zoon van zijn broer, Lord Edward Cavendish, die al eerder stierf. Die oudste zoon, de weledelgeboren heer Victor Cavendish, had tot het moment dat zijn oom stierf, geen titel. Maar nu wel. Hij wordt ineens de Negende Hertog van Cornwall, en zijn broers, die ook geen titel hadden, worden nu plotseling Lord Richard en Lord John Cavendish, omdat ze nu de courtesy titels aannemen die ze geërfd zouden hebben van hun vader, indien deze nog geleefd had, nadat zijn broer stierf. Dus de vererving komt als het ware via de al eerder gestorven vader, alsof deze geleefd had en de titel had geërfd.

De moeder van de drie jongens Cavendish wordt echter geen Duchess, maar blijft Lady Cavendish. Zo ver gaat het nu ook weer niet. En we noemen de jongens Cavendish pas Lord Richard en Lord John ná de begrafenis van Oom Edward. En nimmer 'Lord Cavendish'. De oudste noemen we dan wel 'Duke'. We laten dan de naam weg waar het formeel 'Duke of Cornwall' is, of zelfs 'Your Grace', maar dat is een beetje ouderwets.

Lord Diamond, zelf slechts een life peer, dus niet vererfelijk, vindt het abnormaal dat het Hogerhuis de ene wet na de andere aanneemt waarin de discriminatie tegen vrouwen wordt aangepakt, en gelijkberechtiging wordt voorgestaan, terwijl ze er in hun eigen kaste een potje van maken.

De invloedrijke Lord Denham stemde tegen omdat hij van nature tegen 'changing history' is, zoals hij dat noemt. Lord Montgomery of Alamein is voor. Hij heeft weliswaar een zoon, maar die zoon heeft drie dochters. Toch stemden ook zeer conservatieve 'in leer gebonden' Lords voor, omdat ze de gedachte niet konden verdragen dat een verre knauwende Australische neef met een samengeknepen bierblikje in de hand de titel zou komen opeisen.

De instelling life peerage bestaat overigens pas sinds 1958. “Maar”, zegt Lord Diamond, “ze werken wel veel harder dan de erfelijke peers. En zou het niet aardig zijn als er eens wat meer vrouwen in het Hogerhuis zaten?”

Binnenkort speelt deze zelfde kwestie in Nederland. Het is te hopen dat men in de Eerste Kamer, waar men immers zo voorlijk is op het gebied van vrouwenemancipatie, ook daar eens een voorbeeld ging stellen.

    • van Lennep