Verzet in het noorden tegen 'een irrationele beslissing'

De grootste actiegroep tegen de komst van de HSL heet 'landelijk platform hoge-snelheidstrein'. Een opvallende naam, want wat had meer voor de hand gelegen dan een platform tegen de hoge-snelheidstrein? De protesten van het platform richten zich echter alleen op de hoge-snelheidslijn, de HSL, en niet op de hoge-snelheidstrein, de HST.

Wat dat betreft vergaat het de merendeels in Zoeterwoude gevestigde actievoerders net als de milieubeweging. Een hoge-snelheidslijn haalt mensen uit de auto en het vliegtuig en dat is alleen maar nuttig, is daar het idee, maar dat kan ook zonder met een nieuwe spoorlijn het Groene Hart te verwoesten. Voor de actievoerders in het platform komt daar nog bij dat het Groene Hart hun achtertuin vormt.

Om dit pleidooi kracht bij te zetten, heeft het platform onlangs de frequentie en duur van de huidige spoorverbinding naar Parijs onder de loep gehouden. De reistijd blijkt uiteen te lopen van 5 uur en 21 minuten tot 8 uur en 43 minuten. Dat is al jaren zo, zonder dat de NS er wat aan doen. Blijkbaar komen daarvoor onvoldoende klachten van reizigers binnen - voor het platform een bewijs dat het veel geringere tijdsverschil tussen een nieuwe lijn en het gebruik van bestaand spoor geen obstakel hoeft te vormen op de weg naar succes van de hoge-snelheidtrein. Een hoge-snelheidstrein op een nieuwe lijn zou over de afstand Amsterdam-Rotterdam een half uur doen, over een vernieuwd bestaand spoor zou het drie kwartier vergen. Nu kost het nog een uur om van Rotterdam naar Amsterdam te reizen.

Daarnaast vragen de actievoerders zich af waarom er in al die jaren nooit meer treinen van en naar Parijs zijn gaan rijden. Is daar soms geen belangstelling voor? Op dit moment rijden er 23 treinen per etmaal van en naar Parijs, straks moeten dat 32 worden, een verhoging met 40 procent. Van de huidige 23 ritten stoppen er 13 niet bij Schiphol. Wel doen de treinen allemaal Den Haag aan. De gemeente Den Haag, ook voorstander van het gebruik van het bestaande spoor, heeft berekend dat het aandeel van deze stad in het totale reizigersbestand van de hoge-snelheidstrein 35 procent zal bedragen. Bij de aanleg van een nieuwe lijn tussen Amsterdam en Rotterdam valt Den Haag echter buiten de boot.

Een ander belangrijk argument van het platform is dat ook in het buitenland de hoge-snelheidstrein lang niet altijd over nieuwe sporen rijdt. Tussen Parijs en Lyon wel, maar dat is een veel langere afstand dan die van Rotterdam naar Amsterdam. In Frankrijk rijdt 70 procent van de trains à grande vitesse over aangepast bestaand spoor, vooral in de uitlopers van het spoornet. Het spoor van Rotterdam naar Amsterdam is zo'n uitloper, waar de trein zelfs over een nieuwe lijn nooit de snelheid van ruim 300 kilometer per uur zal halen die tussen Parijs en Lyon wel gebruikelijk is.

Voor de actievoerders is het al met al een uitgemaakte zaak: een nieuwe lijn is een politieke beslissing, geen rationele. Het is een prestige-kwestie, zegt ook de milieubeweging, die zich bovendien afvraagt of de nieuwe trein wel zoveel positieve effecten zal hebben als men eerst dacht. Wat gaat er bijvoorbeeld gebeuren als de investeringen zo groot zijn dat de prijs van de kaartjes exorbitant stijgt? Gaan de NS mensen dan dwingen de hoge-snelheidstrein van Rotterdam naar Amsterdam te nemen door elders diensten te schrappen? Ook is de kans dan groot dat de komst van de hoge-snelheidslijn ten koste gaat van de in milieukringen veel noodzakelijker geachte uitbreidingen van tram- en metrolijnen.

En wat is trouwens het verband tussen de komst van de hoge-snelheidslijn en de uitbreiding van Schiphol? Het ene besluit is bedoeld om reizigers uit het vliegtuig te halen, het andere om het aantal vluchten te doen toenemen. Over beperking van de mobiliteit, toch een peiler van het milieubeleid, gaan beide besluiten in ieder geval niet. Volgens de milieubeweging zou de hoge-snelheidslijn wel eens kunnen leiden tot een mobiliteitsexplosie. Een dagje Parijs, een avondje Brussel: het ligt straks onder handbereik. En wie zou er nog voor zijn werk verhuizen als hij in een half uur van Amsterdam naar Rotterdam kan komen?

    • Gretha Pama